Повязь часоў беларускі ручнік




старонка1/3
Дата канвертавання10.01.2017
Памер420.21 Kb.
  1   2   3
“ПОВЯЗЬ ЧАСОЎ – БЕЛАРУСКІ РУЧНІК”

ФАЛЬКЛОРНАЕ СВЯТА


Мэты свята:

1. паглыбіць і пашырыць веды па народнай музыцы, літаратуры, этнаграфіі і фальклоры праз гісторыю развіцця ручніковай вытворчасці ў Беларусі, віды ручнікоў, іх ролю ў сямейнай абраднасці беларусаў, лакальныя тыпы;

2. развіццё ў студэнтаў цікавасці да гісторыі, побыту культуры, беларускіх народных традыцый; эстэтычнага густу, творчага падыходу, ініцыятыўнасці праз дэманстрацыю беларускіх тканых і вышываных ручнікоў;

3. выхаванне павагі да традыцыйнага беларускага народнага мастацтва.


Афармленне залы:

 зала аформлена ў этнастылі (сцены ўпрыгожаны ручнікамі, сталы засланы вышытымі абрусамі; на іх расстаўленыя прысмакі, самавар, кубачкі);

 на дошцы вялікімі літарамі змешчана назва свята, упрыгожаная караваем на ручніку з васількамі і рамонкамі, жытнёвымі каласамі, галубамі;

 выстава кніг і альбомаў “Беларускае ткацтва і вышыўка”;

 выстава твораў дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва “Таленты народнай душы”;

 тэматычная мультымедыйная прэзентацыя “Повязь часоў – беларускі ручнік”;

 плакаты: “На ручнічок стаць – век адзін аднаго кахаць”(нар. прык.); “Дзе ручнік – там і хлеб” (нар. прык.); “Ад прадзедаў спакон вякоў мне засталася спадчына” (Я. Купала); “Край наш – дзівосны прыстанак загадак і цудаў...”(М. Гусоўскі); “Умельства рук, / Душы натхненне / У працу ўкладвае народ”(А. Бялевіч).
Ход мерапрыемства
Гучыць запіс песні “Хлеб ды соль” (ансамбль народнай песні “Бяседа”). На фоне музыкі выходзяць вядучыя ў нацыянальных строях з хлебам-соллю на ручніку і пачынаюць свята.

1-ы вядучы.

На ручніках, расшытых пеўнямі,

Хлеб-соль падносім для гасцей.

Вядзём за стол, каўшамі пеннымі

Частуем брагай пагусцей.

I не хаваем − дзе падзенешся? –

Сваіх пачэсных мазалёў.

А трэба − крошкаю падзелішся:

Лепш сто сяброў, чым сто рублёў.

Спіной не гнуліся жабрацкаю…

І хоць шукаем свой мазоль.

Мы дзелім хлеб рукою брацкаю,

І любяць нас, і ў гэтым – соль!

2-і вядучы.

Я звычай маці сваёй зберагаю,

Усіх гасцей хлебам-соллю вітаю.

Кожны з вас будзе ўсмешкай сагрэт,

Калі ласка, прыміце наш хлеб.

Вядучыя кланяюцца гасцям і падносяць хлеб-соль на ручніку.



3-і вядучы. Хлебам-соллю мы сустракаем сёння вас, нашы пачэсныя госці! З даўніх часоў сімвалам беларускай гасціннасці, адкрытасці і дабрабыту быў ручнік.

Аповед вядучых суправаджаецца мультымедыйнай прэзентацыяй.



1-ы вядучы. Ручнiк − рэч глыбока сiмвалiчная, шматзначная. Вышываная, узорыста вытканая тканiна выклiкае ў нас шмат пачуццяў i асацыяцый. Створаны па законах мастацтва, ручнiк упрыгожвае побыт i адначасова сiмвалiчны напамiн пра нябачныя сувязі, што знiтоўваюць асобнага чалавека з Богам, родам, продкамi. Сваёй прысутнасцю ў хатнiм чырвоным куце цi ў царкве на абразах, на прыдарожным цi надмагiльным крыжы ручнiк адзначае тую прастору, у якой чалавек праз словы малiтвы здольны ўзняцца да спасцiжэння складаных сувязей з Сусветам.

Ручнiк адлюстроўвае гiсторыю народа, яго дух, творчыя памкненнi i мастацкае светаўспрыманне. Гэта найкаштоўнейшы здабытак беларускай культуры i мастацтва.



2-і вядучы. Ва ўзорах тканых і вышываных вырабаў зашыфравана гісторыя жыцця людзей і прыроды, гісторыя роднага краю. Ёсць такая легенда. Напрыканцы XII ст. на землі Беларусі абрушылася крыжацкая навала. Крыжакоў на адкрытых прасторах перамагчы было вельмі цяжка, практычна немагчыма. Але нашы продкі, як тыя партызаны, хаваліся ў лесе. Яны слалі ручнікі ў выглядзе сцежкі на балоцістай глебе і заманьвалі туды ворагаў. А ў крыжакоў былі на ботах шпоры, і калі яны праходзілі па гэтых ручніках, то чапляліся шпорамі за іх і падалі. З засады выскаквалі воіны і з лёгкасцю бралі ворагаў у палон.

3-і вядучы. Канкрэтныя знаходкі ручніка датуюцца перыядам Кіеўскай Русі. Ён быў звычайным для тагачаснага побыту прадметам. Яго ўжо тады арнаментавалі і заўсёды ставіліся да палатніны з пашанай. Варта прыгадаць кіеўскі скарб, знойдзены ў 1876 г., які складаўся са 120 сярэбраных манет часоў Старажытнай Русі. Без сумнення, яны апынуліся ў зямлі з прычыны татарскай навалы, таму і былі спехам закапаны, абгорнутыя толькі тканінай. Ёю аказаўся вышыты ручнік, сатлелыя рэшткі якога і выцягнулі з глебы разам з манетамі. Шчасліваму захаванню палатніны ў дадзеным выпадку садзейнічала знаходжанне яе са значнай колькасцю металічных, тым больш сярэбраных рэчаў.

1-ы вядучы. Як выглядаў старажытны беларускі ручнік? Ён быў трошкі меншы па сваіх памерах за сучасны, вырабляўся нескладанымі спосабамі ткацтва, а калі арнаментаваўся, то пераважна шыццём. У колеравых адносінах пераважалі шэра-белыя ці прыглушаныя чырвона-карычневыя адценні льнянога прадзіва.

2-і вядучы. Больш дакладныя звесткі пра беларускі ручнік пакінула Сярэднявечча. Ручнік згадваецца ў дакументах гарадскіх судоў Мінска, Магілёва, Брэста, Гродна, Вільні, Слоніма, Віцебска і іншых гарадоў як адзін з папулярных прадметаў гарадскога і сялянскага побыту. Тады карысталіся простымі ўціральнікамі і ўзорыста вышыванымі ручнікамі з хатняга палатна. Яны складалі пасаг і вясковай, і гарадской дзяўчыны. У той час ручнік набыў адзнакі каштоўнай дэкаратыўнай рэчы і разам з іншымі мастацкімі тканінамі з’яўляўся прадметам гандлю. Тая акалічнасць, што беларусы ведалі ручнікі і блізкіх, і даволі далёкіх заходнееўрапейскіх краін, не перашкаджала ім трымацца свайго ўласнага арнаментальна-каляровага стылю, які адразу ж выдаваў “полотенце шитое литовское”.

3-і вядучы. Падобны выраб адлюстраваны на гравюры “Ф. Скарына”, змешчанай у Бібліі 1517 − 1519 гг., дзе вядомы асветнік паказаны за маленькім рабочым столікам, пакрытым багата арнаментаваным ручніком. Наяўнасць ручніка, ды яшчэ ў цэнтральнай частцы гравюры, наўрад ці выпадковая. Трэба думаць, наш славуты першадрукар быў добра знаёмы з культурай сваёй зямлі. Таму тканіна на гравюры сканцэнтравана перадае выразныя рысы беларускага ручніка: ромба-геаметрычны арнамент, скампанаванасць яго ў папярочныя палосы, разбеленасць фонам, доўгія махры. Асаблівасці аздаблення палатна паказаны старанна і досыць рэалістычна, тут угадваецца стылістыка вырабаў паўночна-ўсходняй Беларусі.

1-ы вядучы. У залежнасці ад прызначэння і функцыі ручнікі маюць розныя назвы. Ручнікі ўтылітарныя паўсюдна на Беларусі называюцца ўціральнік, уцірач, уцірка − кавалак тканiны без дэкору цi з вузенькiмi палоскамi-ператыкамi па краях, − якi выкарыстоўваюць для побытавых патрэб (імі ў паўсядзённым жыцці выціралі рукі і твар). Прычым на патрэбу сям’і выдзяляўся толькі адзін ручнік, які звычайна вісеў па сярэдзіне сцяны. У лазню яго не бралі.

Аповед вядучых пра віды ручнікоў суправаджаецца мультымедыйнай прэзентацыяй.



2-і вядучы. Да ліку ручнікоў утылітарнага прызначэння належаў скарач, ці трапкач, пацірач (на Палессі), ці брэндзал (на паўночным захадзе) – маленькі, квадратнай ці падоўжанай формы, неад’емнай прыналежнасцю якога былі доўгія махры, часам акуратна спавітыя прыгожымі шнурамі-кутасамі. Скарачы, звычайна больш складаныя за ўціральнік па каларыце, спосабах выканання, ніколі не ткаліся асобным вырабам, а адразаліся ад простага ці ўзорыстага палатна. Яны ўжываліся для выцірання посуду, рук, а пругка сплеценымі кутасамі іх “на скорую руку білі дзяцей”. Галоўная ж функцыя такога ручніка – зручная, лёгкая і танная прылада для пераносу керамічнага посуду з ежай. Сабраныя наверсе вакол пасудзіны доўгія махры ўтваралі ручку, што дазваляла зручна пераносіць палявыя гаршкі з хаты на сенажаць ці жніво.

3-і вядучы. Самым высокім статутам надзяляліся абрадавыя, або рытуальныя, ручнікі, багата аздобленыя натыканнем, вышыўкай, карункамi. Абрадавыя ручнікі выкарыстоўвалі ў святы і ў абрадах. Яны былі ўпрыгоджаны арнаментальнай вышыўкай з кветак, геаметрычных сімвалаў (круг, крыж, ромб) і чароўных птушак. У якасці фарбаў для пражы выкарыстоўвалі расліны. Чорны колер атрымлівалі пры дапамозе бабоўніку ці змешвалі сок буракоў з настоем кары вольхі. Чырвоны – рабілі з настою валошкі, адвару сырой мацярдушкі, адвару сырой кары рабіны. Для зялёнага колеру выкарыстоўвалі лісты бярозы, адвар з сырых лістоў каманімніка.

1-ы вядучы. Ручнікі для падарункаў мелі назву платкі, спецыяльна прызначаныя для выканання пэўнага абраду – абыдзеннікі. Відазмененай формай абрадавага ручніка быў і надзежнік – палатняная накрыўка для дзяжы. Яго таксама выкарыстоўвалі на ўрачыстым паднашэнні гасцям каравая з хлебам-соллю. Увогуле гэта адзін са шматлікіх прыкладаў найцяснейшай сувязі ручніка з хлебам, якая праглядаецца скрозь усю сямейную і каляндарную абраднасць беларусаў.

2-і вядучы. Яшчэ адным відам ручнікоў была намітка – своеасаблівы галаўны ўбор беларускіх жанчын. Канцы ручніка намотвалі, завівалі, мудрагеліста абкручвалі вакол галавы, пакідаючы свабодным толькі твар. У беларусаў намітка лічыцца адным з самых архаічных прадметаў жаночага строю.

3-і вядучы. Ручніковая тканіна, прызначаная для ўпрыгожвання абразоў і бажніц, называлася набожнік. Злучанасць гэтай рэчы з абразамі, з чырвоным кутом адлюстравана ў лакальных назвах: набразнік, абразны ручнік, накутнік, багавік, завеска, плат, платок, набожны платок. Ён вылучаўся выразнай дэкаратыўнасцю і пэўнай даўжынёй, якая вар’іравалася ад 2 да 5 метраў у залежнасці ад памераў бажніцы і колькасці абразоў. Пакрывалі бажніцу звычайна адным суцэльным вырабам, іншы раз вылучаючы галоўны абраз асобным, найлепш аздобленым набожнікам.

1-ы вядучы. Аброчныя (запаветныя) ручнікі, ці ручнікі-абярэгі, прыносяць па абяцанні ці запавеце на абракальныя, прыдарожныя і раскрэсныя крыжы, прошчы, святыя крыніцы, святыя дрэвы як ахвяру, дар, сродак усталявання чалавекам кантакту з вышэйшым светам, індывідуальную просьбу да Бога. Выраблялі спецыяльныя аброчныя ручнікі, якія ахвяравалі ў царкву ці касцёл, капліцу ў крызісныя сітуацыі (засуха, эпідэмія, вайна, хваробы дзяцей). На Палессі многія жанчыны ткалі спецыяльныя ручнікі-абярэгі для ўсёй сям’і і выкарыстоўвалі іх для палягчэння родаў, пазбаўлення ад бясплоддзя, а таксама для захавання хатняй жывёлы і паляпшэння дабрабыту. Гэтыя ручнікі трымалі за абразамі, але пры неабходнасці бралі з сабой у далёкую дарогу. Ручнікі-абярэгі пераходзілі з роду ў род, з пакалення ў пакаленне. У многіх сем’ях яны жывуць і па сённяшні дзень.

Гучыць ціхая інструментальная музыка. Выконваецца ўрывак з верша “Крыжы-абярэгі” М. Башлыкова.



1-ы чытальнік.

У вёсках палескіх,

Як белыя здані,

Стаяць на раскрэсах

У шызым тумане

Крыжы-абярэгі…

Я помню з маленства

Магічныя знакі:

Ад буры, пажару,

Вады і маланкі

Ахоўвалі стрэхі…

На божыя святы

З малітвай жанчыны

Ручнік ускладалі


На крыж пуцявінны

І білі паклоны…

Крыжы-абярэгі…

Ля іх бласлаўлялі

Дзяцей ў дарогу,

Страчалі гасцей

І маліліся Богу…

Да самага скону

Былі яны побач.

І ў шлях той апошні

Ад вёскі праз пожню

Ішлі да пагосту

Крыжы-абярэгі…

2-і вядучы. Ручнік, бясспрэчна, быў родавым абярэгам, а ў сучасным разуменні ўвасабляў ідэю сцяга. Гэтае ахоўнае покрыва збірала пад сваю апеку ўвесь род, прычым лічылася, што магічная сіла разлівалася не толькі на жывых, але і на памерлых суродзічаў. Ручнік паўставаў сімвалам адзінства, знакам аб’яднання ў межах роду, а пазней сямейнае сацыяльнае групы, урэшце знакам групавой сілы, а менавіта, здольнасці абараніць блізкіх. І толькі з зацямненнем першапачатковае сімволікі ручніка ўвага была перанесена на дэкаратыўна-мастацкую значнасць палатніны.

3-і вядучы. Кожны з ручнікоў меў свой арнамент. На жаль, вучоныя-этнографы і мастацтвазнаўцы толькі пачалі працу па расшыфроўцы гэтых “тэкстаў”. Аднак ужо сёння з’яўляецца відавочным той факт, што ручнік – духоўнае ўвасабленне Млечнага шляху, па якім на працягу года рухалася Сонейка. Цікава тое, што яшчэ і сёння жыве традыцыя: саматканыя ручнікі, якія будуць выкарыстоўваць ці выкарыстоўвалі ў абрадах, пасля сціркі заварочваць у “трубы”, “кацёлкі”, нагадваючы знаходку археолагаў – старажытныя егіпецкія пісьмёны.

1-ы вядучы. Адной з важных характарыстык ручніка быў яго колер. Як правіла, ручнік меў два асноўныя колеры – чырвоны і белы, прычым узоры чырвоных палёў ручніка былі сіметрычныя ў адносінах адзін да аднаго. У традыцыйнай культуры славян белы колер сімвалізаваў пераход з аднаго стану ў другі. Чырвоны – наадварот, адпавядаў стабільнасці, спакою.

Гучыць ціхая інструментальная музыка. Выконваецца ўрывак з верша “Куфар” Л. Геніюш.


2-і чытальнік.

Сцежкамі ў полі ўздоўж дарожных даляў

вышытыя розна ручнікі ляжалі,

белыя, даўгія − гэтак ў час мяцелі

студзень каля хатаў чысты снег пасцеле.

А на іх, рукою вышыты жаночай,

сінія валошкі з макамі ў вяночак,

галубок і пеўнік, ягады каліны,

нагаткі, рамонкі, гожыя юргіні.

Па канцах карункі тонкім павуцуннем

альбо пераплётам фрэндзлі зіхацелі.

Ў покуці павесіць, на абраз у хату,

альбо перакінуць цераз плечы свату

ручніка такога не ўстыдно дзяўчыне,

знача з працавітых, калі поўна скрыня,

няхай паглядаюць і сваты, і госці –

колькі вышыванай, любай прыгажосці.
2-і вядучы. Як вы заўважылі, ручнікі бываюць тканыя, вышываныя, з карункавай аздобай. У кожнай мясціне вышыўка была непаўторнай, каларытнай, адметнай, не такой, як у суседзяў, хоць вядома, якой яна ні была б, чалавек заўсёды скажа: “Вось польскі ручнік, вось украінскі, а вось гэта – беларускі”.

3-і вядучы. Лепшыя сучасныя ўзоры ручнікоў дэманструюць адпаведныя часу змены і разам з тым устойлівую захаванасць лакальных, рэгіянальных і нацыянальных мастацкіх асаблівасцей. Вельмі радасна, што традыцыі нашых продкаў захаваліся і мы маем цудоўную магчымасць пабачыць на свае вочы прыгажосць працы чалавечых рук.

Мультымедыя лакальных асаблівасцей беларускіх ручнікоў суправаджаецца інструментальнай музыкай.



1-ы вядучы. Беларускі ручнік адносіцца да тых прадметаў народнага мастацтва, якія належаць i мінуламу, i сучаснасці. Папулярнасць яго нязменная, патрэба ў iм адчуваецца i ў нашы дні. Па-ранейшаму ручнік абавязкова прысутнічае ў найбольш важныя, пераломныя этапы жыццёвага шляху чалавека. Мы бачым падоўжаны кавалак узорыстай тканіны там, дзе святкуюцца радзіны i вяселле, сустракаем яго i на праводзінах у апошнюю дарогу. Без традыцыйнага набожніка не абыходзіцца зараз i ніводная больш-менш значная выстава народнага мастацтва, бо менавіта ручнік з найбольшай яркасцю ўвасабляе нацыянальныя рысы арнаментальнага мастацтва, высокае майстэрства ткацтва, вышыўкі i вязання.
1-ы вядучы. А зараз вашай увазе мы прапануем паглядзець найбольш важныя моманты жыццёвага шляху, у якіх удзельнічае ручнік.

Выкананне народнай песні “Ручнікі” суправаджаеца інсцэніраваннем галоўнымі героямі абрадавых дзеянняў (хлопец Янка і дзяўчына Алёнка − у будучым выконваць ролю маладых).


У суботу Янка ехаў ля ракі.

Пад вярбой Алёна мыла ручнікі.

– Пакажы, Алёна, броду земляку,

Дзе тут пераехаць на кані раку?

– Адчапіся, хлопец, едзь абы-куды,

Не муці мне толькі чыстае вады.

У маркоце Янка галавой панік,

Упусціла дзеўка беленькі ручнік.

– Янка, мой саколік, памажы хутчэй,

Ой, плыве-знікае ручнічок з вачэй!

– Любая Алёна, я ж вады баюсь,

Пацалуй спачатку, бо я ўтаплюсь.

Супыніўся гнеды пад вярбой густой,

Цалавала Янку Лена над ракой.

Стала ціха-ціха на ўсёй зямлі...

Па рацэ далёка ручнікі плылі.


2-і вядучы. Прайшоў тыдзень…другі… месяц…Заглянем у Аленчыну хату…

Гучыць запіс песні “Былі ў мяне сваты” (ансамбль народнай песні “Бяседа”). Беларуская хата. У хаце маці за сталом вышывае ручнік. Уваходзіць дачка Аленка. Пераглядае ручнікі ў прадчуванні сустрэчы са сватамі.

Алёнка (разглядае ручнік).
Я сягоння раненька ўстала,

Хоць і не будзіла матуля.

Гладдзю ручнічок вышывала,

Мне гады лічыла зязюля.

Вышыла на белым абрусе

Кветачкі валошкі ў полі.

Вышыла лясы Беларусі,

Стройныя пад Нёманам таполі.

А яшчэ я хлопцу на ранку

Вышыла сцяжынку да сэрца,

Хай падносіць ён мне да ганку

Поўнае на шчасце вядзерца.

Выйду, павяжу ў карагодзе

Хлопцу ручнічок вышываны.

Каб са мною жыў ён ў згодзе.

Быў душой і сэрцам адданы.

Я сягоння раненька ўстала,

Выйшла на світальныя росы,

Сэрца мне ўзор падказала

Для цябе, мой мілы, харошы.


Бацькі і дачка прыбіраюць хату, развешваюць святочныя ручнікі.
1-ы вядучы. Вядучы гучна аб’яўляе. Абрад заручыны.

Гучыць запіс песні “Заручыны” (ансамбль народнай песні “Бяседа”).


2-і вядучы.

Можа з Гродна, можа з Брэста,

Можа з Менска – не злічыць –

Да князёўны, да нявесты

Хлопец-князь на тройках мчыць.

З ім вясёлая дружына.

Гаварун – галоўны сват.

Як сасватае дзяўчыну,

Дык вядзі на баль-агляд.

На шляху ў прысадах вёска.

Дзень суботні – сватаць час.

Чуць па хатах пагалоска:

У сваты едзе хлопец-князь.

Ля святліцы, ля хаціны

Супыняе тройка бег.

На чале сваёй дружыны

Сват у двор ідзе пад смех.

Сват. Добры дзень, у вашу хату!

Знаем, ёсць лябёдка ў вас.

Лебедзь наш – красун крылаты –

Без яе марнуе час.

Мы, як птахі, к вам ляцелі

Міма вёсак, міма пунь.

І нідзе такіх не стрэлі

Сінявокіх прыгажунь.

Гаспадар.


Калі ласка, у нашу хату!

За шырокі сядзем стол,

Паглядзім, ці вы багаты, −

Срэбра сыпнеце прыпол?

Вам лябёдку-прыгажуню

Не прыдумаць, не прысніць.

Беларусачку-красуню

Хіба ж можна не цаніць?


Дружкі (іранічна).
Мы думалі сваты едуць,

А яны пяшком ідуць.

Жаніха ў мяшку нясуць,

А з мяшка ногі тарчаць.

На яго каты бурчаць.

Яны выпіць хочуць.



1-ы вядучы.

Уваходзяць госці, глечык

Ставяць чынна на абрус.

Ці бабровы, ці заечы

Кажушок з сабой нясуць.
Пачынаецца бяседа,

За сталом кілішкаў звон:

Хай іх род мінаюць беды,

Будзе поўны дзеткаў дом.


Сваты прыносяць і падарунак: гарэлку і бохан хлеба, загорнуты ў ручнік. Бацькі запрашаюць гасцей за стол. У гэты час гучыць запіс песні “Спявай, бяседа звонкая…” (ансамбль народнай песні “Бяседа”). За сталом вядуцца перамовы пра будучае вяселле.

Гучыць ціхая інструментальная музыка. Малады накіроўваецца да нявесты з кветкамі ў руках.

Малады.
Зорны вечар саткаў

Залатыя ўзоры.

Як цябе я спаткаў, −

Сталі сведкамі зоры.


На світанні ўзышла

Яркім промнем заранка.

Ой, нашто ж ты мяне

Цалавала, вяснянка?

Колькі помню начэй,

Пацалункаў да болю.

Васільковых вачэй

Не забуду ніколі.


Ты, дзяўчына-краса,

Адкажы па-дзявочы:

Ой, чаму ж у цябе

Васільковыя вочы?


З той мінуты нашу

Ў сваім сэрцы трывогі,

Можа, суджана так,

Каб сышліся дарогі.


І да ранішніх зор

Мару доўгія ночы.

Ой, нашто ж я спаткаў

Васільковыя вочы?


Маладая выходзіць яму насустрач. Адбываецца сустрэча.
2-і вядучы.
Малады чакае зводу, −

Ці звядзе іх сват, ці не?

І дае дзяўчына згоду

Пацалункамі ўтрайне.


1-ы вядучы. Калі нявеста ў прысутнасці блізкай радні афіцыйна згаджалася на шлюб, то яна перапаясвала ручніком маладога, перавязвала ручніком свата. У бутэльку, прынесеную сватам, маці насыпала збожжа жыта, загортвала ў ручнік, абмотвала поясам і вяртала свату, што азначала: “Пасеянае збожжа абавязкова прарасце новым коласам”. Сваты за сталом вызначалі дзень вяселля і гаварылі пра пасаг.

Аповед вядучага дэманструецца ўдзельнікамі вяселля.


2-і вядучы.

Пеўні трэція прапелі,

Пачынае ўжо святлець.

Эх, сяброўкі захацелі

Маладой яшчэ прапець.

Сяброўкі (спяваюць).

Ой, запіта, князёўна, запіта,

Залатая каса не развіта.

Разаўём, як настане часіна,

Як прымчыць маладога дружына.


Прыпеў:

Кукавала зязюля ў садочку,

Не шкадуй, маці, любую дочку, −

Будзе зяць твой прыгожы, харошы,

Ты не купіш такога за грошы.

Ой, князёўна, не плач, не журыся,

А дзявочаму лёсу скарыся.

Хлопец-князь адвядзе ў харомы,

Будзе шлях твой да маці знаёмы.
Прыпеў:

Кукавала зязюля ў садочку,

Не шкадуй, маці, любую дочку, −

Будзе зяць твой прыгожы, харошы,

Ты не купіш такога за грошы.
2-і вядучы.
На дварэ ўжо світае,

Бачыць гэта сват-сваток.

Сямітраўкі налівае

На ад’езд, на пасашок.

І жадае ўсім ад сэрца

На вяселлі стрэцца зноў:

“Праз два месяцы – паверце, −

Маладых злучыць любоў”.


Удзельнікі выконваюць за сталом песню “На пасашок”.

Госці выходзяць, развітваюцца.



1-ы вядучы.
Можа з Гродна, можа з Брэста.

Можа з Менска − не злічыць, −

Ад князёўны, ад нявесты

Хлопец-князь на тройках мчыць.



2-і вядучы. Вядучы гучна аб’яўляе. Наступіў дзень вяселля.

Гучыць запіс песні “Гуляць дык гуляць” (ансамбль “Сябры”).



1-ы вядучы. Абрад запросіны. Маладая ў святочным убранні з хлебам, загорнутым у ручнік, і з завязаным на руцэ ручніком – за гэтую руку яе вяла таксама прыбраная дружка – ішла запрашаць аднавяскоўцаў. Пры ўваходзе ў хату нявеста дзверы не зачыняла, а выходзячы, цягнула ручнік па зямлі, што мусіла спрыяць хуткаму вяселлю дачок гаспадара.

Аповед вядучага дэманструецца ўдзельнікамі вяселля.



2-і вядучы. Зборная субота. У зборную суботу, якая адносна дзявоцкіх збораў мае найбольш пашыраныя ў нашым краі назвы: дзявочнік, суборы, паненскі вечар, вяночкі, дзявоцкія заручыны, дзявічкі, да дзяўчыны-нявесты прыходзілі сяброўкі – шаферкі. Маладая прызначала сярод іх старшую дружку. У хаце нявесты ў зборную суботу праводзіліся чатыры вельмі важныя перадвясельныя рытуалы: пасад, развітанне з касою, завіванне вянка і развітанне з дзяўчатамі-сяброўкамі

Заходзяць дзяўчаты.


2-і вядучы. Хай на скрыпках, цымбалах музыкі зайграюць,

А чароўныя гукі хай гасцей нам збіраюць,

Хай дзяўчаткі-кабеткі звонка песні спяваюць,

На зямлі беларускай зноў вяселле спраўляюць.

Так гулялі раней, хай жа вернецца зноў!

Маці. Добры дзень, любыя. Заходзьце, калі ласка. Дзякуй вам, даражэнькія, што прыйшлі. Ну, дачушка, трэба да шлюбу збірацца. Хутка жаніх прыедзе.



Вядучы 1.

Суборная суботачка настала.

Наша Аленачка ўсіх дзевачак сабрала.

А сабраўшы, у радок саджала.

Сама села, усіх дзевачак пасадзіла,

Скланіла яна галовачку найніжэй,

Сваей мамачцы, сваей родненькай найніжэй,

Бо яна ў яе за ўсю радзінку наймілей.

Дружкі. Ляцелі гусачкі цераз сад,

Махнулі крыльцамі на ўвесь лад.

Пара табе, Аленачка, на пасад.

1-ы вядучы. Пасад. Перш чым садзіць дзяўчыну на пасад, бацька ўносіў у хату, дзе сабраліся сяброўкі нявесты, дзяжу, у якой мясілі хлеб, і ставіў яе пасярэдзіне хаты ці перад кутнімі абразамі. Такую дзяжу накрывалі паверх века ручніком.

Аповед вядучага дэманструецца ўдзельнікамі вяселля.

Дзяўчына (да Аленачкі).

Дзе ж, Аленачка, твой родны брат?

Хто ж цябе завядзе на пасад?

На шчаслівенькае месцечка,

На залатое крэслічка? (Маладая гукае брата).

  1   2   3


База данных защищена авторским правом ©urok.shkola.of.by 2016
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка