” 20 г. Гісторыя Беларусі 8 клас Тэма: Беларусь у гады Паўночнай вайны




Дата канвертавання05.04.2017
Памер163.74 Kb.
_____” __________20 г.

Гісторыя Беларусі

8 клас

Тэма: Беларусь у гады Паўночнай вайны

Мэта і задачы ўрока: вызначыць прычыны вайны. Ахарактыразаваць баявыя дзеянні на тэрыторыі беларускіх зямель, вынікі і наступствы вайны.

Асноўныя паняцці: “Шышы”, Андросаўскае перамір’е,

Даты: 1655- 1660 гг.

Абсталяванне: падручнік, атласы, карта, дыдактычны матэрыял.


Ход урока.

  1. Арганізацыйны момант.

  2. Паўтарэнне вывучанага матэрыялу.

  1. Ці згодны вы з наступным сцвярджэннем: 31 ліпеня 1649 г. пад Лоевам адбылася самая буйная бітва ў Беларусі падчас вайны 1648 1651гг.

2. Выберыце правільны адказ: Цэнтрам казацка-сялянскай вайны 1648— 1651 гг. стала:

а) Беларусь; б) Украіна; в) Запарожская Сеч.

3. .Дайце азначэнне паняцця вызволенная вайна.

4 . Якая падзея адбылася 31 ліпеня 1649 г.?

5. Выберыце правільны адказ. Пачаткам казацка-сялянскай вайны ў Бела-русі стала:

а) з'яўленне казацкіх атрадаў-загонаў на беларускіх землях;

б) выступление ўкраінскага казацтва пад кіраўніцтвам Багдана Хмяльніцкага;

в) фарміраванне шляхецкага апалчэння.

6. Мэта ўдзельнікаў казацка-сялянскай вайны 1648—1651 гг. заключалася ў тым, каб ... а) далучыць землі Украіны і Беларусі да Расіі; б) утва-рыць сваю казацкую дзяржаву;

в) знішчыць феадальны прыгнет ва Украіне і ў Беларусь



  1. Дайце азначэнне паняцця сялянская вайна.

  2. Якая падзея адбылася ў 1660 г.?




  1. Вывучэнне новай тэмы. Уступнае слова настаўніка.


Настаўнік. Растлумачце, калі ласка, сэнс шляхецкай прыказкі «Полыпча трымаецца на бязладдзі». Запішыце ў сшытку асацыяцыі са словам «бязладдзе».

Вучні. Міжусобная барацьба, разлад, канфлікт, вайна, анархія, бессістэмнасць, беззаконнасць, смута, безабароннасць, бяздзейнасць, неразуменне, крызіс, супярэчлівасць, сутыкненне, беспакаранасць.

Вучні самастойна, выкарыстоўваючы матэрыял падручніка вызначаюць прычыны вайны і ваюючыя бакі.

Прапануецца праца ў групах з выкарыстаннем творчых метадаў даследчага характару:


  1. Складзіце табліцу «Рэч Паспалітая ў Паўночнай вайне (1700-1721)».




Характар

Баявыя дзеянні

Вынікі, значэнне

Вайна паміж Ра-сіяй і Швецыяй праходзіла на тэ-рыторыі Рэчы Паспалітай, якая абаранялася


1.1701 г. Шведы занялі Вільню, Гродна, Варшаву.

2. 1705 г. Адыход рускіх войскаў ад Рыгі да Гродна.

3. Пачатак 1706 г. Да Гродна падышоў Карл XII і разбіў саксонцаў.

4. Рускія войскі адышлі праз Брэст да Кіева. Разбу-рэнне Карлам XII Наваградка, Слоніма, Клецка, Слуцка і інш.

5. 1706 г. Паражэнне Аўгуста II у Полынчы.

6. 1707-1708 гг. Войскі Карла XII разбурылі Гродна, Ліду, Смаргонь, Мінск.

7. 3 ліпеня 1708 г. шведы разбілі корпус Рапніна каля м. Галоўчын.

8. 28 верасня 1708 г. Бітва пры Лясной. Перамога Пятра I.

9. 1709 г. Палтаўская бітва. Перамога Пятра I.

10. Верасень 1709 г. Войскі Пятра I уступілі на тэрыторыю ВКЛ.

11. 1710 г. Рускія войскі ўступілі ў Латвію і Эстонію. Аднаўленне Аўгуста II на прастоле. Апошнія
гады Рэч Паспалітая не ўдзельнічала ў вайне


Рэч Паспалітая фак-тычна губляла сваю самастойнасць, Расія бярэ яе знешнюю і ўнутраную палітыку пад свой пратэктарат; з ёю ніхто не лічыўся.

У час вайны была замацавана шляхецкая анархія, права «лібе-рум вета», абмежавана ўлада караля, бязладдзе.



Палітычны крызіс Рэчы Паспалітай, за-няпад эканомікі, культуры, вялікія дэма-графічныя страты.


ВЫВАД. На наш погляд, вайна 1700-1721 гг. была лагічным працягам папярэдніх войнаў. Ініцыятыва ў іх вядзенні была стра-чана ў пачатку XVII ст., і з таго часу Рэч Паспалітая перыядычна станавілася арэнай баявых дзеянняў, якія неслі ёй значнае паслабленне. «Рэч Паспалітая трымаецца на бязладдзі». Аднак апошняя вайна была кульмінацыяй, падзеяй, якая дакладна вы-значыла становішча Рэчы Паспалітай. Рэч Паспалітая стала арэнай баявых дзеянняў у вайне, якую яна не пачынала і нават спачат-ку ў ёй не ўдзельнічала. Пасля Паўночнай вайны Рэч Паспалітая фактычна канчаткова згубіла сваю самастойнасць і апынулася пад кантролем дзяржаў-суседзяў. Гэтая вайна была найбольш разбуральнай і працяглай.

2. Складзіце табліцу «Канфедэрацыі ў Паўночнай вайне»


Назва

Дата

Мэта

Вынікі дзейнасці

Віленская

1703 г.

Саюз з Расіяй, падтрымка Аўгус-та II і Пятра I

1707 г. На сустрэчы з Пятром I быў пацверджаны саюз Рэчы Паспалітай з Расіяй. Пётр I — абаронца вольнасці Рэчы Пас-палітай

Сандамірская

1704 г.

Тэ.я эк

Тыя ж

Варшаўская

1704 г.

Прыхільнікі Швецыі. ВКЛ стане правінцыяй Швецыі з намес-нікам Радзівілам

Прызналі каралём ваяводу Познані Станіслава Ляшчынскага


4. Праца з дакументамі. Гісторыя Беларуси XVI-XVIII стст. : хрэстаматыя. 7 клас : дапам. для настаўніка. Мінск : Нар. асвета, 2002. — С. 90, 99.

Прывітанне, дарагі дружа! Ты, мабыць, здзівіўся, калі знайшоў гэты ліст, і цяпер з захапленнем чытаеш яго. Так, панічок, табе сапраўды пашчасціла чытаць ліст, напісаны рукою пісара ад імя ясна-вяльможнага пана Яна Парэцкага, шляхціца спрадвеку і па закону і пастаяннага прадстаў-ніка Слуцкага павета на вальным сойме. Я хачу занатаваць звесткі, звязаныя з маім жыц-цём, каб маім нашчадкам-панам было вядома, якія славутасці жылі на польскай зямлі раней. Так, я добра разумею сваю слаўную ролю для будучага і для вас, даражэнькія

нашчадкі. Не, я не друкую граматыкі і буквары, як вы можаце падумаць, не пішу літа-ратурныя творы, барані Божа! Мая роля значна важнейшая: я ўдзельнічаю ў рэгулярным сойме Рэчы Паспалітай, дзяржавы польскай, і накіроўваю яе лёс, куды пажадаю.

Так, ёсць у мяне адна забаўка, дзякуючы якой я сапраўды вяршу лёс краіны польскай. Пыхлівыя шляхцюкі, заможнейшыя за мяне, і значна больш пыхлівыя магнаты лічаць сябе вышэй за ўсіх на гэтай зямлі, думаючы, што могуць вырашаць пытанні дзяржаўнага кіравання па сваім жаданні. Але не! Калі яны выносяць на абмеркаванне нейкае рашэнне і рыхтуюцца прыняць яго, я ўстаю і з задавальненнем кажу: «Liberym veta»! Вы бы бачылі разгубленасць на іх тоўстых тварах. Кожны раз я адчуваю сябе як упершыню і адчуваю тую ж самую асалоду: Айчына выратавана ад дэспатызму гэтых дур-няў у чарговы раз. Дарэчы, гэта адбывалася ўжо сем разоў.

Але гэта яшчэ не ўсё. За мае высакародныя ўчынкі я атрымоўваю грашовую і прадук-товую дапамогу ад самога пана Я. Радзівіла. Ён разумее тую карысць, якую я прыношу дзяржаве, і падтрымлівае высакароднага і кемлівага, хоць і беднага, шляхціца са стара-жытнага роду Парэцкіх, якія маюць высокую нацыянальную самасвядомасць і гатовы ад-даць апошняе за жыццё і шчасце сваей Радзімы.

Вось які я неардынарны чалавек, і нічога не магу з сабой зрабіць. Увесь наш павет мною ганарыцца! Акрамя, зразумела, сялянскага быдла. Я, вяльможны дабрадзей, паві-нен выслухоўваць бясконцыя скаргі гэтых дурняў. Бачыце, пяцідзённая паншчына іх не задавальняе. Не разумеюць дурныя, што калі б не я, то іх душы, 11 чалавек, прапалі і зніклі ў пекле шмат гадоў таму. Не разумеюць, што адзінае, што ім патрэбна, гэта цвёр-дая рука і бізун, які я спраўна выкарыстоўваю некалькі разоў на тыдзень. Вось і ўчора адна жанчына не выйшла на паншчыну: чуеце, дзіця ў яе нарадзілася. Жанчыны на тое і патрэбны, каб дзяцей нараджаць і працаваць. I гэта не цяжкасць, а раскоша. Я яе і навучыў, як біць баклушы замест работы на пана.

Ну, добранька, пабягу на канюшню: мая любімая кабыла прыхварэла, трэба праса-чыць, каб конюх добра яе даглядаў. Hi на што часу не хапае, нават пісьмо скончыць!

ВЫВАД. Гэтыя супрацьлеглыя канфедэра-цыі толькі зацягвалі ход вайны, пагаршалі становішча Рэчы Паспалітай, разрывалі яе на часткі. Іх стварэнне паказала слабасць Рэчы Паспалітай, якая не магла вырашыць свае праблемы без апоры на моцнага суседа, і бяссілле цэнтральнай улады ў краіне. Каралі! цалкам залежалі ад шляхты, якая магла ствараць свае саюзы, знімаць з трона і ўзводзіць на яго каралёў. Такім чынам, кан-федэрацыі — сведчанне цяжкага палітычнага крызісу ў дзяржаве
Бедствы насельніцтва Беларусіі і вынікі і наступствы вайны. Вучні самастойна чытаюць п.3. і запісваюць у сшытак .

3. Замацаванне вывучанага матэрыялу.

Складзіце лагічны ланцужок «Прычыны бязладдзя ў Рэчы Паспалітай»

Спусташальныя войны —> збядненне шляхты, залежнасць яе ад магнатаў —> ба-рацьба магнацкіх груповак за ўладу —> права «ліберум вета» —> недзеяздольнасць сойма (з сярэдзіны XVII ст. да сярэдзіны XVIII ст. з 55 соймаў сарвана 48) —> аслабленне дзяржавы (дэцэнтралізацыя).

  1. Падвядзенне вынікаў . Выстаўленне адзнак.



Характар

Баявыя дзеянні

Вынікі, значэнне











2. Складзіце табліцу «Канфедэрацыі ў Паўночнай вайне»


Назва

Дата

Мэта

Вынікі дзейнасці




































1.Ці згодны вы з наступным сцвярджэннем: 31 ліпеня 1649 г. пад Лоевам адбылася самая буйная бітва ў Беларусі падчас вайны 1648 1651гг.

2. Выберыце правільны адказ: Цэнтрам казацка-сялянскай вайны 1648— 1651 гг. стала:

а) Беларусь; б) Украіна; в) Запарожская Сеч.

3. .Дайце азначэнне паняцця вызволенная вайна.

4 . Якая падзея адбылася 31 ліпеня 1649 г.?

5. Выберыце правільны адказ. Пачаткам казацка-сялянскай вайны ў Бела-русі стала:

а) з'яўленне казацкіх атрадаў-загонаў на беларускіх землях;

б) выступление ўкраінскага казацтва пад кіраўніцтвам Багдана Хмяльніцкага;

в) фарміраванне шляхецкага апалчэння.

6. Мэта ўдзельнікаў казацка-сялянскай вайны 1648—1651 гг. заключалася ў тым, каб ... а) далучыць землі Украіны і Беларусі да Расіі; б) утва-рыць сваю казацкую дзяржаву;

в) знішчыць феадальны прыгнет ва Украіне і ў Беларусь



  1. Дайце азначэнне паняцця сялянская вайна.

  2. Якая падзея адбылася ў 1660 г.?

1Ці згодны вы з наступным сцвярджэннем: 31 ліпеня 1649 г. пад Лоевам адбылася самая буйная бітва ў Беларусі падчас вайны 1648 1651гг.

2. Выберыце правільны адказ: Цэнтрам казацка-сялянскай вайны 1648— 1651 гг. стала:

а) Беларусь; б) Украіна; в) Запарожская Сеч.

3. .Дайце азначэнне паняцця вызволенная вайна.

4 . Якая падзея адбылася 31 ліпеня 1649 г.?

5. Выберыце правільны адказ. Пачаткам казацка-сялянскай вайны ў Бела-русі стала:

а) з'яўленне казацкіх атрадаў-загонаў на беларускіх землях;

б) выступление ўкраінскага казацтва пад кіраўніцтвам Багдана Хмяльніцкага;

в) фарміраванне шляхецкага апалчэння.

6. Мэта ўдзельнікаў казацка-сялянскай вайны 1648—1651 гг. заключалася ў тым, каб ... а) далучыць землі Украіны і Беларусі да Расіі; б) утва-рыць сваю казацкую дзяржаву;

в) знішчыць феадальны прыгнет ва Украіне і ў Беларусь



  1. Дайце азначэнне паняцця сялянская вайна.

  2. Якая падзея адбылася ў 1660 г.?




  1. Ці згодны вы з наступным сцвярджэннем: 31 ліпеня 1649 г. пад Лоевам адбылася самая буйная бітва ў Беларусі падчас вайны 1648 1651гг.

2. Выберыце правільны адказ: Цэнтрам казацка-сялянскай вайны 1648— 1651 гг. стала:

а) Беларусь; б) Украіна; в) Запарожская Сеч.

3. .Дайце азначэнне паняцця вызволенная вайна.

4 . Якая падзея адбылася 31 ліпеня 1649 г.?

5. Выберыце правільны адказ. Пачаткам казацка-сялянскай вайны ў Бела-русі стала:

а) з'яўленне казацкіх атрадаў-загонаў на беларускіх землях;

б) выступление ўкраінскага казацтва пад кіраўніцтвам Багдана Хмяльніцкага;

в) фарміраванне шляхецкага апалчэння.

6. Мэта ўдзельнікаў казацка-сялянскай вайны 1648—1651 гг. заключалася ў тым, каб ... а) далучыць землі Украіны і Беларусі да Расіі; б) утва-рыць сваю казацкую дзяржаву;

в) знішчыць феадальны прыгнет ва Украіне і ў Беларусь



  1. Дайце азначэнне паняцця сялянская вайна.

  2. Якая падзея адбылася ў 1660 г.?

1.Ці згодны вы з наступным сцвярджэннем: 31 ліпеня 1649 г. пад Лоевам адбылася самая буйная бітва ў Беларусі падчас вайны 1648 1651гг.

2. Выберыце правільны адказ: Цэнтрам казацка-сялянскай вайны 1648— 1651 гг. стала:

а) Беларусь; б) Украіна; в) Запарожская Сеч.

3. .Дайце азначэнне паняцця вызволенная вайна.

4 . Якая падзея адбылася 31 ліпеня 1649 г.?

5. Выберыце правільны адказ. Пачаткам казацка-сялянскай вайны ў Бела-русі стала:

а) з'яўленне казацкіх атрадаў-загонаў на беларускіх землях;

б) выступление ўкраінскага казацтва пад кіраўніцтвам Багдана Хмяльніцкага;

в) фарміраванне шляхецкага апалчэння.

6. Мэта ўдзельнікаў казацка-сялянскай вайны 1648—1651 гг. заключалася ў тым, каб ... а) далучыць землі Украіны і Беларусі да Расіі; б) утва-рыць сваю казацкую дзяржаву;

в) знішчыць феадальны прыгнет ва Украіне і ў Беларусь



  1. Дайце азначэнне паняцця сялянская вайна.

  2. Якая падзея адбылася ў 1660 г.?

1Ці згодны вы з наступным сцвярджэннем: 31 ліпеня 1649 г. пад Лоевам адбылася самая буйная бітва ў Беларусі падчас вайны 1648 1651гг.

2. Выберыце правільны адказ: Цэнтрам казацка-сялянскай вайны 1648— 1651 гг. стала:

а) Беларусь; б) Украіна; в) Запарожская Сеч.

3. .Дайце азначэнне паняцця вызволенная вайна.

4 . Якая падзея адбылася 31 ліпеня 1649 г.?

5. Выберыце правільны адказ. Пачаткам казацка-сялянскай вайны ў Бела-русі стала:

а) з'яўленне казацкіх атрадаў-загонаў на беларускіх землях;

б) выступление ўкраінскага казацтва пад кіраўніцтвам Багдана Хмяльніцкага;

в) фарміраванне шляхецкага апалчэння.

6. Мэта ўдзельнікаў казацка-сялянскай вайны 1648—1651 гг. заключалася ў тым, каб ... а) далучыць землі Украіны і Беларусі да Расіі; б) утва-рыць сваю казацкую дзяржаву;

в) знішчыць феадальны прыгнет ва Украіне і ў Беларусь



  1. Дайце азначэнне паняцця сялянская вайна.

  2. Якая падзея адбылася ў 1660 г.?




  1. Ці згодны вы з наступным сцвярджэннем: 31 ліпеня 1649 г. пад Лоевам адбылася самая буйная бітва ў Беларусі падчас вайны 1648 1651гг.

2. Выберыце правільны адказ: Цэнтрам казацка-сялянскай вайны 1648— 1651 гг. стала:

а) Беларусь; б) Украіна; в) Запарожская Сеч.

3. .Дайце азначэнне паняцця вызволенная вайна.

4 . Якая падзея адбылася 31 ліпеня 1649 г.?

5. Выберыце правільны адказ. Пачаткам казацка-сялянскай вайны ў Бела-русі стала:

а) з'яўленне казацкіх атрадаў-загонаў на беларускіх землях;

б) выступление ўкраінскага казацтва пад кіраўніцтвам Багдана Хмяльніцкага;

в) фарміраванне шляхецкага апалчэння.

6. Мэта ўдзельнікаў казацка-сялянскай вайны 1648—1651 гг. заключалася ў тым, каб ... а) далучыць землі Украіны і Беларусі да Расіі; б) утва-рыць сваю казацкую дзяржаву;

в) знішчыць феадальны прыгнет ва Украіне і ў Беларусь



  1. Дайце азначэнне паняцця сялянская вайна.

  2. Якая падзея адбылася ў 1660 г.?


База данных защищена авторским правом ©urok.shkola.of.by 2016
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка