Смяротная кара Гісторыя




Дата канвертавання22.02.2017
Памер39.59 Kb.
Смяротная кара

Гісторыя. Гістарычна смяротнае пакаранне ўзнікла са старажытнага звычаю кроўнай помсты, які існаваў яшчэ ў дадзяржаўным грамадстве і выяўляўся ў формуле «вока за вока, зуб за зуб». Тады не пакараць злачынцу і не адпомсціць, не аднавіць справядлівасць лічылася ганьбай для пацярпелага або яго сваякоў (у выпадку смерці). Са з'яўленнем дзяржавы карныя функцыі паступова пераходзяць да спецыяльнага дзяржаўнага апарату. Забойства злачынцы (смяротнае пакаранне) становіцца публічным і набывае статус крымінальнага пакарання, выкананага ад імя дзяржаўнай улады. Аднак пералік злачынстваў, якія падпадаюць пад такое пакаранне, усё больш пашыраўся (дзяржаўныя, рэлігійныя і іншыя злачынствы).
 У канцы 18 стагоддзя смяротнае пакаранне ў Францыі назначалася ў 119 выпадках, у Англіі, па розных дадзеных, ад 160 да 250, у Германіі - у 44. Аднак тэндэнцыя 19 стагоддзя выявілася ў скарачэнні складаў злачынстваў, што караюцца смерцю. Цалкам адменена смяротнае пакаранне ў 19 стагоддзі ў Італіі, Галандыі, Партугаліі і некаторых іншых краінах. Варта памятаць, аднак, што існавала ваеннае заканадаўства, дзе каралі смерцю па значна большай колькасці злачынстваў.
У 20 стагоддзі лік прадугледжаных законам пакаранняў смерцю яшчэ больш скараціўся і яны страцілі сваё жахлівае аблічча, сваю надзвычайны жорсткасць. Распаўсюджаныя ў Сярэднявеччы віды смяротнага пакарання: распяцце, абезгалоўліванне, шыбеніца, вогнішча, пахаванне жыўцом, чвартаванне, патапленне, саджание на кол, кіданне ў кіпень і некаторыя іншыя - былі адмененыя. У 20 стагоддзі савецкі ўрад адмяніў смяротнае пакаранне на некалькі месяцаў, а потым аднавіў, і выкарыстоўваў яго, як вядома, нярэдка.
2. Смяротная кара ў сённяшнім свеце

 У многіх краінах смяротнае пакаранне цалкам адменена, у іншых - не прымяняецца, у трэціх ўжываецца. З другой паловы ХХ стагоддзя цывілізаваныя краіны сталі адмяняць смяротнае пакаранне. У ФРГ пакаранне смерцю было адменена ў 1949 годзе, у ГДР - в 1987 годзе, у Вялікабрытаніі - ў 1969 годзе, у 1978 годзе - у Іспаніі, у Францыі смяротнае пакаранне адмянілі ў 1981годзе, у Італіі - у 1990.


З 1990 года колькасць краін, якія жадаюць далучыцца да нормаў гуманізму, рэзка ўзрасла. Смяротнае пакаранне адмянілі цалкам каля 40 краін. На гэты час у свеце налічваецца каля 130 краін, якія адмянілі смяротнае пакаранне ў законе або на практыцы. 68 краін захоўваюць і працягваюць прымяняць гэтую меру.

У пяцёрку краін, дзе людзей караюць смерцю больш за ўсё, уваходзяць Кітай, Іран, Ірак, Саудаўская Аравія і ЗША. Ад апошніх толькі трохі адстае Емен. Прычым людзей прысуджалі да смерці, у тым ліку за негвалтоўныя злачынства, пачынаючы з наркагандлю і эканамічных злачынстваў і сканчаючы «вераадступніцтвам», «блюзьнерствам» і «пралюбадзействам», якія наогул не могуць лічыцца злачынствамі.

Паводле штогадовай справаздачы “Смяротныя прысуды і пакаранні”, якую надрукавала праваабарончая арганізацыя “Міжнародная амністыя”, у 2010 годзе ўжываліся наступныя віды смяротнага пакарання: абезгалоўліванне (Саудаўская Аравія), электрычнае крэсла (ЗША), павешанне (Бангладэш, Батсвана, Егіпет, Іран, Ірак, Японія, Малайзія, КНДР, Сінгапур, Судан, Сірыя), смяротная ін'екцыя (Кітай, ЗША), расстрэл (Бахрэйн, Беларусь, Кітай, Экватарыяльная Гвінея, КНДР, Самалі, Тайвань, ЗША, В’етнам, Емен).

У 2010 г.больш за ўсё смяротных прысудаў было прыведзена ў выкананне ў Іране (252), КНДР (60), ЗША (46), Саудаўскай Аравіі (27), Лівіі (18), Сірыі (17) і Самалі (8).


3. Смяротная кара ў Беларусі

У Еўропе і СНД адзінай краінай, дзе захоўвалася смяротнае пакаранне, стала Беларусь.

Смяротнае пакаранне ў Беларусі было ўзаконена на рэферэндуме ў лістападзе 1996 года. Паводле афіцыйных дадзеных ЦВК, супраць адмены смяротнага пакарання выказаліся 80,44 % ад ліку тых, якія мелі права ўдзельнічаць у рэферэндуме.

Як сцвярджаюць праваабаронцы, з 1990 года ў краіне былі пакараныя смерцю 326 чалавек, і толькі адзін памілаваны кіраўніком дзяржавы.

Паводле дадзеных дэпартаменту выкананьня пакараньняў МУС, за апошнія гады колькасць смяротных прысудаў паменела. Напрыканцы 90-х гадоў суды выносілі па 30-40 смяротных прысудаў штогод. У 2000-ыя сітуацыя выглядае наступным чынам: 2001 – 7 прысудаў, 2002 – 4 прысуды, 2003– 4, 2004 —2, 2005 – 2, 2006 – 9, 2007 – 4, 2008 – 1, 2009 – 2, 2010 – 1, 2011 – 3, 2012 – не было, 2013 - 4, 2014 – 2.

Згодна з Крымінальным кодэксам смяротнае пакаранне можа прызначацца за падрыхтоўку і вядзенне агрэсіўнай вайны (арт. 122), тэрарыстычны акт супраць прадстаўніка іншай дзяржавы (арт. 124), міжнародны тэрарызм (ст. 126), генацыд (арт. 127), злачынствы супраць бяспекі чалавецтва (арт. 128), прымяненне зброі масавага паражэння (арт. 134), парушэнне законаў і звычаяў вайны (арт. 135), забойства (арт. 139), тэрарызм (арт. 289), здраду дзяржаве (арт. 356), змову ці іншыя дзеянні, учыненыя з мэтай захопу дзяржаўнай улады (арт. 357), тэрарыстычны акт (арт. 359), дыверсія (арт. 360), забойства супрацоўніка міліцыі (арт. 362).

Смяротнае пакаранне не можа быць прызначана асобам, якія ўчынілі злачынствы ва ўзросце да 18 год, жанчынам, і мужчынам, якія дасягнулі да дня вынясення прысуду 65-ці год. Целы пасля смяротнага пакарання родным не выдаюцца, і месца пахавання не паведамляецца.

Родным не гавораць дату расстрэлу, а ў пасведчанні аб смерці ў графе «прычына смерці» ставяць прочырк.

На сённяшні дзень у Беларусі 148 чалавек адбывае пажыццёвае пакаранне. Пажыццёвае пакаранне ўзнікла ў Беларусі у 1997 годзе і з’яўляецца альтэрнатывай  смяротнаму пакаранню.

Петыцыю супраць смяротнага пакарання ў Беларусі, якая размешчана на сайце праваабарончага цэнтра “Вясна”, падпісалі тысячы чалавек.



“Мы лічым, што жыццё з’яўляецца найвышэйшай каштоўнасцю, натуральным і неад’емным правам чалавека, — напісана ў тэксце петыцыі. — Смяротнае пакаранне мы расцэньваем як парушэнне права на жыццё, гарантаванае Канстытуцыяй Рэспублікі Беларусь і міжнароднымі дамовамі ў галіне правоў чалавека. Мы цвёрда перакананы: нішто не можа апраўдаць наўмыснае і бязлітаснае пазбаўленне чалавека жыцця ад імя дзяржавы.

Смяротнае пакаранне мае незваротны характар. Пазбаўленне жыцця не толькі не выправіць здзейсненага злачынцам і не адновіць справядлівасць, але і не зможа прывесці яго да пакаяння, усведамлення сваёй віны”.




База данных защищена авторским правом ©urok.shkola.of.by 2016
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка