Пролетары ўсіх краёў, злучайцеся! Маладняк




старонка1/8
Дата канвертавання14.02.2019
Памер1.88 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8


Пролетары ўсіх краёў, злучайцеся!



МАЛАДНЯК

Штомесячная літаратурна-мастацкая і грамадзка-політычная часопісь Цэнтральнага Бюро Ўсебеларускага аб'яднаньня поэтаў і пісьменьнікаў „Маладняк“

=-— ПАД РЭДАКЦЫЯЙ =====

М. ЧАРОТА, М. ЗАРЭЦКАГА, Ал. ДУДАРА



ВЫДАНЬНЕ ЦБ „МАЛАДНЯКА" М Е Н С К— 1927

Год выданьня пяты

С ш ы т а к ш о с т ы Ч Э Р В Е Н Ь

Г'-';

БнЗ^котска





'. - .. ■ с ■, ■....:: І ■ 1 ■

' ■ іі.'ж. гоша.. ;

1-ая дзярж. друкарня. Зак. № 2389. У ліку 1.001 Галоўлітбел № 25642.




М. Лынькоў

3 мінулых паходаў



Над Бугам

Хто ня любіць адпачынку на зялёных лугох, асабліва, калі пякуць мазалі пасьля пераходу і пацягвае жывот ціхім сумам аб кашы з салам, аб шклянцы чаю з пахкім хлебам сал- дацкім. Адпачын быў, але ня было кашы, ня было сала і толь- кі жыдкі чай булькаў у кацялкох сярэбранымі пузырамі. На пузырах скакала сонца, а навокал лугі расьцьвіталі курасьле- пам і незабудкамі, і дзесьці там, каля вёскі, кудахталі куры.

I ўсім было весела, усе сьмяяліся, сьмяяліся сонцу, па- добнаму часам на курасьлеп жоўты, сьмяяліся незабудкам і цьвятам купальскім, сьмяяліся Ваську Шкетаву, які варыў ужо гадзіны са дзьве жыта з сырымі падабабкамі. Ен часта бегаў да рэчкі мяняць ваду ў кацялку, бо не хацела жыта мяккім быць, ніяк не ўдавалася варыва Ваську, хоць і быў ён на гэтыя штукі адменны майстра, бо быў Васька раней за кухара ў Маскве. За кухара не за кухара, а падкухарам, так сказаць, аб чым кожны з нас дасканала ведаў. Ведалі, бо сам Васька ня раз казаў аб гэтым і, калі сумняваўся хто, ён казаў заўсёды:

— Ты ня вярыш... Ня верыш, вось табе крыж часны і зя- лёныя макаўкі, няхай я з месца ня ўстану, калі не ўбяру табе селядца такім чынам, што запяе язык твой хэрувімскую з ба- гародзіцай. Эх, ёлкі-палкі зялёныя...

Але ня гледзячы ні на ёлкі, ні на палкі зялёныя, не пад- давалася жыта кулінарнаму мастацтву Ваські, хоць даўно павы- кідваў ён з кацялка падабабкі, насыпаў у жыта недзе скра- дзеных чарніц сушаных і ўсё варыў і варыў, варыў да дзе- сятага поту. Не даварыўшы панюхаў і, памянуўшы хрыста са ўсім сваяцтвам, выліў цудоўную страву са ўсімі прысмакамі пад лазовы куст, спаласнуў кацялок і, зачарэпнуўшы ў кагосьці


4

М. Л Ы Н Ь К О Ў

кубак чаю, падступіў да кампаніі, якая вяла шырокую дыс+ кусію пра папоў і ксяндзоў.

Чырвонаармеец Тарас, уфімец з-пад Белебею, спрачаўся са старым фурманом панам Антосем—хто лепшы: поп ці ксёндз. Спрэчкі былі гарачыя, бо для некаторых само пытаньне было, так сказаць, цікавым і важным, патрабуючым безадкладнага вырашэньня. У дыскусію ўмешваецца Васька.

— Эх, ёлкі-палкі зялёныя! Яны аб ксяндзох, яны аб па- пох... Ды начхаць я хацеў на іх, на ўсіх, нашлі аб чым языкі часаць. Эх, людзі вы, чалавечыкі...

Дыскусія відавочна расстройваецца, пане Антось незда- волены лезе ў кішэню за табакеркай. Тарас, зірнуўшы на неба і пачухаўшы сьпіну, прымайстроўваецца спаць пад арбай, па- слаўшы ўсьлед Ваську пару ня зусім прыемных пажаданьняў. Усе разбрыдаюцца пад арбы,' а Васька, Васька йдзе да вёскі пашукаць яек курыных, на якія ён вялікі аматар і вялікі спэц па адшукваньню курыных гнёздаў.



Сьпяць хлопцы пад доўгімі арбамі. Коні хрумстаюць сена, авёс. Натапырыліся ўгору аглоблі жоўтыя, нацэліліся ў бяз- донныя люстры блакітныя, якія праціраюць беласьнежньія воблачкі. Плывуць воблачкі, карагодзяць, з блакітам зьліва- юцца, нікнуць і тонуць у пяшчотных хвалях сонечных. Нікнуць і тонуць... Хрумстаюць коні авёс, умінаюць зямлю капытамі. Хрумстаюць коні авёс... Ня сьпіцца Івану...

Ен пакінуў у далёкай вёсцы разанскай жонку з чатырмя дзіцянятамі, аб якіх часта і часта думае. Вось і сягоньня, ле- жачы каля арбы, ён некалькі раз уздыхнуў, успомніў далёкія сенажаці, роднае поле, палосы аўсяныя, п‘яныя канаплянікі. Уздыхнуў, сказаў уголас:



  • I як яна там, ці ўправіцца ў час, ці даглядзіць...

  • Хто, што, чаго?

  • Вядома хто—жонка...

I чорная барада Івана нярухома вісіць, з хвіліну вочы ня міргаючы глядзяць кудысьці ўдаль, праз лясы, праз дарогі, праз празрыстую дымку палёў.

  • У нас, брат, цяпер самы гарачы час у полі, а рукі, яны, браток, адны ў гаспадарцы, куды іх ня кінь—не абярэш- ся працы, а я вось лодыр...

3 МІНУЛЫХ ПАХОДАЎ



5

Іван сумуе аб працы, сумуе аб каласох жытніх на сваёй паласе, аб заліўных сенажацях, аб дзецях-румзах, аб жонцы, аб тым, што ня шкодзіла-б плуг наварыць, бо, мусіць, сьцёрся атвал даўно. Многа аб чым ёсьць падумаць, і каб прыбіць трохі думкі да сырой зямлі, прыглушыць іх чым-небудзь, Іван знаходзіць сякую-такую працу. 3 салдацкай кайстры дастае штаны і пачынае старанна прышываць адарваны гузік. Тоў- стую шэрую нітку шморгае наперад кавалачкам воску, каб даўжэй быў нітачны век. Закручвае на пальцы вузел і пачы- нае арудаваць іголкай, з якой, відаць, ня так яму зручна абы- ходзіцца, як са штыком.

Іван шые старанна, аж пот выступае на лысіне, але-ж і гузік цяпер не адарвеш паўротай салдат, прышыў гузік на век, штаны падзяруцца, а гузік цэлы будзе. Завязаўшы на нітцы вузельчык, Іван перагрызае яе вострымі беласьнежнымі зубамі, акуратна складвае, здуваючы пылінкі, штаны і кладзе іх у кайст- ру. 3 хвіліну думае нешта, маўчыць, потым кажа суседу:



  • Бач, гузік—невялічкая справа, а павінен ён, гузік гэты самы сваё месца мець, бо ня можа адзежына быць без яго, як, напрыклад, карабін твой без затвору.

  • Ну, параўнаваў... яшчэ што скажаш...

  • А то і скажу, павінна кожная рэч сваё месца ведаць, іначай, голуб мой, не парадак. Вось я, напрыклад, сябе вазьму, хіба я чалавек цяпер...

  • А хто-ж, мо‘ блыха вадзяная?

  • А мо‘ хужэй і блыхі. Бач, мазалі чэшуцца, ім працы падай, а дзе яе возьмеш. Якія ўжо суткі йдзем, а хоць-бы што, хоць-бы штыком паварочаць, ці што...

  • Хто -ж вінават, калі ўцякаюць бяз памяці белыя, ніяк не дагнаць іх...

  • Так, не дагнаць...

Іван зноў корпаецца ў сваёй кайстры, наводзіць парадак, складвае да месца ніткі, кавалачак воску, агрызкі засаленай паперы, абмусолак аловачны, пушачку з-пад ваксы з іголкам* і сухарны мяшочак з цукрам, старанна зашыты—будучы пада- рунак жонцы. Пераклаўшы ўсё ў парадак, агледзеўшы ізноў пару новых, толькі што атрыманых, летніх анучак, Іван доўга лю- буецца на сваё багацьце, на сваю салдацкую гаспадарку.


6

М. Л Ы Н Ь К О Ў

уздыхае разы са два, завязвае кайстру і вымае з-за пазухі скомчаны канвэрт, закаплены салам. То ліст ад жонкі.

Калі няма чаго рабіць, Іван заўсёды чытае гэты ліст, чытае паціху ўголас, каб чуў і сусед.



  • ...I яшчэ кланяецца табе ўсеніжаючым паклонам сын твой Кірыл Іванавіч і гаворыць ён ужо „тата“. I яшчэ пішу табе, дарагі супруг мой, Іван Сяргеявіч, што жыта на „лужках“ вымакла зусім, затое на гары і пад лесам сьцяной ідзе, не пралезеш. I яшчэ ў цялушкі ўжо рогі вырасьлі і болей каровы ня сьсе. I ці праўда, Вань, што палякі, нехрысьці, ня нашае веры, так і на сяле бабы баюць. I яшчэ пішу табе, дарагі мой супруг, Іван Сяргеявіч, што жысьць мне ня ў жысьць, і калі лягу я цёмнай ночанькай, ніяк воч не самкну, бо ў іх сьлёзы стаяць і пакута мая, доля мая гарапашная, бо ня маю я шчась- цейка пацалаваць цябе ў твае сахарныя вусны. I яшчэ жадаю табе скорага посьпеху ў справах рук тваіх і ўсякага шчасьця ў тваёй салдацкай долі.

  • Та-ак... жаласьлівая ў цябе баба, відаць...—уздыхае сусед і круціць цыгарку з газэты.

  • Баба, браток, як баба, найлегішая баба, што і гава- рыць, на ўсё спрытна.

  • Гэй, ты, пяхцер, разьлёгся тут бабай разанскай, нельга і да арбы падыйсьці—раздаецца раптам голас Ваські Шкетава, прышоўшага з вёскі.

  • Ну, ты памалу, ня рыкай,—бурчыць супакойна Іван.

  • 'Габе гавару, ці не, павярніся, дарогу дай.

  • Можаш з другога боку падыйсьці.

•— А я табе гавару—павярніся і ніякіх гвазьдзёў.

  • Адчапіся...

—■ А-а-а... дык ты так, пачакай-жа, я цябе павярну...

Васька Шкетаў цягне Івана за нагу ад арбы. Ен і так-бы падышоў да арбы, але як-жа, хіба можа хто станавіцца Ваську на дарозе. Іван сапіць, чырванее і злаўчыўшыся дае пашапцЬі Ваську. Апошні адразу кідае нагу, бо чуе, як нешта ліпкае і цягучае льлецца за каўнер, льлецца па твары, залівае шыю і вушы.

Іван на хвіліну слупянее ад перапалоху, потым заліваецца грамавым рогатам і толькі бабы-фурманшчыцы, сашчарэпіўшы

і гя ппрань*


3 МІНУЛЫХ ПАХОДАЎ



  • А божачка-ж мой, забілі хлапца, забілі, бач, і мазгі

пацяклі.

А „забіты“ спрытна бяжыць да рэчкі, скідае шапку, ста- ранна абмывае галаву і каўнер гімнасьцёркі, потым доўга лае

Івана:


  • Пяхцер ты разанскі, ёлкі-палкі, і больш нічога, бач, усе яйкі пад шапкай пабіў, вось табе й дуля цяпер, а не яешня, пасмакуй цяпер трасцы з макам.

  • Хопіць з цябе шчэ ў кішэнях, а пагавары вось толь- кі—і тыя патаўку.

  • Ат, з табой гаварыць, ёлкі-палкі...

І каб падалей ад граха, Васька йдзе да цяпла і пячэ моўчкі ў прысаку яйкі, цярпліва перасыпае іх гарачым вуголь- лем. Сядзіць і маўчыць, а ў галаве мітусяцца думкі, лянівыя думкі, туманныя.

  • Хут^а яйкі сьпякуцца... Ну і што-ж з таго? Зьем я іх, ну і што-ж, болей нічога... Дурань быў, не сьцягнуў курыцы, а была нішто і зручна-б узяць, эх, падзакусіў-бы, ёлкі зялё- ныя... Але што з таго, глупства ўсё, хіба вось галіфэшку спра- віць мадней, каб дуліся на ўвесь сьвет пузьірамі гэткімі важ- нецкімі з чырвонымі кантамі—нябось і дзяўчаты ня крьісіліся-б тады. Але што дзяўчаты, хіба іх ня бачыў і, ёлкі-палкі, калі сам я, эх, што гаварыць, нічога ня варты, мухаморына адна, так нешта-нейкае з боку-прыпёку...

I ўспамінаецца Ваську ня жыцьцё, а нейкае непаразумень- не—быў падкухарам, быў і чалавекам у тракціры, потым неяк здарылася—захляснула Ваську жыцьцё цёмнай хваляй і куды ні кінь на жыцьцёвыя сьцежкі мінулыя, на іх толькі баўтаюцца кішэні павыразаныя, павыціснутыя шыбы вакон, клумкі бяліз- ны крадзенай, цёмныя сінякі пад вачмі і пабітыя рукі, пабітыя ногі. Праўда, успамінаецца яшчэ тоўстая Манька, якая дарыла любоў за пяць пятакоў і была гэта любоў гарачэй да тых, хто зьвінеў серабром перад медзьдзю, хто не ўглядаўся, даючы пятак—якога ён году. I так брыдкі былі яе потныя абнімкі, калі, круцячы любоў, яна гнусавіла часам пад Васькай:

  • Купі, Васька, залаты брасьлет, буду век любіць, маё золатца... А ня купіш брасьлет... купі семечак.

1 біў тады Васька кулаком па жыдкіх грудзёх Манькіных,

бі V І ППЫГЯПЯПВЯІ/'



8 М. ЛЫНЬКОЎ



  • Ты цяпер пра любоў мне кажы і ня кідай на сэрца гнілых семечак... гнілых семечак, ды брасьлетаў тваіх непа- трэбных...

Але што Манька? Хіба ёй зразумець душу Васькіну, хіба з ёй гаварыць пра сэрца, у якім палаюць часам нязьве- даныя агні, непазнаны сум аб чымсьці дарагім у жыцьці, дара- гім і загубленым, якое ня вернеш ніколі. I што яно—гэтае самае непазнанае—ня ведае і Васька сам. Вось устае нешта перад вачмі, дарагое, дзіўнае, сатканае з дзіўных жаданьняў, са сьветлых надзей, апавітых нібы сонцам ружовым, а што— не разьбярэш добра.

Але добра ведае Васька, што за гэтым самым, непазна- ным і нязьведаным пайшоў ён у Чырвоную армію. А мо‘ пры- дзе шчасьце, звычайнае шчасьце людзкое, якога ня бачыў Васька ніколі.

У прысаку трашчыць шкарлюпа.


  • Эх, ёлкі зялёныя, яечкі чуць не спаліў. Гэй, ты, ця- цера разанская, хадзі на яешню!

  • Еж сабе сам на здароў'е—бурчыць з-пад арбы Іван.

  • Хадзі, хадзі, пяхцер, чаго дуешся...

Іван думае з хвіліну—ці йсьці, ці ня йсьці, але пацягнуў- шы носам прыемны пах ад цяпла, нерашуча падымаецца, апі- РаеЦЦ& на локаць і глядзіць на Ваську, які падкідвае яйка ў руках, каб астыгла. Ну дзе тут сьцерпіш, і Іван рашуча па- дымаецца, укладвае наперад сваю кайстру на арбу, акуратна пакрывае яе шынялём і йдзе ў развалку да цяпла, да Ваські.;

  • Бяры вун тое, павінна гатовым быць.

Між Іванам і Васькай цячэ мірная бяседа. Васька расказ- вае, як удалося яму ў вёсцы з яйкамі, як падміргнуў ён мала- дой паненцы і як яна праз вакно паслала пацалунак яму.

  • Мо‘ дулю?—сумняваецца Іван.

  • Ну... выдумаў, табе толькі дулі і сьняцца...

Хутка Іван расказвае, як качаў ён калісьці ў вёсцы яйкі на пасху і выграваў заўсёды:

  • Бачыш, трэба сакрэт такі невялічкі ведаць. Не кладзі яйцо проста, а трошкі бачком, бачком. Яно як пакоціцца—ко- ЦІЦЦаі коціцца ды як чукнецца ў самы, гэты, значыцца, акурат...

  • Та-а-к.. •—адказвае Васька. Але ён ня думае ўжо пра яйкі. Васька глядзіць на сонца, якое зьнізілася над далёкаю

3 МІНУЛЫХ ПАХОДАЎ 9

вёскай, ушчэрбілася ветраком, спускаецца ўсё ніжэй і ніжэй. Хутка ноч, а ноччу, чуў Васька, наступленьне, пераход за Буг. { раптам, нібы падштурхнуты кім, ён гаворыць вясёла:

  • Жы-ы-вём, Ванька!

  • Чаго?

  • Нічога...

Булькае вада пад навісшымі лазьнякамі.

Булькае чорнымі пузырамі, бо як сажа—цёмная ноч. Ля


поўначы блізка. Над Бугам мёртвая цішыня, толькі там, пад
лазьнякамі, чуюцца прыдушаныя ўсплёскі вады. Не разьбярэш
адразу, ці то хвалі на хвалі сярдуюць, і злосныя—6‘юцца адна
аб другую, наганяюць адна адну і ў бясьсільлі сваёй барацьбы,
ліжуць пясок прыбярэжны языком вадзяным, халодным... А мо‘
насьцілаюць сапёры масты—надуўныя пантоны.

Так, насьцілаюць.

Мы ляжым у лазьняках і чакаем з хвіліны на хвіліну,
калі скажуць нам:


  • Па два ў рад, на пантоны.

3-за Бугаглядзяць у цёмнай сьлепені тысячы вачэй сьмер-
ці, глядзяць таемныя, нявідомыя, як днО Буга начнога. Мы
павінны ўзяць той бераг, адагнаць вочы сьмерці далей, каб на
тым беразе сустрэць сонца, а з ім разам залатую радасьць
жыцьця і посьпех наступленьня.

Поплеч Ванька ляжыць, Ванька разанскі. Перад выступ-


леньнем ён выняў з кайстры салдацкай свае заветныя штаны
з прышытым гузікам новым, наглядзеў неяк дзіўна і, прыб-
раўшыся ў іх, сказаў ціха і глуха:

  • Яно, браткі, усяк бывае... Натое-ж ён Буг, бачыў
    днём, як круцяць віры на ім, аж жоўтая пена з пузырамі
    скача...

І мы зразумелі Івана, хоць ён і не гаварыў пра польскія
акопы на тым беразе, памянуў толькі пра пену.

I цяпер Іван нецярпліва шапоча:



  • Ах, хоць-бы хутчэй, хоць-бы хутчэй...

А поплеч Васька Шкетаў, захлібаючыся, сыпле незразу-
мелыя словы:

  • Ноч ты мая, ночанька, ночанька блакітная...

  • Што ты вярзеш нямаведама што, якая табе блакітная?


10

М. Л Ы Н Ь К О Ў

  • Каму што, а мне блакітная. Каму цемень, а мне—• жысьць ты мая, жысьць ты мая размалінавая!

I нахіліўшыся да мяне на вуха, Васька шэпча з запалам:

  • Братка ты мой, братка родненькі. Жыву-ж я цяпер, жыву, чалавек я цяпер, не абы-хто...

  • Што з табой?

  • Ах, хіба табе зразумець мяне... Брат ты мой дара- жэнькі, кім я быў да гэтага часу, а цяпер хто я? Хто я ця- пер? Ты кажаш, цёмная ноч, а мне яна сонца сьвятлей, бо вочы мае адкрыты, вочы бачуць жыцьцё... Ня тое... не старыя дні... Эх, ёлкі зялёныя, няхай-бы дні тыя захлынуліся ў гэтай начы... Жыць я пачаў цяпер, жыць, чалавечым жыцьцём, вось у чым справа... чарвяк я быў і нікчэмны чарвяк, а цяпер, цяпер...

Шалясьцяць галінкі лазьняку прыбярэжнага ад мядовага подыху ночы. Булькае вада чорнымі пузырамі. Дзесьці там, далёка, на тым беразе, мусіць на старай сівой званіцы пра- гудзеў мілагучны звон і пранесьліся гукі ў цёмных пахучых туманах ночы, скалыхнуўшых паветра медна-шаўковымі няві- домымі хвалямі.

  • Эх, мусіць дзьве гадзіны ўжо...

I зноў напружаная цішыня, закаваная ў ланцугі чаканьня, чаканьня невядомага, магчыма, страшнага, чаканьня непазна- нага, якое нават пасьля пазнаньня становіцца зноў таемным, зноў чаруючым для чалавечага сэрца.

Вымі сэрца сваё, адкрый перад ім усе таямніцы жыцьця, ахутай цеменьню і халоднымі туманамі ночы і падстаў яго пад сьвінцова-агнёвыя віхры і замрэ яно болем ціхім, салодкім, заные ад суму і радасьці—у гэтым вось яно—непазнанае і ча- руючае...

Цішыня. На тым беразе загарэлася іскра, мусіць неасьця- рожны часавы запаліў папяросу, закалыханы цішынёю ночы і марамі аб далёкай Пазнані.

Загарэлася іскра і згасла, і толькі Васька дыша чась- цей і гарачы шэпт яго апальвае твар мне.



  • Вось успомню я, успомню... Каменьні шэрыя... Скліз- кія сьцены, ліпучыя і пратухлы кут... А сэрца, яно, браце, пу- стое, і ніякай у ім радасьці, ні агня ў ім, ні дыму—усё копаць адна, беспрасьветная копаць...




1 закопчаны думкі.

1 забруджаны рукі.

І сэрцу так хочацца жыць, яно хоча цьвісьці... I скажуць тады яму сьцены ліпучыя, брыдкія шэрыя каменьні:


  • Каханьне—што каханьне? Каханьне штука ня хітрая, толькі дай чацьвяртак і пазнаеш, што на сьвеце салодкае.

Так, чацьвяртак... I салодкае робіцца горкім, і ўсё жыць- цё тады—тухлыя сьцены памыйніцы. Не ў адным каханьні справа. Дорагі яшчэ вочы людзкія. А калі яны, гэтыя вочы, глядзяць на цябе халоднымі пузырамі бычынымі, а людзкія запалыя рты гнусавяць ляніва:

  • Гэй, ты, чалавек...

  • Шантрапа...

  • Замухрыжаны шкет...

  • Што будзеш рабіць тады, хіба ноч расьцьвіце перад табой пахучымі краскамі... Не, папаўзуць нудныя думкі твае шэрай зьмяёй па склізкіх каменьнях, і сэрца патопіш у бруд. А цяпер... што цяпер, братка мой, родненькі, дарагі... Я цяпер...

3-за лазьнякоў чуцен голас каманды:

  • Уніз, на пантоны. Ды глядзі, не бразкаці. I ніводнага слова, ні гуку—замры, бы вадою рты наліўшы.

І адразу ўсіх кідае ў хмель, хмель гарачы, вясеньні і ра- зам хмель восені яснай, калі ясныя думкі і гарачая кроў. А рукі і ногі нібы наліваюцца стальлю і цела прунжыніць, і ўглядаюцца вочы ў сьляпую цемень ночы і ў цёмную сьле- пень будучыны.

Булькае вада чорнымі пузыркамі, пена віроў ліжа ногі і гойдаюцца калыскі-масткі зыбучыя, масткі пантонныя, наду- тыя... А ў сэрцы музыка. Граюць цудоўныя струны аб непа- знаным, таемным, і гукі музыкі дзіўнай то запальваюць кроў агнямі, то астуджваюць яе крыштальнымі ільдзінкамі... Але тануць ільдзінкі, растайваюць у гарачым хваляваньні крыві.

Наўкол цішыня, толькі ціхія ўсплёскі вады, усплёскі пры- душаныя.

I раптам сіратой адзінокай прагрымеў выбух стрэлу. Бліснула ціхая цемень залатою істужкай агня. Здаецца, з хві- ліну цішыня яшчэ мацней згусьціла свае нявідомыя фарбы, здаецца, ноч яшчэ ніжэй апусьціла свае мяккія чорныя крыльлі.

Толькі хвіліну...


12

М. Л Ы Н Ь К О Ў

І, абуджаючы лясы і цёмнае неба, узьняўся і нібы заша лясьцеў у паветры магутны рокат, усё сільней, сільней, запаль ваючы мора агню і пад морам вогненым замітусіліся ў кара> годзе шалёным цудоўныя іскры.

Закіпела вада наўкол. Скалыхнуліся масткі зыбучыя, ва дзяныя пырскі зьмяшаліся з сьвінцовымі віхрамі...

Штосьці вялікае прасьвірчэла з гарачым звонам у па ветры, бухнула недзе блізка і ўзьвілася вада ў агнявы клубок які разьляцеўся вадзянымі і сталёвымі пырскамі.

Гудзеньне сталі зьмяшаласяз завываньнем сьвінца, з судар гавай трэльлю вінтовак, і цёмнае, далёкае неба пераліваласі па ўсёй сваёй шырыні хваравітымі дрыжачымі ўспышкамі.

А ўжо там, на тым беразе ўзьнімаліся віхрам новыя гукі

То чалавечыя грудзі, напружваючы радасьцю сілы, рась сякалі паветра грамавымі выкрыкамі „ура“.

I ў гэтых гуках талі, ніклі сьвінцовыя песьні і ржава* сьвірчэньне сталі. Цемень ночы паблекла, паліняла, зрабілас шэрай, празрыстай.

Бераг стаў нашым.

А раніцою, калі першы промень сонечны прастроміў пра пахлыя порахам халодныя туманы над Бугам, мы пахавал сваіх таварышоў. I пахавалі Ваньку разанскага і Ваську, Вась- ку Шкетава. Яны памерлі ад ран.

Санітарка Насьця, сьціраючы назойлівую сьлязу з вока, чытала ліст, які напісала яна пад Ванькіну дыктоўку. Ліст бы| дадому:



  • ...I пішу табе, дарагая мая супруга Алена, не палохайсі ты... I што табе паклон з непабядзімага палку нашага... І яшча табе паклон ад сырой зямлі і жадаю табе шчасьця і долі, а таксама і маім дарагім сыном. І яшчэ пішу табе, што я ўжо.

Плакала Насьця, ня ведала, як ліст пасылаць, калі ён не дапісаны—не дачакаўся Ванька канца дыктоўкі. Плакала Насьц і каціліся сьлёзы на сіратлівую кайстру салдацкую, кайстру Ванькіну—яе пасылала Насьця ў разанскую вёску нечаканымі падарункам Ванькавай жонцы.

Васька ня пісаў нікому, толькі усьміхаўся шчасьлівайі усьмешкай сваім таварышом, ды зьбялелыя вусны шапталіі апошнія, незразумелыя для некаторых словы:



  • Эх, позна, позна, і так рана, рана...

  1   2   3   4   5   6   7   8


База данных защищена авторским правом ©urok.shkola.of.by 2016
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка