М1Н1стэрства адукацы1 рэспубл1К1 беларусь




старонка1/4
Дата канвертавання28.12.2018
Памер0.64 Mb.
  1   2   3   4
М1Н1СТЭРСТВА АДУКАЦЫ1 РЭСПУБЛ1К1 БЕЛАРУСЬ

ВУЧЭБНАЯ ПРАГРАМА

ДЛЯ АГУЛ ЬНААДУКАЦЫ ИНЫХ УСТАНОУ 3 БЕЛАРУСКАЙ МОВАЙ НАВУЧАННЯ



Б1ЯЛ0ПЯ

VI—XI класы

Зацверджана

М/нютэрствам адукацьи

Рэспублт Беларусь

MIHCK


НАЦЫЯНАЛЬНЫ 1НСТЫТУТ АДУКАЦЬИ 2009

Адукацыйны партал www.adu.by

УДК 373.121.414:373.5:57 ББК 74.262.8 В91

ISBN 978-985-465-550-5 © МШстэрства адукацьп

Рэспублш1 Беларусь, 2009 © НМУ «Нацыянальны шстытут адукацьп», 2009

Адукацыины партал www.adu.by

ТЛУМАЧАЛЬНАЯ ЗАП1СКА

Б1ялаг1чная адукацыя адыгрывае важную ролю у вырашэн-Hi асноунай задачы школы — выхавання i развщця асобы вуч-ня. Яна садзейшчае гумашзацьп грамадства, фаркправанню маральнага, шцхалаг1чнага i ф1з1ялаг1чнага здароуя чалавека, разумению значэння жыцця як найвышэйшай каштоунасщ на Зямль

Вел1зарнае значэнне б1ялаг1чных ведау як у прикладных напрамках развщця цывШзацьп (сельская гаспадарка, медыцы-на, ахова здароуя, ахова навакольнага асяроддзя, б1ятэхналоги i iHni.), так i у духоуна-светапогляднай сферы чалавечага icHa-вання ро-бяць 61ялог1ю неад'емнай часткай цыкла прадметау агульнаадукацыйнай школы.

Захаванне прыроды Беларуси яе расл1ннага i жывёльнага свету, навакольнага асяроддзя i здароуя людзей, асабл1ва ва умовах шматл1к1х экалайчных праблем, немагчыма без грун-тоунай б1ялаг1чнай падрыхтоук1 кожнага чалавека. Пры выву-чэнш б1ялогп закладваюцца асновы экалаг1чнай культуры, фар-м1руецца экалаг1чны стыль мыслення, забяспечваецца разумен­ие навуковых прынцыпау гаспадарчай дзейнасщ чалавека. Hi адна навука не можа забяспечыць вырашэнне гэтых задач болып эфектыуна, чым 61ялог1я.



Мэта вывучэння 61ялогИ — фарм1раванне б1ялаг1чнай культуры.

Задачы прадмета 61ялогН:

  • фарм1раванне у вучняу уяуленняу пра жывую прыроду
    у адз1най карщне свету, пра разнастайнасць жывых арга-
    шзмау, ix узаемасувяз1 i узаемауплыу, пра агульныя за-
    канамернасщ разв1цця жывой матэрьп;

  • засваенне вучням1 найважнейшых клас1чных i сучасных
    дасягненняу б1ялоги, навуковага метаду пазнання у дачы-
    ненш да жывых с1стэм;


з

з




Адукацыйны партал www.adu.by

  • засваенне вучнякл ведау пра структуру, функцыяшра-
    ванне i развщцё б1ялаг!чных ci-стэм i ix змяненне пад
    уплывам натуральных прычын i дзейнасщ чалавека;

  • выхаванне у вучняу адказных адносш да прыняцця ра-
    шэнняу i учынкау, навучанне ix прагназ1раванню свайго
    уздзеяння на навакольны свет, фарм1раванне у ix эка-
    лапчнага стылю мыслення, што павшна выпрацаваць бе-
    ражл1выя адносшы да прыроды i жыцця як найвышэй-
    шай каштоунасщ на Зямлд., а таксама да здароуя i жыцця
    самога чалавека;

  • набыццё вучнякп ведау аб прымяненш б1ялаг!чных зако-
    нау i заканамернасцей у штодзённай дзейнасщ чалавека
    i для фаркправання навыкау здаровага ладу жыцця;

  • фаркйраванне уменняу i навыкау, неабходных для сама-
    адукацы1 або для працягу адукацьп, падрыхтоука да свя-
    домага выбару будучай прафесИ.

Мэты i задачы вызначаюць змест i структуру школьнай б1ялаг1чнай адукацы1, якая ажыццяуляецца пры вывучэнн1 с1стэматычных курсау:

I. Б1ялог1я (Уводз1ны у 61ялог1ю) — VI клас.

II. Б1ялог1я (Бактэры1. Пратысты. Грыбы. Лшайши. Рас-
л1ны) — VII клас;


  1. Б1ялог1я (Жывёлы) — VIII клас;

  2. Б1ялог1я (Чалавек i яго здароуе) — IX клас;

V. Б1ялог1я (Агульная 61ялог1я) — X, XI класы.
Вядучым1 падчас адбору зместу для с].стэматычнага курса

61ялогН з'яуляюцца Ьдэи

  • б1ялапчнай разнастайнасщ, шматузроуневасщ аргашзацы1
    жывой прыроды;

  • узаемасувяз1 i узаемазалежнасщ б1ялаг1чных с].стэм па-
    м1ж сабой i з кампанентакп нежывой прыроды;

  • цэласнасщ i самарэгуляцы1 жывых с1стэм;

  • узаемасувяз1 будовы i функцый;

  • узаемасувяз1 тэорьп i практык1.

У кожным раздзеле праграмы указаны метады навучання: дэманстрацьп, дэманстрацыйныя вопыты, лабараторныя i прак-тычныя работы, экскурсы. Эксперыментальная частка прагра­мы вучыць ставщь доследы, праводз1ць наз1ранш за б1ялаг!ч-


4

4




Адукацыйны партал www.adu.by

ныш аб'ектакп, прымяняць б1ялаг!чныя заканамернасщ для тлумачэння гЫешчных правиту.

Паслядоунасць вывучэння пытанняу у межах тэмы настау-шк можа змяняць па сва1м меркаванш. У праграме закладзе-ны час як на вывучэнне тэмы, так i на абагульняльныя занятш, практычныя i лабараторныя работы, а таксама на тэматычны кантроль ведау i правядзенне экскурсш.

Пры аргашзацьп лабараторных i практычных работ, экскур­сш неабходна праводзщь шструктаж па тэхшцы бяспекь

Пры выбары зместу для праверш i ацэнш вучэбных дасяг-ненняу вучняу патрэбна шравацца выкладзеным1 у праграме патрабаванням1 да ведау i уменняу вучняу. Рэкамендацьп нак1-раваны на дасягненне адзшства патрабаванняу, забеспячэнне аб'ектыунасщ адзнак, на узмацненне yeari да фарм1равання ву­чэбных уменняу у працэсе вывучэння б1ялоги. Пры ацэньванш адказау вучняу трэба шравацца «Агульным1 палажэнням1 10-бальнай йстэмы ацэнк1 выткау вучэбнай дзейнасщ вучняу у агульнаадукацыйных установах».

Пры ацэнцы вышкау вучэбнай дзейнасщ вучняу па б1ялоги неабходна ул1чваць сукупнасць засвоеных тэарэтычных i прак­тычных ведау i уменняу па наступных крытэрыях i паказ-чыках:


  • узровень засваення тэарэтычных б1ялаг1чных ведау
    аб'ём, дакладнасць факталаг!чнага матэрыялу i яго вы-
    кладанне з выкарыстаннем прадметнай тэрм1налогИ,
    глыб1ня i пауната раскрыцця марфалайчных, анатам1ч-
    ных, ф1з1ялаг1чных, цыталайчных, экалайчных i эвалю-
    цыйных паняццяу, асноуных палажэнняу i законау;

  • узровень сфарм1раванасщ тэарэтычных бъялагъчных
    уменняу — ашсанне i характарыстыка б1ялаг1чных аб'ек-
    тау, ix параунанне i клас1ф1кацыя, вызначэнне эвалю-
    цыйнага палажэння i ф1лагенетычных сувязей, анал1з
    узаемасувяз1 будовы i функцый б1ялаг1чных аб'ектау, су-
    вяз! аргашзма з навакольным асяроддзем, вызначэнне
    заканамернасцей працякання жыццёвых працэсау на ycix
    узроунях аргашзацьп жывой прыроды, тлумачэнне назь
    раемых у прыродзе б1ялаг!чных з'яу i працэсау;

5

Адукацыины партал www.adu.by

♦ узровень сфаркйраванасщ практичных б1ялаг1чных умен­
няу — выкарыстанне набытых ведау на практыцы для
абгрунтавання i выканання гЫешчных правигау, прын-
цыпау i нормау пры вырошчванш раслш, правядзенш
прыродаахоуных мерапрыемствау, умение праводзщь б1я-
лайчны эксперымент i наз1ранне, выяуляць нгнуючыя у
прыродзе сувяз1 i заканамернасщ.

Рэкамендацьм па методыцы выкладання

У працэсе выкладання важна навучыць школьшкау выка-рыстоуваць асноуныя палажэнш навуш для самастойнага тлу-мачэння б1ялаг1чных з'яу, вышкау лабараторных i практычных работ. Выдзяленне асноуных паняццяу у кожным раздзеле курса б1ялоги дапамагае настаун1ку звярнуць увагу на тыя пы-танш, яшя вучш пав1нны глыбока i трывала засвйць. Неаб-ходна акцэнтаваць увагу на трывалым i свядомым засваенш вучням1 вядучых 1дэй i асноуных навуковых паняццяу.

Рашэнне асноуных вучэбна-выхаваучых задач дасягаецца праз арган1зацыю розных формау i метадау навучання, дыфе-рэнцыяцыю вывучэння 61ялогИ у базавай школе.

На уроку вучэбны матэрыял павшен быць адабраны i с1стэ-матызаваны так, каб вучню бьип зразумелыя не тольк1 змест матэрыялу, але i яго мэтазгоднасць. Для гэтага неабходна:



  • старанна выб1раць рацыянальныя метады i прыёмы наву­
    чання з улшам узроставых i пс1хаэмацыянальных асабл1-
    васцей вучняу, узроуню разв1цця агульнавучэбных умен­
    няу i навыкау;

  • ул1чваць спецыф1ку прадмета 61ялогН i на занятках вы-
    карыстоуваць спалучэнне тлумачальна-1люстрацыйных,
    эурыстычных метадау навучання i самастойную працу
    вучняу з розным1 крышцам1 ведау i б1ялаг1чным1 аб'ек-
    там1, выкарыстоуваць даследчыцш падыход i праблем-
    нае выкладанне матэрыялу;

  • асабл1вую увагу трэба звярнуць на фарм1раванне спецы-
    яльных уменняу (став1ць доследы, праводз1ць наз1ранш),
    а таксама фарм1раванне агульнавучэбных уменняу (пра-
    цаваць з вучэбнай, навукова-папулярнай i навуковай л1та-
    ратурай);

6

Адукацыйны партал www.adu.by













даб1вацца разумения значэння б1ялаг!чных ведау у асноу-ных сучасных галшах вытворчасщ, ахове здароуя i меды-цыне, ахове навакольнага асяроддзя;

ул1чваць асноуныя м1жпрадметныя сувязд., выкарыстоу-ваць веды школьшкау па iHHibix прадметах для болып глыбокага разумения вучням1 сутнасщ б1ялаг1чных з'яу, значэння выкарыстання б1ялаг1чных ведау у сумежных навуковых i практычных гал1нах, у фарм1раванш навуко-вай карщны свету;

разв1ваць щкавасць i здольнасщ вучняу з улшам ix aca-б1стых сх1льнасцей i магчымасцей; паслядоуна ажыццяу-ляць падрыхтоуку вучняу да жыцця, свядомага выбару прафеси; растлумачваць неабходнасць навуковых ведау пра жывую прыроду для кожнага чалавека.

Адукацыйны партал www.adu.by



VI КЛАС

(1 гадзша на тыдзень; усяго 35 гадзш, з ix 2 гадзшы - рэзервовы час)



Уводзшы (1 гадзша)

Паняцце аб жывой i нежывой прыродзе. Целы i з'явы пры-роды. Б1ялог1я — навука аб жывой прыродзе. Асноуныя раз-дзелы б1ялоги. Значэнне б1ялоги.



Дэманстрацьи: таблщы, слайды з адлюстраваннем цел i з'яу прыроды.

ЖЫВАЯ ПРЫРОДА I МЕТАДЫ ЯЕ ВЫВУЧЭННЯ (5 гадзш)

Жывая прырода. Жывыя аргашзмы. Адрозненне жывых аргашзмау ад цел нежывой прыроды (х1м1чны састау, харча-ванне, рост, разв1ццё, атрыманне энергЦ з ежы, выдзяленне, раз-мнажэнне, рэакцы1 на змены у навакольным асяроддз1).

Метады вывучэння жывой прыроды. Наз1ранне i дослед (эксперымент) — важнейшыя метады вывучэння жывой пры­роды. Павел1чальныя прыборы. Лупа. Мшраскоп. Прав1лы ра­боты з мшраскопам. Прыгатаванне прасцейшых прэпаратау.

Дэманстрацьи: таблщы, слайды з адлюстраваннем жы­вых аргашзмау i ix уласщвасщ; лупа, м1краскоп, абсталяванне для падрыхтоуш прасцейшых прэпаратау.

Лабараторныя работы

  1. Будова павел1чальных прыборау (лупа, мшраскоп) i пра-
    в1лы работы з iMi.

  1. Прыгатаванне прасцейшых прэпаратау.

8

Адукацыйны партал www.adu.by



Практычныя работы

1. Развщцё раслш фасол1 з насення (вопыт у хатшх умовах).



Экскурси

1. Жывая i нежывая прырода; наз1ранш за жывым1 аб'ек-там1.



КЛЕТАЧНАЯ БУДОВА ЖЫВЫХ АРГАН13МАУ (5 гадзш)

Псторыя адкрыцця мшракопа i выяуленне клетачнай будо-вы жывых аргашзмау.



Раслшная клетка. Разнастайнасць клетак. Будова клетак: абалонка, цытаплазматычная мембрана, цытаплазма, пластыды (хларапласты), вакуол1 (клетачны сок), ядро.

Жывёльная клетка. Форма жывёльных клетак, ix памеры, асабл1васщ унутраннай будовы: цытаплазма, арганощы, ядро.

Жыццядзейнасць клетак. Паняцце аб абмене рэчывау. Па-ступленне рэчывау у клетку, дыфуз1я, пераутварэнне рэчывау у клетцы, паняцце аб жыуленш; клетачнае дыхание, выдзя-ленне.

Размнажэнне i рост клетак. Паняцце аб размнажэнш кле­так. Дзяленне клетак. Вышк дзялення. Рост клетак.

Дэманстрацъи: таблщы, слайды з адлюстраваннем будовы раслшнай i жывёльнай клетак, ix дзялення. Фрагмент кша-ф1льма «Дзяленне клетш».

Дэманстрацыйныя доследы

  1. Паупрашкальнасць цытаплазматычнаи мембраны на ма-
    дэл1 з цэлафану.

  2. Рух цытаплазмы у клетках л1ста эладэь

Лабараторныя работы

  1. Будова клетак скурш цыбул1.

  2. Будова клетак л1ста эладэ1.

  3. Клетш крыв1 жабы.

9

Адукацыины партал www.adu.by



РАЗНАСТАЙНАСЦЬ ЖЫВЫХ АРГАН13МАУ (10 гадан)

Паняцце аб царствах жывых аргашзмау.



Бактэрьи. Распаусюджанне i умовы кжавання, асабл1васщ будовы, жыуленне, роля у прыродзе i жыцщ чалавека. Хвароба-творныя бактэрьп.

Пратысты. Распаусюджанне i асабл1васщ будовы праты­стау на прыкладзе амёбы, эуглены зялёнай, cniparipbi. Роля пратыстау у прыродзе i жыцщ чалавека.

Грыбы. Распаусюджанне i асабл1васщ будовы шапачкавых грыбоу. Жыуленне грыбоу. Ядомыя i ядав1тыя грыбы. Дрож-джы i плесневыя грыбы. Роля грыбоу у прыродзе.

Раслшы. Разнастайнасць раслш i ix распаусюджанне. Ас-ноуныя групы расл1н. Асабл1васц1 жыццядзейнасщ раслш. Жыуленне раслш. Фотасштэз. Паглынанне мшеральных рэчы-вау. Значэнне расл1н у прыродзе i жыцц1 чалавека.

Жывёлы. Прыметы адрознення жывёл. Разнастайнасць жы-вёл. Пазваночныя i беспазваночныя жывёлы. Асноуныя групы жывёл. Жыуленне жывёл (раслшнаедныя, драпежныя, усёед-ныя, параз1ты). Дз1к1я i хатн1я жывёлы. Значэнне жывёл у прыродзе i жыцщ чалавека.

Дэманстрацъи: таблщы, слайды з адлюстраваннем фор-мау бактэрый i пратыстау, асабл1васцей будовы ix клетак, будовы шапачкавых грыбоу, разнастайнасщ ядомых, ядав1тых i плесневых грыбоу, муляжы пладовых цел. Гербарныя i жы-выя экземпляры культурных, пакаёвых i дз1карослых расл1н. Шшлеты пазваночных жывёл; таблщы з адлюстраваннем хат-Hix i дз1к1х жывёл, жывёл-параз1тау i шкодшкау сельскагас-падарчых культур; в1льготныя прэпараты i калекцы1 беспаз-ваночных жывёл.

Дэманстрацыйныя доследы

  1. Утварэнне крухмалу у л1стах на святле.

  2. Выдзяленне к1слароду у працэсе фотасштэзу.

Экскурс^

2. Жывыя аргашзмы з1мой. 10

Адукацыйны партал www.adu.by

РАЗМНАЖЭННЕ ЖЫВЫХ АРГАШЗМАУ (2 гадины)

Паняцце аб размнажэнш жывых аргашзмау i яго значэннь Формы размнажэння. Паняцце аб бясполым i палавым раз­мнажэнш, палавых клетках, апладненш.



Дэманстрацьй: таблщы з адлюстраваннем спосабау раз­мнажэння розных аргашзмау, будовы палавых клетак.

Практычныя работы

2. Вегетатыунае размнажэнне раслш.



В1ДЫ, ЗГУРТАВАНН1 ЖЫВЫХ АРГАШЗМАУ (2 гаданы)

Bid. Паняцце аб вщах жывых аргашзмау. Прыметы в1ду: падабенства асобш аднаго в1ду па знешняй i унутранай будове, умовы пражывання, скрыжаванне асобш аднаго в1ду з утва-рэннем пладав1тага патомства.

Згуртавант жывых аргатзмау. Паняцце аб б1яцэнозе. Су-вяз! аргашзмау у б1яцэнозах. Аргашзмы — вытворцы, спажыу-цы i разбуральшк1 аргашчных рэчывау. Ланцуй харчавання. Арган1змы-параз1ты. Драпежн1цтва, роля драпежшкау у пры-родзе.

Дэманстрацьй: таблщы, слайды з адлюстраваннем розных в1дау жывёл i расл1н, б1яцэнозау. Схемы малюнкау i слайдау, яшя 1люструюць крытэры1 в1ду, харчовыя сувяз1, ланцуг1 хар­чавання.

ЭКАС1СТЭМЫ (5 гадан)

Агулъная характарыстыка экаастэм. Паняцце аб ася-роддз1 пражывання жывых аргашзмау. Фактары асяроддзя. Паняцце аб экас1стэмах. Паняцце аб б1ялаг1чным кругавароце рэчывау.

Прэснаводная экаастэма возера. Заканамернасщ рас-сялення жывых аргашзмау у возеры. Сувяз1 пам1ж аргашз-мам1.

Лес наземная экасЬстэма. Яруснае размеркаванне рас-л1н. Значэнне лясных экас1стэм у прыродзе i жыцщ чалавека. Прав1лы паводз1н у лесе.

11

Адукацыйны партал www.adu.by



Змяненне экасЬстэм. Сезонныя змены у экасистэмах (на прыкладзе лясной эка&ьстэмы). Возера з1мой.

Дэманстрацьи: таблщы, слайды, схемы, фатаграфп розных эка&ьстэм, ix структуры, кругавароту рэчывау, сувязей арга­шзмау, яруснага размеркавання аргашзмау у экас1стэмах, се­зонных змен у экайстэмах. Акварыум як мадэль экайстэм.

Экскурси

3. Жывыя аргашзмы вясной у розных экайстэмах.



ЧАЛАВЕК I ЯГО РОЛЯ У ПРЫРОДЗЕ (3 гаданы)

Узаемаадносшы чалавека з прыродай. Умовы жыцця сучас-нага чалавека. Залежнасць чалавека ад прыроды (патрэбнасць чалавека у вадзе, ежы, чыстым паветры, уздзеянне на чалавека тэмпературы i атмасфернага щеку).

Роля чалавека у прыродзе (станоучыя i адмоуныя баш гас-падарчай дзейнасщ чалавека). Вышш уздзеяння чалавека на прыроду. Паняцце аб рацыянальным прыродакарыстанн1. Ахо­ва прыроды.

АСНОУНЫЯ ПАТРАБАВАНН1 ДА ПАДРЫШУК1 НАВУЧАННЯ ВУЧНЯУ VI КЛАСА

Вучш п а в i н н ы:

прымяняцъ пры тлумачэнт з'яу паняцщ:

жывая прырода, жывыя аргашзмы, жыуленне, дыхание, раз-мнажэнне, рост, развщцё, клетачная будова, клетка, бактэрьп, пратысты, грыбы, расл1ны, фотас1нтэз, жывёлы (пазваночныя, беспазваночныя, расл1ннаедныя, драпежшш, параз1ты), ввд, пры-меты ввду, б1яцэноз, харчовыя сувяз1, ланцуп харчавання, экас1-стэма, асяроддзе пражывання, фактары асяроддзя, кругаварот рэчывау, змяненне экас1стэм, ахова прыроды;



характарызавацъ (атсвацъ):

асабл1васщ будовы раслшнай i жывёльнай клетак;

асноуныя групы жывых аргашзмау;

згуртаванш жывых аргашзмау;

сувяз1 пам1ж аргашзмам1;

12

Адукацыины партал www.adu.by



ланцуп харчавання;

возера i лес;

кругаварот рэчывау;

вышш уздзеяння гаспадарчай дзейнасщ чалавека на прыроду;



тлумачыць:

адрозненне аб'ектау жывой прыроды ад цел нежывой пры-роды;

клетачную будову жывых аргашзмау;

сутнасць фотасштэзу i ролю раслш у прыродзе;

ролю бактэрый, пратыстау, грыбоу, раслш, жывёл у прыродзе;

прычыны змен, яшя адбываюцца у прыродзе (на прыкладзе вывучаных);



называцъ:

прыметы жывых аргашзмау;

асноуныя групы жывых аргашзмау i ix прыметы;

органы раслш;

структурныя элементы клетш i ix функции;

уласщвасщ клетш;

асноуныя групы раслш;

прыклады вщау пратыстау, грыбоу, раслш, жывёл;

дзшарослыя i культурныя раслшы;

дз1к1х i хатшх жывёл;

ядомыя i ядав1тыя грыбы;

спосабы размнажэння жывых аргашзмау;

прыклады б1ялаг1чных з'яу;

аб'екты i целы прыроды (на прыкладзе вывучаных);

асноуныя метады вывучэння жывой прыроды;

умець абыходзщца з лабараторным абсталяваннем, просты-Mi прыборам1 (лупа, м1краскоп);

умець карыстацца:

шструкцыяй пры выкананш практычных работ;

падручшкам i дадатковай л1таратурай;

праводзщь:

размнажэнне раслш чаранкам1;

выраб простых мшрапрэпаратау;

аналгзавацъ вышш наз1раемых з'яу i праводз1мых досле-дау i рабщь на ix аснове вывады.

13

Адукацыины партал www.adu.by



VII КЛАС

(2 гадзмы на тыдзень; усяго 70 гадан, у тым л1ку 5 гадзш - рэзервовы час)

Уводзшы (2 гадзшы)

Б1ялог1я — навука аб жывой прыродзе. Агульныя прыметы i уласщвасщ жывых аргашзмау. Паняцце аб аутатрофах i гетэратрофах, ix роля у прыродзе. Царствы жывых аргашзмау.

Значэнне раслш у прыродзе i жыцщ чалавека.

Экскурси


1. Разнастайнасць раслш. Восеньсшя з'явы у жыцщ рас­лш.

БУДОВА I ЖЫЦЦЯДЗЕИНАСЦЬ КЛЕТАК (4 гадзшы)



Будова клетак. Клетачная абалонка, цытаплазматычная мем­брана, цытаплазма, пластыды, вакуол1, ядро. Разнастайнасць клетак у сувяз1 з функцыям1, яия яны выконваюць.

Жыццядзейнасцъ клетки паступленне рэчывау у клетку, аб-мен рэчывау, жыуленне, дыхание. Дзяленне i рост клетак.

Дэманстрацъи: таблщы; разглядванне пластыд пад м1кра-скопам у клетках л1ста эладэ1, мякащ плода рабшы.

БАКТЭРЫ1 (4 гадз1ны)



Будова i жыццядзейнасцъ бактэрый. Разнастайнасць фор-мау, будовы, pyx i жыуленне бактэрый. Паняцщ аб сапратро-фах i с1мб1ёнтах. Дыхание бактэрый. Размнажэнне бактэрый. Спораутварэнне, распаусюджанне.

Цыанабактэръи. Асабл1васщ ix будовы i жыццядзейнасщ.

Роля бактэрый у прыродзе i жыцщ чалавека. Удзел у кругавароце рэчывау. Бактэрьп як узбуджальшш захворван-няу. Практычнае выкарыстанне бактэрый.

Дэманстрацъи: табл1цы будовы бактэрый; культуры сян-ной палачкь В1льготныя прэпараты каранёу бабовых раслш з клубеньчыкам1.

14

Адукацыины партал www.adu.by



ПРАТЫСТЫ (7 гадан)

Агулъная характарыстыка пратыстау. Асабл1васщ ася-роддзя 1снавання, будовы i жыццядзейнасщ. Форма цела, жыу-ленне i страваванне, дыхание, выдзяленне i размнажэнне. Пера-мяшчэнне. Раздражняльнасць. 1нцысщраванне.

Гетэратрофныя пратысты. Амёба звычайная, шфузорыя туфелька.

Аутатрофныя i аутагетэратрофныя пратысты. Агульная характарыстыка водарасцей як фотасштэз1руючых аргашзмау. Размнажэнне водарасцей.

Аднаклетачныя водарасщ. Асабл1васщ будовы i жыцця­дзейнасщ на прыкладзе хларэлы i эуглены зялёнай.

Калашялъныя водарасщ. Асабл1васщ будовы i жыццядзей­насщ калашяльных водарасцей на прыкладзе вальвокса.

Мнагаклетачныя водарасщ. Асабл1васщ будовы i жыцця­дзейнасщ мнагаклетачных водарасцей на прыкладзе зялёных водарасцей (улотрыкса, cniparipbi), бурых водарасцей (ламь нары1). Паняцце пра заканамерную змену спосабау размна-жэння (на прыкладзе улотрыкса). Зялёныя водарасщ — папя-рэдшш наземных раслш. Значэнне водарасцей у прыродзе i жыцщ чалавека.

Дэманстрацьи: табл1цы, мшрапрэпараты аутатрофных пра­тыстау.

Лабараторныя работы

1. Вывучэнне будовы cniparipbi.



ГРЫБЫ. Л1ШАЙН1К1 (5 гадз1н)

Агулъная характарыстыка грыбоу. Асяроддзе пражыван-ня, будова i жыццядзейнасць.

Плесневыя грыбы i дрожджы. Мукор, пешцыл i дрожджы. Гаспадарчае значэнне плесневых i дрожджавых грыбоу.

Шапачкавыя грыбы. Асабл1васщ будовы i жыццядзейнасщ шапачкавых грыбоу. Жыуленне. Ядомыя i ядав1тыя грыбы. Першая дапамога пры атручэннях.

Грыбы-параз1ты, яия выкл1каюць хваробы расл1н, жывёл i чалавека (м1козы). Значэнне грыбоу у прыродзе i жыцщ ча­лавека.

15

Адукацыины партал www.adu.by



JliiuaiiHiKi. Шшайшю. — с1мб1ятычныя аргашзмы. Будова талома, жыуленне, размнажэнне лд-шайншау. Роля у прыродзе.

Дэманстрацьи: таблщы; муляжы i натуральныя пладовыя целы шапачкавых грыбоу. Кавалш субстрату (хлеб, сыр, та-матная паста, пав1дла) з плесневым! грыбамь Органы раслш, пашкоджаныя розным1 грыбам1-параз1там1. Калекцьп л1шай-ншау.

Практычныя работы

1. Вырошчванне плесневых грыбоу на розных субстратах (дослед у хатн1х умовах).



РАСЛ1НЫ (43 гадины)

Вегетатыуныя органы раслш (18 гадзш)

Агульная характарыстыка раслш. Жыццёвыя формы рас­лш. Тканш (утваральныя, пакроуныя, мехашчныя, праводзячыя, асноуныя) i органы расл1н.



Коранъ. Функцы1 кораня. Вщы каранёу. Каранёвыя с1стэ-мы. Знешняя i унутраная будова кораня у сувяз1 з выконва-емым1 функцыям1. Зоны кораня. Рост кораня. В1дазмяненн1 кораня (караняплоды, каранёвыя клубш, караш-прысоск1) i ix значэнне.

Парастак. Функцьп парастка. Асноуныя частк1 парастка. Пупышка — зачаткавы парастак. Тыпы пупышак па размяш-чэнш (вярхавшкавыя, пазушныя, прыдаткавыя) i будове (веге­татыуныя, генератыуныя). Разв1ццё парасткау з пупышак.

Сцябло. Разнастайнасць сцёблау. Рост сцябла у даужыню. Унутраная будова сцябла у сувяз1 з функцыямд., як1я яно вы-конвае (на прыкладзе дрэунай расл1ны). Перамяшчэнне па сцябле вады, м1неральных i аргашчных рэчывау. Рост сцябла у таушчыню. Утварэнне гадавых кольцау.

Jlicm. Функцьп лкта: фотайнтэз, дыхание, выпарэнне вады. Знешняя будова л1ста. Простыя i складаныя л1сты. Жылка-ванне л].ста. Унутраная будова л1ста у сувяз1 з яго функцыям1. Шстапад i яго значэнне.

16

Адукацыины партал www.adu.by



Шдазмененыя парастт: карэшшча, клубень, цыбулша. 1х будова, б1ялаг1чнае i гаспадарчае значэнне.

Вегетатыунае размнажэнне раслш. Размнажэнне раслш в1дазмененым1 парасткам1, чаранкам1, адводкам1, дзяленнем куста, прышчэпкамь Б1ялаг1чнае i гаспадарчае значэнне веге-татыунага размнажэння.

Дэманстрацъи: таблщы; доследы, як1я иноструюць верха-вшкавы рост кораня; уплыу на рост кораня выдалення яго кончыка; вышк1 доследау, яшя даказваюць рост парастка, вы-парэнне вады л1стамь В1дазмененыя л1сты. Будова каранёвых йстэм. Будова кончыка кораня. Унутраная будова дрэунай рас-л1ны. Вызначэнне узросту сцябла па сшле.

  1   2   3   4


База данных защищена авторским правом ©urok.shkola.of.by 2016
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка