Методыка выкладання беларускай мовы і літаратурнага чытання




старонка1/5
Дата канвертавання24.11.2017
Памер0.76 Mb.
  1   2   3   4   5
Методыка выкладання беларускай мовы і літаратурнага чытання

  1. Рысы асобаснага падыходу ў выкладанні мовы. Прынцыпы асобасна арыентаванага навучання беларускай мове

Асобасны падыход – гэта калі змест і арганізацыя навучання, калі ў школьнікаў фарміруецца гуманістычнае па адносінах да рэчаіснасці, індывідуальнае па сутнасці, развітае, этыка-маўленчае камунікатыўнае ядро ў выглядзе ўяўленняў і ведаў, маўленча-камунікатыўных здольнасцяў, скіраваных на задавальняючыя патрэбы асобы ў зносіназ (суразмоўнічтве).

Ясабосны падыход характарызуецца тым, што:

- у цэнтра навучання дзейнасці знаходзіцца моўная асоба вучня з яго індывідуальнай этыка-маўленчым камунікатыўным ядром

- мова разглядаецца як сродак фарміравання і развіцця асобы чалавека, сродак мэтаралізацыі думкі

- навучанне характарызуецца як субўект – субўект узаемадзеянне ў працэссе зносін

- перавага аддаецца індывідна-групавой форме арганізацыі дзейнасці

- усталёўваецца дэмакратычны стыль узаемаадносін паміж настаўнікам і вучням

- якасная ацэнка і самаацэнка дзейнасці суб’ектаў выкарыстоўваецца сістэматычна

- стварэнне спрыяльнай ўмовы для самаактуалізацыі аасобы, праяўлення як індывідуальнасці. Асобасны падыход – такі змест і арганізацыя навучання, калі ў школьнікаў фарміруецца гуманістычнае па адносінах да рэчаіснасці, індывідуальнае па сутнасці, развітае, этыка-маўленчае камунікатыўнае ядро, ў выглядзе ўяўленняў і ведаў, маўленчых камунікатыўных здольнасцей. заснаваных на задавальненні патрэбы асобы ў суразмоўнасці. Характарызуецца:1) у цэнтры моўная асоба вучня; 2) мова як сродак фарміравання і развіцця асобы чалавека, сродак матэрыяльнай думкі; 3) навучанне суб’ект-суб’ектнае; 4) індывідуальна-групавая форма арганізацыі дзейнасці;5) дэмакратычны стыль; 6) якасная ацэнка і самаацэнка дзейнасці суб’ектаў выкарыстоўваецца сістэматычна; 7) стварэнне спрыяльнай умовы для самаактуалізацыі асобы, праяўлення яе індывідуальнасці.


  1. Прынцыпы моўнай адукацыі малодшых школьнікаў.

Прынцыпы:

1)скіраванасць мэт навучання на асэнсаванне БМ як этнакультурнага гістар.асяродзя і на індыв.патрабаванні асобы;

2)асобасна-арыентаваны змест моўнай адукацыі павінен садзейнічаць развіццю пазнаваўчых, моўных і маўленча-камун.індывід-х здольнасцей;

3)арыентацыя працэса навучання на засваенне літ.нормы;

4)забеспячэнне інтэлектуальнага, эстэт-га і індыв-га разв. дзяцей.


  1. Метады навучання грамаце: гістарычны аспект. Метад навучання грамаце ў распрацоўцы К. Дз. Ушынскага.

Метад навучання грамаце- сукупнасць розных видау мауленчай дзейнасци вучня, якая выконваецца вучнями пад кирауництвам настауника з мэтай авалодання элементарнага чытання и письма.

Метады навучання грамаце можна класифицыраваць:

Па видах дзейнасци: синтэтычныя, аналитычныя, аналитыка-синтэтычныя;

Па моуных адзинках: литаратурныя, гукавыя, складовыя, метады цэлых слоу.

Усе метады навучання грамаце падзяляюцца на:

1)Сінтэтычныя - ад літар і гукаў да слоў, складоў.

Літаразлучальны: -Складовы сінтэтычны.-Гукавы сінтэтычны.-Слыхавы метад Л.М.Талстога.

2)Аналітычныя - ад цэлых слоў, сказаў да складоў, літар, гукаў.

-Метад цэлых слоў.

-Фанетычныя метады.

3)Аналітычна-сінтэтычныя - сплятаюцца аналіз і сінтэз у розных варыяцыях.

Лок - у навучанне ўвёў кубікі, прапаноўваў вучыць гуляючы. Базэдаў - прапаноўваў карткі-гульні, у ягонай школе выпякалі літары, затым вучні пасля азнаямлення з’ядалі. Песталоцы - часткі слоў вусна запаміналі.

Сілабічныя спосабы. Ікельзамер ХVІ - працэс чытання, гукавы прынцып - чытанне – гэта называнне літар, даваў парады як лепш вымаўляць, увага добрай дыкцыі.

Стэфані (1761-1850) гукавы метад, яго асноўныя прынцыпы:

• Не паказваць адразу шмат літар, не больш 3.

• Адшукваць літары ў лемантары.

• Звяртаць увагу на абрысы літар.

• Выпытваць літары ў разбіўку (Корф)

Аналітычныя метады (канец ХVІІІ cтагоддзя).

- Фрыдрых Гедыке словы запаміналіся дзецьмі.

- Жаката (1770-1840) сказ-слова-літары да 10 гукаў.

Сінтэтычна-аналітычныя.

- Фогель, Томас, Бебе: маляванне прадметаў, слова-тэрмін, расклад слова - складанне.

- Метад пісьма-чытання: у аснову навучання - пісьмо, Гразер, Дыстэрвег, Ушынскі, Вадавозаў, Ціхаміраў.

- Метад чытання-пісьма: чытанне разам з пісьмом.

- Фанетычны метад, або адцыягнены: Шпізер - а адпаведнасці з фізіалогіяй, вобразныя назвы літар, спачатку гукі.

- Натуральны гукавы метад Цімафеева быў заснаваны на псіхафізіялагічных асновах, лемантар з 3 частак гз, гз, словы.

- Метад цэлых вбразаў прыйшоў з Амерыкі: Міраносіцкі, Шлегер, Фартунатаў.

- Вобразна-маторны метад (без лемантара) Шапашнікаў.Иншыя метады: Літаратурна-сінтэтычны: 1-шы год - завучванне усіх літар, завучваюцца склады, пачынаюць чытаць па складах; 2-гі год – чытаюць па вярхах; 3-ці год – пісьмо, настауник запісвае урок. вучні капіруюць і завучваюць напісанне настауника, “-“ - ен не абапіраецца на гукі, не патрабуе злітнага чытання складоў, выкарыстоувючы тэксты рэлігийнага зместу.

Аналітычна- гукавы (Золатава) – вучні дзеляць сказ на словы, словы на склады, а склады на гукі (вусн.), на літары (пісьм.). “-“ – завучване складоу, напісанне слоу, спалучэнне літар у выніку шматразовага чытання. Гукавы аналіз пачынаецца толькі тады, калі дзеци запамінаюць яго напісанне зрокава.

Сінтэтычна.-гукав (Корф) – навучанне грамаце пачынаецца з вывучэння асобных гукаў, а потым літар, потым пачынаюцца сінтэтычныя практыкаванни: дзеци спалучаць гукі ў склады, склады з літарами - склады і словы, затым новыя гукі. “-“ – склад не з’яўляецца адзінкай чытання – узнікаць цяжкасці ў гуказліцця. Чытанне - называнне шэрагу гукаў.

Склада-слыхавы (Л.Талстой) – шмат увагі складовай працы, развиваецца маўленне, слых дзяцей, дабів. свядомага чытання. “-” – механічнае завучванне літар і вялікай колькасці складоу, рэліг. і навуч. змест тэкстаў.

Асновы сучаснага метада – на уроке вывучэння граматыки увага дзяцей прыцягваецца да славеснага націску. Вучні вывучаюць гукі па-рознаму: успрым на слых, , вымаўленне, назіранне за артыкул-й і інш. У склада-гукавы аналіз слоу уводзицца выдзяленне гукаў, вызначэнне іх паслядоунасці, колькасці, вызначэнне сувязь паміж імі. Аналіз праводзицца з апорай на схемы.

Асноуны метад – гукавы-аналітыка-сінтэт. (комплексны):

1. пры чытанні і запісе слоу вучань выходзиць з графичная формы слоу, але побач з гэтым гукав. абалонка сл. супаст. з літатаратурным саставам, таму гука-літаратур. і літ.-гукавы;

2. у аснове навучан. чытанню, пісьму кладзецца склад, як найменш маўл. адзінка мовы, таму складовы;

3. навуч. элем. чыт. і пісьму грунтуецца на уменні вучняў ажыццяўл. складова-гукавы і складова-літ. аналізе сл.

Метад Ушынскага.У “Роднае слова” Ушынскага уваходзили “Азбука” и “Руководство к преподаванию по родному слову” (выйшли у 1864 годзе)Свій метад Ушински назвау метадам пиьма-чытання. Ен личыу, что письмо абапиралася на гукавы анализ.Дзеци знаемяцца з рукаписным шрыфтам и тольки праз 10-15 урокау знаемяцца з друкаваными литарами.Ушынски аб”яднау у сваёй мет. анализ и синтэз, увеу синтэт аналитычны и синт. практычны з гуками, складами, словами; адмовиуся ад алфавитнага парадку вывучэння гукау и литар.Ушынски абапирауся на жывое мауленне дзяцей. Значнае месца належала назиранням, гутаркам, рассказам сваих вучняу.



  1. Лінгвістычныя і псіхолага-педагагічныя асновы сучаснага метаду навучання грамаце.



  1. Метад навучання грамаце ў сучаснай школе (характэрныя прыметы).

Асноўны прынцып навучання чытанню і пісьму вызначаецца ў значнай ступені сістэмай пісьма: пры лагаграфічнай (іерагліфічнай) сістэме гэта “метад цэлых слоў”, пры складовай – “метад цэлых складоў”, пры гука-літарнай – гукавы метад, або фанематычны. Беларускае пісьмо з’яўляецца гука-літарным.

Пераемныя рысы сучаснага метаду навучання грамаце:

1. Агульны ход навучання. Гукавы метад - у аснову навучання пакладзены гук. Да гука падводзяцца праз аналіз мовы. Спалучэнне аналізу і сінтэзу - каштоўнае ў спадчыну.

2. Склад слова - асноўная адзінка чытання і пісьма.

3. Тэхніка чытання і пісьма не адрываюцца і не супрацьпастаўляюцца: за кожным прачытаным і напісаным павінен стаяць сэнс , і таму прыцягваем увагу дзяцей да розных бакоў роднай мовы - фанетычнага, лексічнага, граматыка-арфаграфічнага, арфаэпічнага, стылістычнага.

4. Сістэматычнае развіццё мыслення і мовы, развіццё звязнай мовы.

5. З’арыентаванасць на выхаванне каштоўнасцяў, адпаведных грамадству на сучасным этапе развіцця.

Новыя рысы суч.метаду навуч. пісьму:

1.дыфірын-ны і індыв-ны падыход да вучняў;

2.сістэматычнае ўвядзенне граматыкі, словаўтварэння, арфаграфіі, лексікі;

3.уводзіцца склада-гукавы аналіз слова;

4.уводзяцца элементы мадэліравання, т.е. выкарыст-ца мадэлі слоў,сказаў,гука

5.выхаваўчыя задачы ўключаюцца ў сістэму працы па буквары.



Заканамернасці навучання грамаце:

1) жывая мова вучня – аснова для фармірав. навыкаў элем. чыт. і пісьма;

2) навуч. пав. праводз-ца з улікам спецыфікі фанетычн.і граф. сістэм той мовы, на якой прав. навуч.;

3) чыт. і пісьмо вучня адрознів. ад даросл., пісьменнага чалав.;

4) сінхроннае навучанне;

5) улік гістарычнага мінулага методыкі;

6) навучанне ва узаемасувязі з развіццем мовы;

7) праграмны мат-л для развіцця пачуццяў патрыятызму;

8) больш разнастайныя пачуццевыя успрыманні вучэб. мат-ла;

9) улік індыв. і ўростав. асаблів. дз.;

10) навучанне носіць развіццевы х-р.

Прынцыпы навучання грамаце:

1) навучаць патрэбна на аснове вуснай мовы;

2) прынц. увагі на ур. граматы да працы, накір. на авалод. склада-гукавой і склада-літітарнай стр-ры слова;

3) улік псіхафізіялаг. асабл. вучняў;

4) сінхроннасць у навучанні;

5) улік гістар. мінулага;

6) развіцце мовы мал. шк-у;

7) пр. выхоўваючага навуч.;

8) пр. нагляднасці;

9) пр. індывідуаліз. і дыферэнцыяцыі навуч.;

10) пр. самастойнасці і актыўнасці вучняў у навуч. пры кіруючай ролі наст.


  1. Задачы навучання пісьму ў перыяд навучання грамаце. Характарыстыка сучаснага пісьма.

1) навучыцца правильна сядзець, трымаць сшытак, карыстацца ручкай, прытрымлівацца радка, захоўваць пали. 2) асэнсоўваць словы успрынятыя на слых або зрокава, падзяляць их на гуки, пазначаць гуки литарами. 3) сфармираваць выразна дэферынцыраваныя зрокава-рухальныя выявы письмовых литар. 4) навучыцца писаць у адпаведнасци з прописями усе литары бел алфавита. Злучаць литары памиж сабой, рабиць прабелы памиж словами, пераводзиць друкаваны тэкст у письмовы. 5) умець записваць словы и сказы з 3-4 слоу пасля их гука-литарнага агализу. 6) списваць, писаць пад дыктоуку словы, написанне яких неразыходзицца з вымауленнем; правяраць написанае, парауноуваючы яго з узорам, а таксама спосабам прагаворвання.7)записваць уласныя сказы, узятыя з вусна складзенага апавядання

Першакласнікі навучаюцца спісваць літары і словы з рукапіснага і друкаванага тэксту; пісаць пад дыктоўку словы, напісанне якіх не разыходзіцца з вымаўленнем, і кароткія сказы з такіх слоў; ужываць вялікую літару ў ачатку сказа, у імёнах людзей і клічках жывел. Найгалоўнейшая задача– впрацоўка ў вучняў графічных навыкаў пісьма.



  1. Заканамернасці і прынцыпы навучання грамаце.



  1. Падрыхтоўчы перыяд навучання грамаце. Веды, уменні, навыкі, якія набываюць дзеці ў падрыхтоўчы перыяд.

Падрыхтоўчы перыяд навучання грамаце па буквары А. Клышкі Бязлітарная ступень: дзеці да знаѐмства з літарамі авалодваюць такімі важнымі паняццямі як мова, сказ, слова, гук, зычныя гукі, цвѐрдыя і мяккія зычныя гукі; абапіраючыся на ўмоўныя графічныя схемы, яны налізуюць сказы, словы, набываюць неабходныя для гэтага ўменні, вучацца свядома аперыраваць засвоенымі тэрмінамі, удакладняюць і ўзбагачаюць свой слоўнік і мову ў цэлым.

На ўроках пісьма ў гэты час дзеці практыкуюцца ў напісанні розных ліній, фігур, узораў, што спрыяе ўмацаванню кісці рукі, развіццю вокамера, дазваляе знаходзіць у пропісі і сшытку рабочы радок, устанаўліваць адлегласці паміж асобнымі лініямі. У моўную практыку ўводзіцца неабходная для навучання пісьму тэрміналогія (ніжняя лінейка, верхняя лінейка, прамая лінія,

авал і г.д.), засвойваюцца правілы правільнай пасадкі пры пісьме, удасканальваюцца засвоеныя на ўроках чытання ўменні аналізаваць мову.

Урокі на другой ступені падрыхтоўчага перыяду прысвечаны вывучэнню зычных гукаў і літар. (слайд Буквар с. 19 7). Па прадметных малюнках у 2 словах выдзяляюцца цвѐрдыя і мяккія зычныя гукі. Дзеці практыкуюцца ва ўспрыманні выдзеленых гукаў на слых, вызначаецца месца гука ў слове. Вучні знаѐмяцца з літарамі для абазначэння ахарактарызаваных гукаў.

Па прадметных малюнках і схемах слоў (у якіх запісаны вывучаныя зычныя) дзеці чытаюць словы. Па сюжэтных малюнках вучні з дапамогаю настаўніка (па пытаннях) складаюць звязныя апавяданні, выдзяляюць у іх сказы, аналізуюць іх.

Калі на букварнай старонцы маецца матэрыял для параўнання, абагульнення, групоўкі, даюцца заданні на выкананне слоўнікава-лагічных практыкаванняў. Прыцягваецца ўвага дзяцей да з’яў мнагазначнасці, аманіміі і антаніміі (лісічкі). Выкарыстоўваюцца разнастайныя дыдактычныя гульні: разгадванне рэбусаў, завучванне скорагаворак і г.д. На ўроках пісьма дзеці вучацца друкаваць і пісаць маленькія і вялікія літары, практыкуюцца ў напісанні літар на аднолькавай адлегласці адна ад другой. Урокі чытання на гэтай ступені апярэджваюць урокі пісьма і не ідуць паралельна ім.

На трэцяй ступені падрыхтоўчага перыяду дзеці знаѐмяцца са складам, націскам, з галоснымі літарамі, прычым галосныя вывучаюцца парна (а-я, у-ю,о-ѐ, э-е, і-ы). Урокі чытання ў многім аналагічныя папярэднім. Дзеці чытаюць спалучэнні галосных, невялічкія сказы. На ўроках замацавання і паўтарэння ўзмацняецца работа класіфікацыйнага характару (называюцца галосныя гукі і адпаведныя ім літары, называюцца зычныя гукі і адпаведныя ім літары) і супастаўленне блізкіх па артыкуляцыі гукаў, якія дзеці блытаюць пры вымаўленні ([с]-[ш], [р]-[л], [ж]-[з] і г.д.).

На ўроках пісьма праводзіцца работа, блізкая той, якая мела месца на папярэдняй ступені. Дзеці знаѐмяцца з правілам ―склады і словы пішы, не адрываючы ручкі‖ і арфаграфічным правілам аб ужыванні вялікай літары. Пры спісванні сказаў вучні даведваюцца аб ролі знакаў прыпынку ў канцы сказаў. Практыкаванні ў пісьме спалучаюцца з працай на наборным палатне. Дзеці вучацца спісваць з друкаванага тэксту. Асноўнае месца займае спісванне з

прагаворваннем і каменціраваннем. Урокі чытання і пісьма на гэтай ступені ідуць паралельна, падмацоўваючы адно аднаго. Да канца падрыхтоўчага перыяду вучні павінны ўмець адрозніваць любы з галосных і зычных гукаў у складзе слоў, якія прапануюцца ім для аналізу.


  1. Букварны перыяд у навучанні грамаце. Граматычная і арфаграфічная падрыхтоўка ў перыяд навучання грамаце.

Букварны перыяд складаецца з 4 ступеней. Работа на кожнай з іх мае сваі асаблівасці: ускладняюцца матэрыялы і характар склада-гукавога аналізу, павышаецца ўзровень сфарміраванасці навыку чытання, паглыбляецца сэнсавы разбор прачытаннага.Урокі на першай ступені асноўнага перыяду у многіх адносінах аднатыпныя.Па прадметных малюнках у двух словах выдзяляюцца цвердыя і мяккія зычныя. Дзеці практыкуюцца ва ўспрыманні выдзеленых гукаў на слых, вызначаецца месца гука ў слове.Вучні знаемяцца з літарамі для абазначэння ахарактарызаваных гукаў.Далей ідзе навучанне чытанню складоў ЗГ па складовай табліцы.

У гэты перыяд навучання грамаце дзеці знаёмяцца з асноўнымі гукамі роднай мовы, вучацца выдзяляць іх з мовы, абазначаць літарамі, чытаць і пісаць з імі словы. Абазначэнне гука літарай (паказ літары) праводзіцца толькі пасля таго, як выдзелен гук са слова і дзеці добра засвоілі яго гучанне, умеюць вызначаць, чуць яго ў розных месцах гукавой структуры слова (у пачатку, у сярэдзіне і ў канцы слова). Мэта букварнага перыяду — навучыць дзяцей чытаць і пісаць.

У букварны перыяд навучання грамаце праводзяцца наступныя віды заняткаў з вучнямі: а) азнаямленне вучняў з новым гукам і літарай; б) Чытанне складоў і асобных слоў; в) чытанне асобных сказаў; г) чытанне невялікіх тэкстаў; д) пісьмо літар; в) пісьмо слоў, сказаў і невялікіх звязных тэкстаў.На першым этапе дзеці вучацца чытаць словы толькі з цвердымі зычнымі М, Т, н, х, ш, р, с, л, к, якія стаяць перад галоснымі а, у,ы, о .

Асноўная задача гэтага этапа — навучыць дзяцей чытаць у словах двухлітарНыя прамыя склады, стварыць аснову правільнага складовага (а не па літарах) чытання і чытання адразу цэлых слоў. На гэтым этапе дзеці ўжо знаёмяцца і з аднаскладовымі трохлітарнымі словамі з галосным у сярэдзіне. Вучацца чытаць такія словы прыёмам нарашчэня. (та — там, ту — тут.)

Чытанне павінна быць Не толькі плаўным складовым, але і асэнсаваным. Для гэтага настаўнік з першых урокаў сочыць за правільнай пастаноўкай націску ў словах, за паніжэНнем голасу на кропках і за клічнай і пытальнай інтанацыяй пры адпаведных знаках.



На другім этапе вывучаецца галосны гук і у сувязі з чым дзеці вучацца чытацЬ словы з мяккімі зычнымі і адрозніваць іх ад цвёрдых зычных. Спачатку чытаюць словы з тымі зычным: якія вывучаны на першым этапе, а потым — з новымі зычнымі, якія вывучаюцца на гэтым этапе,— п, в, з. Апрача гэтых зычных, вывучаецца зычны ж, які не бывае мяккім.

У канцы гэтага этапу вывучаецца галосны э, а таксама Й і ь(мяккі знак, які абазначае мяккасць папярэдняга зычнага ў канцы і сярэдзіне слова). Такім чынам, на другім этапе дзеці вывучаюць два віды абазначэння [ мяккасці зычных: 1) пры дапамозе галоснага і і 2) пры I дапамозе ь (мяккага знака). На гэтым этапе вучні чытаюць у слупках, сказах і тэкстах буквара словы, якія складаюцца з трох і болыы прамых складоў (Та-ма-ра-, па-ла-ма-ла, жу-ра-ёі-ны); словы, у якіх ёсць трохлітарныя склады ў рознай пазіцыі слова (Лыс-ка, Ша-рык, ма-лан-ка, жа-ва-ра-нак); словы са збегам двух і трох зычных (парк, картг, хто, стук, страх). Трэба дабівацца, каб дзеці чыталі трох- і чатырохлітарныя склады цалкам, а не раздзельна.

На трэцім этапе вывучаюцца галосныя е, я, ё, ю і зычныя б, д, ч, г, ў, ц, дж, ф, дж. У канцы гэтага этапа дзеці вучацца чытаць словы з раздзяляльнымі знакамі: апострафам (’) (б’ю, сям'я, пад’ехаў) і раздзяляльным мяккім знакам (ь) толькі пасля зычнай л (лью, Ільіч, Ульянаў), а пра іншыя выпадкі ўжывання раздзяляльнага ь вучні даведваюцца пазней. Цяжкімі для аналізу і вывучэння на гэтам этапе з’яўляюцца ётавыя галосныя е, ё, я, ю і злітныя зычныя ч, ц, дз, дж.

10.Урокі навучання грамаце ў падрыхтоўчы перыяд. Прыѐмы гукавога аналізу і сінтэзу пры навучанні грамаце.

Прыѐмы гукавога аналізу ў перыяд навучання грамаце

1. Выдзяленне новага гука. Вядома некалькі прыѐмаў першаснага выдзялення новага гука:

а) Выдзяленне са сказа гука-слова (і са сказа па малюнку ―Яблык і груша‖);

б) Прыѐм гукападражання (жжжжжук, жжжж);

в) Выдзяленне зычнага з закрытага склада (шааа-ррр);

г) Выдзяленне зычнага з адкрытага склада (Ссааа-ша);

д) Выдзяленне галоснага, які ўтварае цэлы склад (а-са);

е) Пералічванне слоў з аднолькавым пачатковым гукам (конь, камень);

ж) Дагаворванне слова (ле---с).

2. Пералічванне гукаў у слове, іх паслядоўнае называнне, падлік колькасці гукаў у слове, вызначэнне характару сувязі паміж імі, складовага саставу.

3. Супастаўленне, параўнанне слоў па гучанні і па напісанні асабліва эфектыўна пры знаѐмстве з парамі мяккіх-цвѐрдых, звонкіх-глухіх зычных.

5. Аналіз утварэння гука, яго артыкуляцыі.

6. Складанне табліц галосных і зычных гукаў і літар.

Прыѐмы гукавога сінтэзу ў перыяд навучання грамаце

1. Вымаўленне слова або склада, які папярэдне быў прааналізаваны, складанне яго з азразной азбукі; чытанне склада, слова.

2. Утварэнне складовых табліц на аснове галоснага або зычнага; чытанне табліц; складанне табліц з літар разразной азбукі.

3. Чытанне слоў па падабенству (мама - Маша - Саша).

4. Нарашчэнне галосных або зычных у пачатку або ў канцы слова (рот - крот).

5. Дабаўленне гука ў сярэдзіне слова (плот - пілот).

6. Перастаноўка гукаў (піла - ліпа).

7. Перастаноўка складоў (мала - лама).

8. Адкідванне гука або склада (машына - шына).

9. Дабаўленне склада (наша - Наташа).



Тыпы ўрокаў навучання грамаце.

1) урок азнаямлення з тэкстам; 2) урок азнаямлення са сказам; 3) урок азнаямлення са словам; 4) урок азнаямлення з гукам (зычным)



11.Тыпы ўрокаў чытання і пісьма ў букварны перыяд. Прыѐмы гукавога аналізу і сінтэзу пры навучанні грамаце.

Прыѐмы гукавога аналізу ў перыяд навучання грамаце

1. Выдзяленне слоў з маўленчай плыні (са сказа); выразнае вымаўленне асобнага слова; падзел слова на склады і выразнае вымаўленне складоў, якія ўваходзяць у яго; выдзяленне націскнога склада, вымаўленне слова з узмоцненым націскам, выразнае вымаўленне слоў па складах з выдзяленнем асобнага гука (шаррр).

2. Выдзяленне новага гука. Вядома некалькі прыѐмаў першаснага выдзялення новага гука:

а) Выдзяленне са сказа гука-слова (і са сказа па малюнку ―Яблык і груша‖);

б) Прыѐм гукападражання (жжжжжук, жжжж);

в) Выдзяленне зычнага з закрытага склада (шааа-ррр);

г) Выдзяленне зычнага з адкрытага склада (Ссааа-ша);

д) Выдзяленне галоснага, які ўтварае цэлы склад (а-са);

е) Пералічванне слоў з аднолькавым пачатковым гукам (конь, камень);

ж) Дагаворванне слова (ле---с).

3. Пералічванне гукаў у слове, іх паслядоўнае называнне, падлік колькасці гукаў у слове, вызначэнне характару сувязі паміж імі, складовага саставу.

4. Супастаўленне, параўнанне слоў па гучанні і па напісанні асабліва эфектыўна пры знаѐмстве з парамі мяккіх-цвѐрдых, звонкіх-глухіх зычных.

5. Аналіз утварэння гука, яго артыкуляцыі.

6. Складанне табліц галосных і зычных гукаў і літар.

7. ―Раздзяленне‖ складзеных з літар разразной азбукі слоў на наборным палатне, на дошцы, што наглядна дэманструе вучням літарны і складовы састаў слова.

Прыѐмы гукавога сінтэзу ў перыяд навучання грамаце

1. Вымаўленне слова або склада, які папярэдне быў прааналізаваны, складанне яго з разразной азбукі; чытанне склада, слова.

2. Утварэнне складовых табліц на аснове галоснага або зычнага; чытанне табліц; складанне табліц з літар разразной азбукі.

3. Чытанне слоў па падабенству (мама - Маша - Саша).

4. Нарашчэнне галосных або зычных у пачатку або ў канцы слова (рот - крот).

5. Дабаўленне гука ў сярэдзіне слова (плот - пілот).

6. Перастаноўка гукаў (піла - ліпа).

7. Перастаноўка складоў (мала - лама).

8. Адкідванне гука або склада (машына - шына).

9. Дабаўленне склада (наша - Наташа).



Тыпы ўрокаў навучання грамаце.

1) урок азнаямлення са складам; 2) урок азнаямлення з націскам; 3) урок азнаямлення з

галосным гукам і яго літарай; 4) урок азнаямлення з зычным гукам (або гукамі) і яго літарай; 5) урок азнаямлення са зліяннем ЗГ; 6) урок замацавання; 7) урок паўтарэння і абагульнення.

12.Прынцыпы пабудовы буквара. Кароткая характарыстыка тэарэтычнага і дыдактычнага матэрыялу буквара.

Буквар-асноўны сродак навучання элементарнаму чытанню.Матэрыял буквара па сваім характары дзеліцца на тэкставы і пазатэкставы (алюстрацыі,схемы сказаў і слоў,складовыя табліцы і iнш.). Ілюстрацыі,схемы сказаў і слоў выкарыстоўваюцца толькі ў першым раздзеле,які адпавядае падрыхтоўчаму перыяду,гэтыя ж і ўсе астатнія знаходзяць сваё прымяненне ў другім раздзеле,які прызначан для навучання чытанню ў асноўны перыяд.Сучасны буквар сур’ёзным чынам адрозніваюцца ад сваіх папярэднікаў.Новым і іх з’яўляецца:

1)іншая паслядоўнасць у размеркаванні гукаў і літар для вывучэння. Частыя літары дадзены ў пачатку,рэдкія ў канцы,астатнія размешчаны паміж гэтымі.

2)функцыянальнае размеркаванне матэрыялу для гукавога аналізу,для чытання,для развіцця мовы.

3)Прымяненне графічных схем-мадэлей сказаў і слоў.

4)Адмова ад мноства практыкаванняў са словамі ў слупках,акцэнт у рабоце перанесен на звязныя тэксты-матэрыял больш каштоўны ў выхаваўчых і развіццёвых адносінах.

5)Шырокае выкарыстанне дзіцячага фальклору(казкі,загадкі,прыказкі,скарагаворкі,лічылкі)і матэрыялу для моўных гульняў(лато,рэбусы,”рассыпаныя” словы,”ланцужкі”слоў і інш.)

6)Увядзенне элементаў граматыкі, словаўтварэння, арфаграфіі, лексікалогіі. Так, яшчэ не ведаючы спецыяльных правіл,вучні практычна засвойваюць шэраг арфаграм(вялікая літара ў пачатку сказа,ва ўласных імёнах,прасцейшыя выпадкі раздзельнага напісання прыназоўнікаў,напісанне парных па звонкасці-глухасці зычных, абазначэнне мяккасці зычных).

7)Наяўнасць багатага матэрыялу для дыферэнцыраванага і індывідуальнага падыходу пры навучанні чытанню.

8)Строгае захаванне такога прынцыпу,як тэматычнае адзінства кожнай старонкі і ідэйна-тэматычная цэласнасць усяго падручніка.Праз падручнік чырвонай ніткай праходзяць такія тэмы,як прырода нашай краіны,праца дарослых і дзяцей,школа,сям’я,таварышы.



13.Развіццѐ маўлення і мыслення вучняў у перыяд навучання грамаце.

Развіццѐ маўлення вучняў – адна з важнейшых задач навучання ўвогуле і ўрокаў граматы ў прыватнасці. Развіваць маўленне дзяцей – г.зн. уздзейнічаць на яе з 4-ох бакоў:

1)прывіваць навыкі гукавой культуры маўлення; 2) узбагачаць слоўнік; 3) вучыць правільна будаваць сказы; 4) навучаць звязваць сказы паміж сабой у адзінае сэнсавае і граматычнае цэлае. Дзіця, якое не ўмее правільна гаварыць, не можа навучыцца правільна

чытаць і пісаць. Таму першачарговая задача школы – прывіць вучням 1 класа навыкі культуры вуснага маўлення.

14.Адукацыйнае і выхаваўчае значэнне класнага і пазакласнага чытання ў пачатковых класах. Задачы ўрокаў чытання.

Кніга з’яуляецца крыніцай ведау, сродкам захавання і перадачы ад пакалення да пакалення усіх дасягненняу навукі і культуры.З кніг дзеці даведваюцца як жылі людзі дауно і як жывуць цяпер.Кніга дае не толькі веды, але і дапамагае выхоуваць усебакова развітую асобу. Асноуная тэма праграмы-Радзіма(узнае пра людзей, іх працу, прыроду).Асноунае месца займае мастацкі матэрыял.Чытанне мастацкіх творай выклікае у вучняу глыбокія пачуцці, думкі, перажыванні.Дзеці вучацца супастауляць прачытанае з тым, что яны бачылі у жыцці, вучацца правільна успрымаць і разумець навакольную рэчаіснасць.Задачы-сфарміраваць інтарэс да кніг як крыніцы ведау, развіць жаданне і прывычку чытаць кнігі.


  1   2   3   4   5


База данных защищена авторским правом ©urok.shkola.of.by 2016
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка