Дзяржаўная ўстанова адукацыі «Сурганаўскi дашкольны цэнтр развiцця дзiцяцi»




Дата канвертавання29.10.2017
Памер175.14 Kb.


Дзяржаўная ўстанова адукацыі

«Сурганаўскi дашкольны цэнтр развiцця дзiцяцi»

АПIСАННЕ ВОПЫТА ПЕДАГАГIЧНАЙ ДЗЕЙНАСЦI

«ФАРМІРАВАННЕ БЕЛАРУСКIХ КУЛЬТУРНЫХ ТРАДЫЦЫЙ СРОДКАМI ГРАМАДЗЯНСКА-ПАТРЫЯТЫЧНАГА ВЫХАВАННЯ СТАРЭЙШЫХ ДАШКОЛЬНIКАЎ СРОДКАМІ ФАЛЬКЛОРУ НА ЗАНЯТКАХ ПА РАЗВIЦЦЮ БЕЛАРУСКАГА МАЎЛЕННЯ»

Іваненка Жанна Міхайлаўна,

загадчык


8 (029) 606 04 98;

Далучэнне дзяцей дашкольнага ўзросту да агульначалавечых і нацыянальных каштоўнасцяў - адна з самых галоўных задач выхавання і навучання ва ўстановах дашкольнай адукацыі. У сучасным грамадстве адчуваецца «дэфіцыт маральнасці». Адным з характэрных праяваў духоўнай спустошанасці і нізкай культуры выступае страта патрыятызму як адной з духоўных каштоўнасцей нашага народа [2, с. 8].

М. Горкі пісаў: «Дзіця да дзесяцігадовага ўзросту патрабуе забаў, і патрабаванне яго біялагічна законна. Ён хоча гуляць, ён гуляе ўсім і спазнае навакольны яго свет, перш за ўсё і лягчэй за ўсё ў гульні, гульнёй »[2, с. 4]. Назіранні за дзецьмі дашкольнага ўзросту паказваюць, што выхаванцы праяўляюць вялікую цікавасць да пацешак, прымавак, вершаў, песень і папевак, народных гульняў. Творы нацыянальнага фальклору выклікаюць эмацыйны водгук у дашкольнікаў, жаданне стаць саўдзельнікам дзеянні. Гэта дае добрую глебу для далучэння дзяцей да вытокаў нацыянальнай культуры, фарміравання першапачатковай грамадзянскай пазіцыі, патрыятычных пачуццяў [2, с. 14].

Мяне зацікавіла праблема далучэння дзяцей да беларускіх культурных традыцый, якая можа стаць базісам патрыятычнага выхавання дашкольнікаў. У перыяд старэйшага дашкольнага ўзросту развіваюцца высокія сацыяльныя матывы і высакародныя пачуцці. І ад таго, як яны будуць сфарміраваны ў дашкольным дзяцінстве, шмат у чым залежыць усё наступнае развіццё дзіцяці, будучага грамадзяніна. У гэты перыяд пачынаюць развівацца тыя пачуцці, рысы характару, якія нябачна ўжо звязваюць яго са сваім народам, сваёй краінай. Карані гэтага ўплыву - у мове народа, які засвойвае дзіця, у народных песнях, музыцы, гульнях, цацках, ўражанні аб прыродзе роднага краю, аб працы, побыце, норавах і звычаях людзей, сярод якіх ён жыве. Для паспяховага развіцця асобы дашкольніка на занятках па развіццю беларускай мовы і культуры маўленчых зносін, на мой погляд, вельмі добра падыходзіць фальклор. Таму што фальклор каларытны, багаты палітрай эмацыйных перажыванняў, якія ўзнікаюць у уласным жыццi дзіцяці. Ён па сваёй прыродзе працяты элементамі народнага тэатра, гульнямі, пантамімай. [3, с. 14]. Так, у дзіцячых песнях, казках і гульнях актыўнымі дзеючымі асобамі з'яўляюцца блізкія дзецям, сабака, кот, верабей, мядзведзь, сарака і іншыя персанажы, якія надзяляюцца чалавечымі якасцямі. Іх дашкольнікі абгульваюць і з іх дапамогай вучацца адрозніваць дабро і зло, праўду і хлусню, справядлівасць і жорсткасць.

Галоўнай мэтай майго досведу з'яўляецца стварэнне адаптыўнай сістэмы па выкарыстанні фальклору на занятках па развіццю беларускага маўлення і культуры маўленчых зносін, рэалізацыя маральна-патрыятычнага патэнцыялу дашкольніка (Дадатак 1).Для вырашэння мэты мной пастаўлены наступныя задачы:

Раскрыць багацце і непаўторнасць беларускага фальклору, роднай мовы для дзяцей старэйшага дашкольнага ўзросту.

Дапамагчы выхаванцам засвоіць асноўныя рысы беларускіх народных святаў і абрадаў, як сродку патрыятычнага выхавання дашкольнікаў.

Першапачатковае вывучэнне паданняў выхаванцаў дзяржаўнай установы адукацыі «Сургановский дашкольны цэнтр развіцця дзіцяці» паказала, што паняцце пра беларускую культуру адрывачныя і павярхоўныя. Менавіта гэта дало штуршок для мэтанакіраванай работы ў гэтым напрамку.

У сваёй практычнай дзейнасці, якая праводзіцца падчас заняткаў па развіцці беларускай мовы і культуры маўленчых зносін шырока выкарыстоўваю фальклор: (казкі, песні, пацешкі, народныя гульні, прыказкі і прымаўкі і г.д.) (Дадатак 2). Пры правядзенні такіх заняткаў я заўважыла, што дадзеная форма работы з выхаванцамі прывабная і цікавая для іх. Фальклор захапляе дашкольнікаў яркімі паэтычнымі вобразамі, умацоўвае жыццярадаснае ўспрыманне наваколля, дапамагае зразумець, што добра і што дрэнна, што прыгожа і што непрыгожа. Прастата і меладычнасць гучання пацешак, прыказак, прымавак дапамагаюць дзецям лёгка запомніць іх. Яны пачынаюць ўводзіць фальклор у свае гульні. Асаблівую цікавасць у маіх выхаванцаў выклікаюць народныя творы, у якіх маюцца гукападражаннi галасам жывёл і вельмі канкрэтна апісваюцца іх звычкі (Дадатак 3).

У сваёй працы для замацавання ў дашкольнікаў уяўленняў аб беларускіх культурных традыцыях на занятках па развіццю беларускага маўлення выкарыстоўваю ілюстрацыі, а таксама «жывыя» наглядныя прадметы і матэрыялы. Так пры азнаямленні з гістарычным мінулым беларускага народа дзецям у цікавай для іх форме паказваю старадаўнi посуд, прадметы працы, асобныя элементы народнага касцюма і г.д. (Дадатак 4). Вынікі працы паказваюць, што «бытавая штодзённасць» надзвычай эфектыўная для азнаямлення дзяцей з казкамі, народнымі промысламі, бытавымі прадметамі даўніны. Для гэтага на занятках па развіццю беларускага маўлення праводжу з дзецьмі экскурсіі ў этнаграфічны міні-музей «Беларуская хатка», макет якой знаходзіцца ў нашай установе дашкольнай адукацыі. Менавіта тут для дзіцяці адкрываецца магчымасць першага «пранікнення» у гісторыю побыту нашых продкаў.

Наступны этап па фарміраванні ў дзяцей старэйшага дашкольнага ўзросту беларускіх культурных традыцый сродкамі грамадзянска-патрыятычнага выхавання на занятках па развіццю беларускага маўлення, з'яўляецца выкарыстанне этнаграфічнага міні-музея «Беларуская хатка». Шматлікія экспанаты, драўляны стол, лаўкі, паліцы для посуду, муляжы, гаршкі, чыгункі, гарлач, тканыя і пышна вышываныя рушнікі, абрусы, сурвэткі прынеслі ў музей нашы супрацоўнікі і бацькі выхаванцаў. Веды назваў і прызначэння прадметаў народнага побыту дзеці асвойваюць і замацоўваюць з дапамогай розных дыдактычных гульняў: «Вызначы час года і свята», «Адгадай, якое свята», «Беларускія рамёствы», «Цудоўны куфэрак». «Народныя промыслы», «Беларускі нацыянальны арнамент», «Што змянілася?» і многія іншыя (дадатак 5).

Падчас заняткаў па развіцці беларускай мовы і культуры маўленчых зносін развучваю з дзецьмі народныя гульні, якія прадстаўляюць эфектыўную форму работы ў гэтым напрамку. Яны цесна звязаны з навакольным светам, побытам і працоўнай дзейнасцю людзей, раскрываюць характар​​, звычаі беларусаў. Асноўнай рысай большасці беларускіх рухомых гульняў з'яўляецца тое, што яны патрабуюць шмат фізічнай энергіі, спрыту, кемлівасці, у выніку чаго дашкольнікі атрымліваюць добрую фізічную нагрузку і падрыхтоўку. Мае выхаванцы любяць і ўмеюць гуляць у беларускія народныя гульні («Бярозка», «Грушка», «Адгадай, чый галасок», «Агароднiк», «Шэры кот», «А мы проса сеялi», «Фарба», «Гаспадыня i кот »і інш.) Мной аформлена картатэка беларускіх народных гульняў у адпаведнасці з узроставымі асаблівасцямі выхаванцаў.



Наступны этап па далучэнню дашкольнікаў да беларускіх культурных традыцый на занятках па развіццю беларускай мовы, які базуецца на атрыманых дзецьмі раней паданнях, выкарыстоўваемы мной, з'яўляецца каляндарна-абрадавая паэзія. Яна яскрава паказвае дзецям змену часоў года, біялагічных цыклаў ў развіцці раслін і жывёл. Дашкольнікі ў працэсе знаёмства з ёй разумеюць, што старажытны чалавек, быў моцна залежым ад прыроды, імкнуўся ўплываць на яе. Выхаванцы знаёмяцца з абрадавымі дзеяннямі і словамі, у магічную, цудадзейную сілу якіх шчыра вераць (заклички, замовы) (Дадатак 6).

Адной з самых цікавых і эфектыўных форм работы па грамадзянска-патрыятычнаму выхаванню старэйшых дашкольнікаў на занятках па развіццю беларускай мовы, якія выкарыстоўваюцца мной, з'яўляюцца перадсвяточныя вячоркі. Перад пачаткам вячорак я (бабуля - гаспадыня «Беларускай хаты») разам з дзецьмі і іншымі прысутнымі вызначаем, для чаго мы сабраліся. Асноўнай мэтай такіх вячорак з'яўляецца падрыхтоўка да маючага адбыцца фальклорнага свята. На вячорках я з выхаванцамі не толькі развучваю песні, ладзім карагоды, гульні, але і вырабляем розныя прадметы, якія неабходныя для свята; афармляем інтэр'ер «хаты», адпаведнымі маючага адбыцца свята прадметамі даўніны; вырабляем паштоўкі-запрашэньні, падарункі-сюрпрызы блізкім (родным, сябрам). Дзякуючы такой працы мае выхаванцы пражываюць (прапускаюць праз розум, сэрца, рукі) ўласнае ўяўленне аб фальклорным свяце як аб змястоўнай адпачынку пасля вялікай працы. У чаканні свята я з дзецьмі арганізую некалькі вячорак, пры гэтым кожны раз мяняю іх змест. Так, на адных майструем прадметы для афармлення свята і знаёмім дзяцей з новай карагодныя песняй; на іншых - робім падарункі для родных, сяброў (лялька, розныя засцярогі і іншае) і гуляем у народныя гульні; на трэціх - знаёмлюся з нацыянальнымі стравамі, правіламі гасціннасці беларускага народа. Усе вячоркі сканчаю народнымі гульнямі, карагодамі. Перадсвяточныя вячоркі праводзяцца мной на занятках па развіццю беларускага маўлення і складаюцца з трох частак. У першую частку ўключаю пазнавальны аповяд, гутарку з дзецьмі; ў другую частку - практычную дзейнасць з выхаванцамі (выраб выцiнанак, абярэгаў і інш.); у трэцюю - ўключаю творчыя музычна-літаратурныя гульні. Такія вячоркі цікавыя зліццём індывідуальнай і калектыўнай творчасці. Кожнае дзіця, зыходзячы з уласнай цікавасці, выбірае сабе занятак «па душы». Пры гэтым імкнуся аб'яднаць дзяцей у падгрупы для выканання нейкай агульнай працы, або прапаную ім індывідуальныя заданні. Добраахвотнасць і ўласная цікавасць ствараюць эмацыйна-насычаны характар ​​міжасобасных зносін маiх з дзецьмі, выхаванцаў з аднагодкамі. Перадсвяточныя вячоркі адрозніваюцца тым, што ў госці да дзяцей прыходзіць гульнявы персанаж - бабуля, дзяўчына-прыгажуня, вясна і інш. Госць вядзе жывы аповяд аб народным свяце, выкарыстоўваючы разнастайныя прыказкі. Аповяд звычайна суправаджаю творчай працай дарослага (ткацтвам, вышываннем, прадзеннем, песняй, гульнёй) і пасільнай працай дзяцей. Пры знаёмстве дзяцей з народнай песняй, завучванні яе слоў, звяртаю ўвагу дашкольнікаў на яе паэтычны сэнс, прапаную выхаванцам знайсці ў песні ці мастацкім творы прыгожыя словы, назваць іх, заклікаю да творчага пераказу, з дапамогай пастаўленых пытанняў («Якімі яшчэ словамі можна апісаць гэтую пару года? »і інш.) Так, у працэсе гульні я перадаю свае веды малым - у гэтым закладзены важны прынцып народнай педагогікі. На такія вячоркі я з выхаванцамі прыходжу ў беларускіх народных строях. Практыка працы паказвае, што пераапрананне павышае эмацыйны тонус дзяцей і ўзмацняе іх ўспрыманне.

Усе праведзеныя мной заняткі па развіцці беларускай мовы і культуры маўленчых зносін маюць сезонны характар. Дашкольнікі ведаюць і распавядаюць, чаму ўпрыгожваюць на Новы год елку. У святкі - мы з выхаванцамі вучым «калядкі» (яны простыя і хутка запамінаюцца). Дзеці ведаюць, што такое каляда, ведаюць і тое, навошта калядоўшчыкі ходзяць па дварах на калядныя тыдні. Сумесна з хлопцамі вырабляем калядныя зоркі і праводзім, цікавае дзейства - гульня-калядаванне, калі дзеці па групах ходзяць, адзін да аднаго ў госці, спяваюць калядкі «Ужо як ішла каляда», «Прыходзіла каляда», услаўляючы гаспадароў, а гаспадары частуюць дзяцей цукеркамі , гасьцінцы, дораць падарункі-самаробкі. Менавіта дораць, а не атрымліваюць, што важна для выхавання. Гэта вельмі арганічна для псіхікі дзяцей, і мае выхаванцы з задавальненнем ўключаюцца ў гэты дзейства. У вясновы перыяд пры падрыхтоўцы да фальклорных свят на занятках па развіццю беларускай мовы я з дзецьмі развучваю заклiчкi і лічылкі, гульні, прымаўкі пра вясну. У даступнай форме знаёмлю выхаванцаў з радасным святам Вялікадня, калі, па старадаўніх паданнях, радуецца прырода, усё вакол ажывае і квітнее.

Уся вышэй апісаная сістэма па далучэнню дашкольнікаў да нацыянальных традыцый беларускага народа на занятках па развіццю беларускай мовы і культуры маўленчых зносін дае пазітыўныя вынікі. Такі падыход да працы дазваляе дамагчыся ў выхаванцаў праявы тых рыс характару, якія ўласцівыя беларускаму чалавеку: шыраты і размаху душы, лірычнасцю, любові да роднага краю, - а гэта з'яўляецца найважнейшай задачай патрыятычнага выхавання падрастаючага пакалення, пачынаючы з дашкольнага ўзросту.

Для адсочвання вынікаў працы і ацэнкі эфектыўнасці абранага кірунку выхаваўчай дзейнасці мной былі выкарыстаны наступныя методыкі: метад ранжыравання, методыка «Кветачка-сяміквецік», шырока выкарыстоўвалася назіранне за выхаванцамі, іх апытанне (метад няскончаных прапаноў), аналізу прадукту іх дзейнасці (прадукты прыкладной творчасці і г.д.). Апытанне і гульнявыя методыкі былі пабудаваны такім чынам, каб атрыманыя дадзеныя маглі апрацоўвацца простымі статыстычнымі прыёмамі. У выніку апытання (метад «няскончаных прапаноў»), аналізу прадуктаў дзейнасці выхаванцаў і педагагічнага назірання мной было выдзелена 3 ўзроўню ведаў і ўменняў прымяняць у практыцы элементы народнай культуры. Высокі ўзровень: дашкольнікі маюць сістэмныя веды аб народнай культуры, ўмеюць прымяняць народныя гульні, прыказкі, прымаўкі, абрады ў практычнай дзейнасці, валодаюць навыкамі арганізацыі правядзення народных гульняў і фальклорных святаў. Сярэдні ўзровень характарызуецца адсутнасцю сістэмных ведаў аб народнай культуры, маюць неглыбокія веды культуры свайго краю. Нізкі ўзровень - дзеці не маюць ведаў аб народнай культуры, не гуляюць у народныя гульні, не ведаюць народнага фальклору: прыказак, прымавак, народных святаў і г.д.

Падчас правядзення першаснага вывучэння ведаў выхаванцаў аб народнай культуры, якое праводзілася ў 2010/2011 навучальным годзе, былі атрыманы наступныя вынікі: 50% выхаванцаў мелі нізкі ўзроўні ведаў народнай культуры і ўменняў прымяняць іх у практыцы, сярэдні - 42%, высокі - 8% .Рэалізуючы адаптыўную сістэму работы па грамадзянска-патрыятычнаму выхаванню дашкольнікаў на занятках па развіццю беларускай мовы і параўноўваючы атрыманыя вынікі, я адзначыла, што ў 2012 годзе працэнт выхаванцаў з высокім узроўнем ведаў і ўменняў выкарыстання элементаў народнай культуры ў паўсядзённым жыцці дзяцей ўзрос на 38% (46 % выхаванцаў), сярэдні ўзровень маюць 45% дзяцей, і нізкі - 9% (зноў паступілі).

У выніку праведзенай работы выяўлена, што ў большасці дзяцей сталі выяўляцца арганізацыйныя і камунікатыўныя здольнасці. Гэта падкрэслівае апраўданасць выкарыстоўваючых форм работы з дашкольнікамі на занятках па развіццю беларускай мовы і культуры маўленчых зносін. Дзейнасць па развіцці і выхаванні дзяцей сродкамі народнай культуры ва ўмовах сучаснай адукацыі дае станоўчыя вынікі: дзеці з цікавасцю ўспрымаюць матэрыял; у выхаванцаў з'явілася ўстойлівая цікавасць да народнай культуры і да гісторыі народа, пачуццё гонару за сваю Бацькаўшчыну, паважлівае стаўленне да карэнных жыхароў краю, дзе яны нарадзіліся. Выніковасць вопыту, на мой погляд, выяўляецца таксама ў імкненні дзяцей ўспрымаць вывучаемы матэрыял на творчым узроўні, на што паказвае плённая дзейнасць выхаванцаў (удзел у розных выставах сумеснай творчасці, у выставе работ, прысвечанай дню вёскі). У лютым 2010 года мае выхаванцы актыўна ўдзельнічалі ў праекце «Кветкі і плады», прысвечанага 200-годдзю з дня нараджэння беларускага мастака, заснавальніка рускай школы нацюрморта, Івана Фаміча Хруцкага. Дзеці змаглі паспрабаваць свае сілы ў катэгорыі «Малюем з вялікімі мастакамі» - аднаўленне работ мастака па прапанаваных узорах. Работы выхаванцаў насілі калектыўны і творчы характар. Дзякуючы такой працы дашкольнікі пашырылі свае веды аб вядомых у свеце мастакоў беларускай дзяржавы: І. Хруцкі, А. Бархаткоў, Г. Вашчанка і інш. Выхаванцы дашкольнай установы атрымалі грамату (Дадатак 7) і заахвочвальныя прызы. У красавіку 2011 года я арганізавала працу педагогаў і выхаванцаў установы дашкольнай адукацыі па ўдзелу ў міжнародным конкурсе дзіцячай творчасці «Казкі вандроўны». Генеральнай ідэяй конкурсу з'яўлялася пашырэнне культурнай прасторы чатырох гарадоў краін СНД (Каўнаса, Барнаула, Гомеля і Сочы) і знаёмства юных жыхароў гарадоў з выдатнымі мясцінамі і культурнымі традыцыямі гарадоў. Выхаванцы малявалі ў сваіх працах ілюстрацыі да любімых беларускіх казак - «З рога ўсяго многа», «Яблынька», «Чаму барсук і лісіца ў норах жывуць», «Дзедава рукавічкамі», «Як курачка пеўня ратавала», «Зайкава хатка». За актыўны ўдзел у міжнародным конкурсе дзеці і педагогі ўзнагароджаны граматамі, дыпломамі (Дадатак 8) і заахвочвальнымі прызамі.

Усе працы сталі яркім прыкладам творчага засваення выхаванцамі вывучанага матэрыялу, а таксама сталі крыніцай эстэтычнай асалоды. Выкарыстанне фальклору ў працы з дзецьмі ў час падрыхтоўкі і правядзення народных святаў з'яўляецца эфектыўным метадычным прыёмам у засваенні дашкольнікамі беларускай мовай. Дзякуючы такой працы ў маіх выхаванцаў сфарміравана ўстойлівая цікавасць да разумення беларускіх слоў, адметнай асаблівасці рускай і беларускай мовы. Практыка працы паказвае, што праведзеная работа не «прымушае» дзяцей, а «падштурхоўвае» да ўсвядомленага жадання запомніць новыя словы, яркія паэтычныя радкі, дазваляе падзяліцца радасцю свайго адкрыцця з бацькамі і сябрамі. Важна адзначыць, што дашкольнікі не проста паўтараюць гатовыя канструкцыі прапаноў, але і будуюць іх самастойна для выражэння сваіх думак або жаданняў.

Праца па грамадзянска-патрыятычнаму выхаванню дашкольнікаў сродкамі фальклору на занятках па развіццю беларускай мовы і культуры маўленчых зносін, якая праводзіцца ў сістэме валодае здольнасцю групавога ўздзеяння, сцвярджае стабільныя стэрэатыпы паводзін, якія адпавядаюць дадзеным грамадскім адносінам нормам маральнасці і каштоўнай арыентацыі. Апусканне дзіцяці ў нацыянальны побыт, мелодыку роднай мовы, песень, стварэнне натуральнага асяроддзя для авалодання ведамі роднага народа, яго народных традыцый, ладу жыцця фармуюць любоў да малой і вялікай Радзімы.

Лiтаратура:


  1. Учебная программа дошкольного образования / Министерство образования Республики Беларусь. – Минск: НИО; Аверсэв, 2013 – 416 с.

  2. Далучэнне дзяцей да беларускай нацыянальнай культуры/ уклад: Н.Ул. Зайцава і інш.. - Мазыр: ТАА-ВД “Белы вецер”, 2002.

  3. Д.М. Дубiнiна Выкарыстанне сродкаў народнай педагогiкi ў развiццi выразнага маўлення дашкольнiкаў: Метадычныя рэкамендацыi. – Мн.: Мiн. абл. iн-т удасканал. Настаўнiкаў, 1995.

  4. Старжынская, Н.С. Развіццё беларускага маўлення дашкольнікаў: дапаможнік для педагогаў устаноў, якія забяспечваюць атрыманне дашкольнай адукацыі / Н.С. Старжынская, Дз.М. Дубініна. – Мазыр: ТАА ВД «Белы Вецер», 2008. – 112, [4] с.

Дадатак 1


Дадатак 2

Ладкі-ладушкі,

Прыляцелі птушкі,

Селі на варотах

У чырвоных ботах.

Селі на варотах

У чырвоных ботах.

Сталі сакатаці,

Нечага ім даці.

Насыплю гарошку,

Каб пад’елі трошку,

Ды падсыплю грэчкі,

Каб неслі яечкі.

Сталі сакатаці,

Нечага ім даці,

Грэчкі не ядуць,

Яек не нясуць.


Кукарэку, певунок!

Пашый хлопцу кажушок,

Пашый штонікі з шаўкоў,

З залаценькіх паяскоў.

І пашыў ён, і надзеў,

І ў люстэрка паглядзеў.

Дадатак 3
Кую-кую ножку,

Паеду ў дарожку,

Дарожка крывенька,

Кабылка сляпенька.

Кую-кую пятку,

Паеду к братку.

У майго братка

На гарэ хатка,

І стажок, і млынок,

І моркаўкі градка.


Чыкі-чыкі, сарока!

Прыляцела далёка,

Села ў пана на таку,

А пан кажа: — Засяку!

- А, паночку, не сячы,

Буду табе служыці,

Дзеткам кашу варыці,

На прыпечку дзяліці.

Гэтаму дала, гэтаму дала.

А гэтаму — не дала:

- Ты ж, маленькі, круп не драў,

Вады не насіў, дзяжы не мясіў.

Ідзі, малы, па ваду,

Табе кашка на ляду,

А місачка на паліцы,

А лыжачка ў дайніцы.
Дадатак 4
Адзел адукацыi Гомельскага райвыканкама

Дзяржаўная ўстанова адукацыi

«Сурганаўскi дашкольны цэнтр развiцця дзiцяцi»

Фрагмент канспекту майстар-класса

па развiццю беларускага маўлення

ў дашкольнiкаў старэйшага ўзросту

для педагогаў устаноў дашкольнай адукацыi

Складальнiк:

Загадчык Сурганаўскiм ДЦРД

Iваненка Ж.М.


2010

Я прапаную Вашай увазе гульню, якая пакажа грунтоўнасць нашых ведаў.

Я даю Вам апiсанне прадмета, а Вы павiнны даць назву гэтага прадмета. Напрыклад, канструкцыя перкарыцця, або пакрыцця будынка, якая абмяжоўвае памяшканне зверху – СТОЛЬ.

А зараз, увага. Ганчарны выраб; глiняная пасудзiна для захоўвання малака i малочных прадуктаў – ГАРЛАЧ.

Пляценая емкасць розных амераў для захоўвання i транспарцiроўкi сыпкiх i штучных рэчываў, пераважна харчовых прадуктаў – КОШ.

Ткацкi стан з навiтай асновай для ткання ў хатнiх умовах – КРОСНЫ.

Скрыня, драўляная емкасць, у якой хавалi тканiны, адзенне, бялiзну i каштоўнасцi – КУФАР.

Карытападобная пасудзiна з шырокiм адкрытым верхам - НАЧОỶКI (НОЧВЫ).

Прылада для заграбання зерня, мякiны, адкiдвання снегу, смецця – ШУФЕЛЬ.

Гучыць музыка. Ỷваходзяць дзецi з выхавацелем. Дзецi праходзяць праз вароты шчасця. Дарослыя:

- Добрага вам здароўя!

- Вяселага настрою!

- Верных сяброў!

Гаспадыня:

- Добры дзень, шаноўныя госцi! Праходзьце, адчувайце сябе гаспадарамi. Чым мая хата багата, тым i рада.

Дзецi:


  • Добры дзень, у Вашу хату!

  • Добрага Вам здароўя!

  • Шчасця Вам без турбот на многа-многа гадоў!

Выхавацель:

- Добрая ў цябе хата, ўтульая, вялiкая.

Дзецi:

- Свая хатка як родная матка!



Выхавацель:

- Мабыць тыцеста учынiла?

Гаспадыня:

- Так, абаранкi ўжо ў печы. Але перш чым пачаставаць вас, адкажыце на мае пытаннi.

- Скажы па-беларуску: ДЕВОЧКА, МАЛЬЧИК, ПАПА, БАБУШКА, ДЕДУШКА.

- Пакажыце хто як працуе: КАВАЛЬ, ЦЫРУЛЬНIК, МАЛЯР, ЦЕСЛЯР.

- Гульня-iмiтацыя: Бусел ходзiць па балоце, Матылек пералятае з кветкi на кветку, Мядзведзь лапамi адганяе аваднеў.

- Гульня «Якi, якая, якое» ЛIМОН – кiслы, ЦУКЕРКI – салодкiя, АБАРАНКI – мяккiя, ЯБЛЫК – духмяны.

- Ну што ж мае, шаноўныя сябры, бачу Вы кемлiвыя, а зараз дапамажыце мне стол накрыць. Спачатку мы паставiм сподачкi, затым – кубачкi, давайце не забудзем цукарнiцу з цукрам i лыжачкi. А паважаная наша Наталя падасцi нам кiпень i гарбату. Смачна есцi Вам!

Дадатак 5

Адзел адукацыi Гомельскага райвыканкама

Дзяржаўная ўстанова адукацыi

«Сурганаўскi дашкольны цэнтр развiцця дзiцяцi»

Фрагмент канспекту занятка

па развiццю беларускага маўлення

ў дашкольнiкаў старэйшага ўзросту

«Падарункi бабулi Алены»

Складальнiк:

Загадчык Сурганаўскiм ДЦРД

Iваненка Ж.М.

2011

Праграмны змест: вучыць падбiраць словы, процiлеглыя па значэннi (антонiмы). Пазнаемiць з новым словам «кошак». Замацаваць веданне знаемых вершаў, актывiзiраваць слоўнiк. Практыкаваць у правiьным дапасаваннi прыметнiкаў да назоўнiкаў. Выхоўваць увагу.


З'яўляецца выхавацель, апрануты ў бабулю.



  • А вось i я! Добры дзень, мае маленькiя сябры. Паглядзiце, што я да вас прынесла. Што гэта? (корзина). А як гэта слова гучыць па-беларуску? Не ведаеце? Гэта кошык. Паўтарыце ўсе разам. (Некалькi дзяцей паўтараюць слова “кошык”).

  • А ў кошыку для вас цiкавая гульня. Вы павiнны уважлiва паглядзець i адказаць на мае пытаннi па-беларуску.

Гульня «Хто – цi што»

Дзяўчынка (сумная) - вяселая

Яблык (кiслы) - салодкi

Цукеркi (горкiя) – салодкiя

Сукенка (запзцканая) – чыстая

Кураня (вялiкае) - маленькае

Заяц (храбры) – баязлiвы

Птушкi (чорныя) – белыя

Кошык (поўны) - пусты




  • Малайцы! Сядайце на дыванок. Да вас ў госцi прыйшоў i мой каток. А хоча ен, каб вы ўсе пра яго расказалi. Не турбуйся, коцiк, дзецi ўсе пра цябе ведаюць i ўсе раскажуць. Коцiк хоча паслухаць Рому.

Увесь ен беленькi

Хвосцiк Яго шэранькi

Поўсць яго пушыстая

Мяккая, як лен.

Мордачка вусатая

Шубка белаватая.

Мае пухленькiя лапы,

Мае кiпцiкi-царапкi

Спiнку кругла выгiбае

Страх на мышак наганяе.

Мяккая лапкая без вады

Умываюцца каты,

Мыюць вушы i насы

I на спiнках валасы.

Коцiк-варкоцiк

Лег на жывоцiк

Лапкi пад вушка

Не трэба падушка.


- Дык, якi коцiк? (белы, мяккi, пушысты, прыгожы…). Малайцы! А вы ведаеце, чаму коцiка называюць «варкоцiкам». Калi ен сыты, то вось так робiць: (Вр-р-р. Вр-р-р). Ну вось i добра. А зараз зазiрнем з вамi куды? (у кошык). Цi засталося там што-небудзь? Што гэта? (Цукеркi, яблыкi). Цукеркi якiя? (салодкiя, смачныя). Яблыкi якiя? (духмяныя).

Як вы думаеце, Каму гэтыя гасцiнцы? (нам). Зразумела ж вам, мае даражэнькiя. Частуйцеся на здароўе. Што трэба сказаць? (Дзякуй). А зараз пойдзем у другi пакой частавацца i пачастуем нашых сяброў. Да пабачэння!






База данных защищена авторским правом ©urok.shkola.of.by 2016
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка