Стар М. Багун. Рэволюцыі (верш)




старонка6/17
Дата канвертавання14.02.2019
Памер3.43 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   17

Гэты момант лішні раз паказва, сапраўды контррэволюцыйны твар б| ларускага нацыянал-дэмократызму,

Весьці самастойную барацьбу Су проць рабочых і сялян, супроць савеі кай улады беларуская контррэволюцы не магла, таму што яна ня мела . гэтага сілы. Рабочыя і бядняцка-сераі няцкае сялянства Беларусі не маг. падтрымліваць і не падтрымлівад буржуазна-нацыяналістычныя імкнень ні, а рабочыя і сялянства самі зма; ліся, як гаварылася ўжо вышэй, супр буржуазіі, супроць памешчыкаў і ку лакоў пад сьцягамі бальшавіц партыі.

Тая-ж кучка контррэволюцыйн элемэнтаў буржуазіі і нацыянал-дэ кратаў, частка нацыяналістычнаіі тэлігенцыі ды кулацкі элемэнт зьяўлялася такой сілай ісаб супроі паставіцца рабочым і бяднейшаму лянству Расіі і Беларусі.

Адкуль-жа ўзяць сілу беларуск; контррэволюцыі? Япа гіерш за ўсі праз сваю раду ды іншыя свае орп нізацыі аб'яднала ў адно контррэ люцыйнае цэлае ўвесь контррэво- люцыйны элемэнт на Беларусі. На кол рады, навакол лёзунгу „незалежн Беларусь“ аб'ядналіся рознанацыяна ныя, з . рознай політычнай орыент; цыяй контррэволюцыйныя элемэнті У шэрагах, „незалежнікаў" можна было сустрэць, побач са „шчыры беларусамі", ярка акрэсьленыя вяліка- расійскія монархічныя элемэнты, по- лёнафільскія, папоўскія, клерыкаль- ныя, яўрэйскія буржуазныя і дробна- буржуазныя элемэнты, і розных авантурыстых, прахадзімцаў і іншых „чорных лыцараў".

Але-жгэтай „гвардыі“, якая сабраі пад „штандар бел-чырвона-белы" бы недастаткоза, каб спыніць пераможны рух пролетарскай рэволюцыі. Бела- руская буржуазія, праз сваіх ідэолёгау Лёсікаў і К-о заснаваўшы „БНР“, застаўшыся без народу, пазбаўленая ўсякай падтрымкі з боку рабочых і бядняцка-серадняцкіх мас, каб абара- няць сваю ўласнасьць, свае прывілеі, свае ііравы эксплёатацыю рабочых

сялян, кідалася ў ногі чужаземнай лфжуазіі, окугіантам, упрашвала, каб ы выратавалі іх' ад „бальшавіцкіх абаваньняў“.

Апрануўшы на фракі і сурдуты -еЛарускую сярмягу, пачапіўшы галь- ^ук на вышываную кашулю, г. зн. ,,-ірануўшыся ў вопратку „прадстаў- нікоў беларускага народу" бэнээраў- йЬі незалежнікі ў імя „незалежнасьці", Інілі насустрэч нямецкім окупантам, віталі прыход нямецкага войска, якое

збавіць ужо нас ад ліхіх ворагаў — бальшавікоў".

радаофіцыйназварочвалася тэлегра- „ай да крывавага кайзэра, імпэратара Нямеччыны Вільге^ьма II, якою „дэмо- краты" запэўнівалі монарха ў адда- сыді сваёй і бачылі культурны і гаспа- ;арчы росквіт Беларусі толысі пад про- тэкторатам буржуазнай Нямеччыны.

Калі-ж зьявілася окупацыйнае ня- яецкае войска на чале з камандую- чым генэралам Фальхангэймам, дык «іністры „народнай рэспублікі" Лёсікі, Еаронкі, Зайцы, Аляксюкі ды іншыя лыцары беларускага народу“ абівалі парогі генэральскай рэзыдэнцыі, пры- носілі падзякі „ад імя беларускага -;ароду“, ад імя таго народу, які кры- ;ею быў заліты, таго народу, які нямец- кімі окупантамі абіраўся да нітачкі. Дапамагаючы як мага окупантам :абаваць беларускія багацьці, а за эта атрымліваючы грошы ад сваіх аспадароў, нацыянал-дэмократы пра- цягвалі праз свой друк, праз вусную ;гітацыю пускаць нацыяналістычную ярўту ў народныя гушчы. Але яшчэ раз пераканаўшыся ў „надзвычайным мсьпеху“, пераканаўшыся, што рабо- чыя і сяляне іх не падтрымліваюць, ,Рада БНР“, побач з адданай службай ічмецкім окупантам, замацоўвала і ^ашырала свае сувязі з рознага^роду -онтррэволюцыйнымі бандамі на Укра- іне, заігрывала са скарападчынай, зтрымлівала і адтуль грошы для сваёй -онтррэволюцыйнай дзейнасьці.

Разам з гэтым радаўцы ўмацоўвалі :вае сувязі з літоўскай контррэволю-

цыйнай Тарыбай, якая таксама на- права і налева гандлявала працоўнымі Літвы; пасылалі прывітаньні „часоваму ўраду паўднёва-усходняга саюзу“, Дзянікіну ды іншым яго колегам на‘ поўдні і прасілі адтуль дапамогу для барацьбы супроць бальшавізму.

Але-ж нашыя „дэмократы“ з „БНР“ не абмяжоўваюцца гэтым. Яны зва- рочваюцца да „яго апостальскай вя- лікасьці“ монарха Аўстрыі, просячы ў яго прызнаньня і дапамогі. У сваёй „увярыцельнай грамаце11 А. Цьвікевіч піша: „Беларускі ўрад і народ можа знайсьці ў Аўстрыі свайго натураль- нага саюзьніка і апякуна ў тую труд- дую мінуту, якую перажывае наша краіна...* А крыху раней у тэй-жа „грамаце“ сказана: „Беларусь заўсёды глядзела і глядзіць на Аўстрыю, як на'Вялікую Славянскую Монархію, у якой жыцьцё славян выяўляецца ў найбольш падыходзячай форме і зна- ходзіць нацыянальнае прызнаньне“.

У гэтай контррэволюцыйнай справе дзейнічалі не адна толысі беларуская буржуазія і памешчыкі, разам з бур- жуазіяй і памешчыкамі ня менш актыўна дзейнічалі і беларускія гра- мадаўцы і эсэры, якія сваю контррэ- волюцыйную дзейнаоьць прыкрывалі „соцыялістычнай" вопраткай.

І гэта не выпадкова. Грамадаўцы, як і эсэры, зьяўляюцца ідэолёгамі, прадстаўнікамі дробнай буржуазіі, кулацтва і крамніка. Дробна-буржу- азным партыям, ідэолёгам дробнай буржуазіі, неўласьціва рэальная сама- стойнасьць у барацьбе кляс, ня гле- дзячы на тое, што яны выабражаюць сябе ўзьнесенымі вышэй усякіх кля- савых супярэчнасьцяй.

Яны ў моц сваёй дробна-буржуаз- най прыроды няўхільна хістаюцца паміж дыктатурай буржуазіі і дыкта- турай пролетарыяту.

Мелкая буржуазня,—кажа Ленін,— немннуемо, нензбежно колебалась между днктатурой буржуазнн... н днктатурой пролетарната, нбо нн на что самостоятельное мелкая буржу- азня неспособна по коренным свой- ствам ее экономнческого положення".


76

77




Л. БЭНДЭ

А экономічнае становішча дробнай буржуазіі такое, што, як кажа Ленін, яна „в жнзнн завяснт от буржуазнн, жнвя сама похозяйскн, а не попро- летарскн (в смысле места в обіцест- венном пронзводстве), н в образе мыслей она ндет за буржуазней".

Праўда, калі пролетарыят сваёй героічнай барацьбой супроць буржу- азіі разгарачыў глебу пад нагамі дробнай буржуазіі дык частка яе хіснулася ў бок пролетарыяту, а з гэтай прычыны частка ідэолёгаў дроб- най буржуазіі грамадаўцаў пайшла за пролетарыятам у яго барацьбе супроць капіталістаў і памешчыкаў, і надалей праяўляючы сваю дробна- буржуазную няўстойлівасьць і бесха- рактарнасьць. А гэтая няўстойлі- васьць, бесхарактарнасьць, хісткасьць дробна - буржуазных элемэнтаў ва ўмовах вострай барацьбы пролета- рыяту з буржуазіяй,заўсёды,насупрэч часамі сьвядомасьці носьбітаў гэтай дробна-буржуазнай няўстойлівасьці,— льле ваду на кола млыну буржуазіі.

Выкінутыя ў канцы 1918 г. пера- можным рухам рэволюцыі з Менску, радаўцы працягвалі сваю контррэво- люцыйную дзейнасьць далей. Пацяр- пеўшы паражэньне ў сваёй галоўнай стаўцы на нямецкі імпэрыялізм, на- цыянал-дэмократы інтэнсыўна шукалі сабе новых гаспадароў, новых саюзь- нікаў у ангельскіх ды францускіх ін- тэрвентах у польскіх панох, у цар- скіх генэралах.

Нацыянал - дэмократы заключалі згоды з саюзьніцкімі інтэрвэнцкімі войскамі, з дзянікінцамі, організоўва- лі новы паход на гэты раз сусьвет- нага імпэрыялізму на Савецкую Бела- русь і іншыя савецкія рэспублікі.

Беларуская буржуазія і яе ідэолёгі рады былі любому царскаму генэралу, любому чорнасоценцу, абы толькі ён прышоў ’і зьнішчыў Савецкую ўладу. Яны „былі-б рады, каб хоць і нэгры прышлі іх ратаваць," як зусім адкры- та і зусім правільна ў той час выка- заў жаданьні беларускай контррэво- люцыі адзін з ідэолёгаў контррэво- люцыйнага гандляра 3. Бядуля.

Нядоўга прышлося беларускім на. цыянал - дэмократам чакаць прыходў новага выратавацеля, новага свайго гаспадара.

На Савецкую Беларусь ішла белі. польская навала, якая накіроўвалася і забясьпечвалася з Парыжу ды Лён. дану. На чале новых окупантаў ішо „зямляк“ і кампаньён беларускіх на- цыянал-дэмократаў Пілсудзкі. Бела. руская контр-рэволюцыя, дапамагаючц перамогам белапольскіх окупантау усьцілала „макавымі кветкамі“ ду „васількамі" крывавы шлях Пілсудз. кага. Беларуская буржуазія, памеш. чыкі, кулакі і іх адданыя прыслугачц нацыянал-дэмократы у „лыцары з за- хаду“ Пілсудзкім убдчылі сапраўднага свайго кампаньёна, які выратоўваеіх ад рабочых і сялян.

Прамоўцы гаварылі адданыя і шчы- рыя прамовы, поэты пісалі гімны, композытары перакладалі іх на му. зыку, а нацыянал - дэмократычныя хормэйстры ўшаноўвалі прыход на Беларусь ката рабочых і сялян Піл- судзкага. Нават такі поэтычны „гені", як Язэп Лёсік, захапіўшыся радасьцю з прычыны адыходу Чырвснай арміі, вы- звоньваўу контррэволюцыйны „звон“,

Мой ты к'раю, родны, мільг, Прывітаньне табе шлю.

Звонам чьхтым, з усёй сілы,

Вестку добрую званю:

Бальшавіцка счэзла мара Ужо далёка недзе там...

Залатая долі чара Усьміхнецца мо‘ і нам“.

А калі пан Пілсудзкі жушанаваў“ Менск—і сам, асабісга зьявіўся сюды, дык уся нацыянал-дэмократычная ка- пэля навыперадкі бегла лізнуць яму боты, цалаваць полы ў пана, выка- заць сваю адданасьць яму.

Нават такі карыфэй, як Янка Ку- пала, і той ня ўнік спакусы. У дзень прыезду Пілсудзкага ў Менск Купа- ла надрукаваў у „Звоне“ оду „Паў- стань“, у якой заклікаў Пілсудзкага да ўладарства.

Паўстань, з нароцу нашага ўладар, Адбудаваць свой збураны пас <д,

Бо твой народ забыў, хто гаспадар ! хто яго абдзёр з і-аронных шат

78


ПРА НЯДАЎНЯЕ МІНУЛАЕ БЕЛАР. КОНТРРЭВОЛЮЦЫІ

На ўладара жджэ Беларусь даўно,

1 жджэ цчбе ўладарства божы дар,— Вялікае, магутнае яно...

Пад Беларускі сьцяг прыдзі, уладар'.

Пра Гаруна і гаварыць няма чаго. рой апрануўся ў палковніцкую вопрат- ьу і дапамагаў белапольскім окупан- гам заліваць крывёю абшары Бела- русі. I вось гэтага „адданага белару- са“ ўжо пры сав ;цкай уладзе праз савецкі друк нацыянал-дэмократы і іх прыяцелі ўзносілі на вышыню на- роднага гэроя", „правадыра працоў- ных“ і нават надавалі годнасьць „ра- боча - пролетарскага пісьменьніка". Але-ж гэта паміж іншым.

Асноўнае тое, што радаўцы, на- цыяналдэмократы, якія яшчэ ўчора бачылі будучнасьць Беларусі пад нротэкторатам Нямеччыны, сёньня ўжо крычалі па ўсіх менскіх завул- ках, што „мы хочам верыць, што ён (Пілсудзкі), гэты лыцар з Захаду, не па тое заўладаў сэрцам Беларусі, каб яе скрыўдзіць, але каб падняць з за- няпаду зачараваную княжну ў ся- лянскіх шатах“ (Звон). і простытуткі з „народнай рады“ на панэлях Менску сьпявалі накшталт гэроіні Чарота у „Босых на вогнішычы" „Палюбі хоць трошкі, камрад“, прадаваліся ўсім, хто мог-бы „памагчы ўтварэньню не- залежнай і непадзельнай Беларусі" (Звон). А разам з тым гандлявалі агулам і ў раздроб целам і крывёю працоўных Беларусі і дапамагалі „лы- цару з Захаду“ Пілсудзкаму ў кры- вавым паходзе „яа Бярэзіну“, „туды за Смаленск1“ Варта яшчэ раз на- помніць прамову А. Прушынскага (А. Гаруна), якую ён прысьвяціў Піл- судзкаму 18-1Х-19 г.

Вольна і спакойна жывем мы ся- гоньня і нават маем радасьць, што бачым вас, пане начальніку... Але гаворачы словамі вешчага Баяна на- шага, плачуць яшчэ маткі ў Віцебску, стогнуць людзі ў Магілеве; маўчыць... хаўтурны голас аб'імшэлых звані- цаў Смаленску... сэрцы нашыя, ра- дуючыся за нашае аслабаненьне, ня могуць быць спакойнымі за іхнюю долю“.

Лёсікі, Цьвікевічы ды іншая нацы- янал-дэмократычная дрэнь са скурьі лезьлі вон і даводзілі Пілсудзкаму патрэбнасьць яго крывавага паходу „да канца“, разумеючы пад канцом поўны разгром пролетарскай рэволю- цыі. Яны гаварылі праз свой „Звон" Пілсудзкаму, што тыя землі, якія за- сталіся за савецкаю ўладаю, ня гор- шыя за землі, окупаваныя ім, і што народ за Бярэзінай і за Смаленскам ня горшы за народ Меншчыны, Ві- леншчыны і г. д.

Каб дапамагчы іктэрвэнтам зьвяр- * шыць сваю крывавую справу, контр- рэволюцыйная рада стварыла сваё „нацыянальнае войска".

Булак-Балаховіч, гэты чорнасоцен- ны пагромшчык, са сваею бандаю быў уключаны ў склад „беларускага войска„ як „асобны атрад Беларускай Народнай Рэспублікі“. Пры гэтым, балахоўская банда была ўключана „у склад войска БНР“, офіцыяльна пра- ведзена нават протаколам „Рады мі- ністраў".

Для гэтай балахоўскай банды „мі- ністры БНР“ выпрошвалі і шчодра атрымлівалі грошы як „у крэдыт", так і „потым разьлічымся“ і ад эстонскага ўраду, і ў амэрыканскага „дзядзюшкі", і ў францускіх ды ан- гельскіх імпэрыя-лістаў.

Длясваіх „жаўнерыкаў" нацыянал- дэмократычныя баяны пісалі баявыя і паходныя маршы і песьні, услаўлялі поэзыяй пагромны шлях „нацыяналь- нага войска". 'Гой-жа Янка Купалаў „боевой трясучке", як гаварыў Д. Бед- ны, нацрываў свой голас:

І мы ў шапку спаць ня будзем 1 пакажам сьвету, людзям,

Як баронім межы родны Ад напасьці, ад нягоднай“.

г. зн. ад бальшавікоў.

Прасякнутыя зоолёгічнай няна- вісьцю, да рабочых і сялян Расіі, на- цыянал-дэмократы ўпрашвалі інтэрвен- таў зьнішчыць „азіятаў“—расійцаў. Усе гэта аднак ня шкодзіла бела- рускай контррэволюцыі заключаць згоды з Дзянікіным ды іншымі.

79


Л. БЭНДЭ

Крывавы паход інтэрвэнтаў на- цыяналдэмократы разглядалі як „ба- рацьбу культуры з барбарствам сьве- ту, з цемраю“. Буржуазная Польшча ў іх вачох набывала „прадстаўніка заходняй культурый, якая „мае за мэту прылучыць Беларусь да заход- няй культуры“.

Якую „культуру’* несла працоўным Беларусі буржуазная Польшча, а так- сама Балаховіч, яшчэ добра памя- туюць, рабочыя і сяляне Беларусі, і мы пра гэта ня будзем гаварыць.



Яшчэ памятаюць рабочыя і сяляне, як за „культурным прадстаўніком Захаду, які агнём і жалезам наса- джаў „культуру“,ехаў з карацельны- мі атрадамі памешчык і капіталісты.

Верныя, як сабакі сваім гаспадаром, нацыянаы-дэмократы, даводзілі праз свой друк рабочым і сялянам, „бела- рускаму народу", што ўсё, што ро- бяць паны, паны-пілсудчыкі, робіцца ў інтарэсах працоўных.

Калі капіталісты наводзілі свае па- радкі на фабрыках і заводах, дык нацыянал-дэмократы даводзілі, што гэта так і трэба, <5о „адсутнічае поў- насьцю інтэлекгуальнае разьвіцьцё сярод рабочьіх“ (Ззон), бо рабочыя ня могуць ісьці „далей сваіх кішан- ковых ін і эрэсаў,дзелячы касу „свайго" заводу" (Звон).

Нават мысьль пра перадачу заводаў і фабрык рабочым нашыя „працстаў- нікі народу" лічылі ня інакш, як уплывам „маскоўскага імпэрыялістыч- нага духу“. Рабочым досыць таго, шго нацыянал-дэмократы будуць дамагацца „адпаведных варункаў працы, роўных з тымі, якімі карыстаюцца ўсе рабо- чыя культурных старонак", г. зн. ка- піталісгычных умоў працы.

Не пакідалі Нашыя „апостолы" і селяніна „пакрыўджаным", Яны ўсяля- кімі сродкамі прагнулі давесьці, шго селянін „ня мае права" атрымаць дарэмна зямлю. Як на „аўтарытэтны* довад“, яны спасьшаліся на „моральны бок“ справы: „Ці можна даць дарэмна зямлю тым, каторьія, дастаўшы яе, напэўна, дарэмна яе нікому не дадуць?“ (Звон).

Адказ: бязумоўна нельга.

Але-ж, апрача гэтага „моральнага боку“, ёсьць і іншае, што не дазва- ляла нацыянал-дэмократам падтрьш- лівацьсялянскія патрабаваньні. Будучы вернымі ахоўнікамі традыцай „Нашай нівы“, нацыянал-дэмократы ня зьбі- раліся „служыць адным мужыкам", а служылі ўсяму беларускаму народу“.

Ня можна праводзіць рэформы на карысьць толькі аднаго стану, а ня цэлага грамадзянства, пісалі яны ў сваім „Звоне“.

А таму „ня можна, надаючы да- рэмна зямлю народу, пусьціць з тор- баю зямляўласьнікаў, каторыя як-ні- як, рабілі карысную працу, прадук- туючы рэчы пажываньня для таго-ж пролетарыяту" (Звон).

Дарэчы пра „інтэрэсы пролета- рыяту“.

Клапоцячыся" пра інтэрэсы про- летарыяту нацыянал-дэмократы даво- дзілі, што гэтыя „пролетарскія інтэ- рэсы“ патрабуюць, каб сялянству не даваць зямлю бяз выкупу. Вось іх довад: „Перадаючы дарам зямлю ся- лянам, у каторых цяпер такая процьма грошай і каторыя вядуць натуральную гаспадарку... мы яшчэ больш панізім , курс грошай, а з другога боку адымем у селяніна патрэбу наогул прадаваць продукты для пролетарыяту гарадоў“ (Ззон). Мы ня будзем тут гаварыць пра экономічную пісьменнасьць былых „акадэмікаў“, а зьвернем увагу чытача яшчэ на адзін „аўгорытэгны довад”, у карысьць застаўленых маёнткаў ва ўласнасьці памешчыкаў.

У інгэрэсах пролетарыяту на Бе- ларусі (што за скромная абмежава- насьць? ЛБ) ёгьць, каб ня зьнішчаныя маёнткі далей вялі свае гаспадаркі, даўшы чалавечыя варункі жыцыія працуючым у іх рабочым“ (Звон). Як бачцць чытач, капіталісты і паме- шчыкі і іх служкі, беларускія контр- рэволюцыйныя дэмократы, абаранялі ад пролетарыяту і рэволюцыйнага сялянства свае эксплёататарскія інтэ- рэсы інтарэсамі... пролетарыяту.

Для кулацтва нацыянал-дэмокра- ты, зноў-ткі будучы вернымі ахоў-

80

г


ПРЛ НЯДАЎНЯЕ МІНУ/ІАЕ ВЕЛАР. КОНТРРЭВОЛЮЦЫІ

цікамі сталыпынскіх традьцый „На- шай нівы“—раілі „меціі на ўвазе лепшыя формы зямлякарыстаньня. Значыцца трэба заводзіць хутары ці фэрмы“ (Звон), г. зн. тое, што пра- йодзілі Смолічы, Прышчэпавы праз Наркомзем.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   17


База данных защищена авторским правом ©urok.shkola.of.by 2016
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка