ЕЎразійскі эканамічны саюз як інфармацыйная прастора для інтэграцыі



Дата канвертавання15.11.2017
Памер76.07 Kb.
#12358


Сяргей Венідзіктаў

Магілёўскі інстытут Міністэрства ўнутраных спраў

Рэспублікі Беларусь
ЕЎРАЗІЙСКІ ЭКАНАМІЧНЫ САЮЗ

ЯК ІНФАРМАЦЫЙНАЯ ПРАСТОРА ДЛЯ ІНТЭГРАЦЫІ
Станаўленне Еўразійскага эканамічнага саюза, які з пачаткам 2015г. уступіў у стадыю трансфармацыі з палітычнага праекту ў эканамічную рэальнасць, як і любога іншага інтэграцыйнага аб’яднання, мае патрэбу ў мэтанакіраваным інфармацыйным суправаджэнні. Заканамерна, што прымаемыя на вышэйшым узроўні палітычныя рашэнні, арыентаваныя на развіццё гандлю, турыстычных, будаўнічых, сельскагаспадарчых і іншых паслуг, адзінага рынку медыцынскіх вырабаў, нафты, газу і электраэнергіі, а таксама фінансавага рынку Арменіі, Беларусі, Казахстана, Кіргізіі і Расіі, вызначаюць змест вядучых нацыянальных СМІ краін-удзельніц ЕАЭС. Але паралельна разгортваецца стыхійны працэс узаемадзеяння медыясфер дзяржаў і рэгіёнаў, які ў перспектыве здольны прывесці да фарміравання адзінай інфармацыйнай прасторы саюза. Апошняя ва ўмовах глабалізацыі і інфарматызацыі сусветнай палітыкі становіцца вядучым фактарам і найважнейшым індыкатарам эфектыўнасці інтэграцыйных працэсаў.

Еўразійская інфармацыйная прастора мае пад сабой досыць магутны культурны базіс, які застаўся ў спадчыну ад савецкай эпохі і цяпер утварае спрыяльную глебу для стварэння з дапамогай СМІ прывабнага вобразу ЕАЭС – разам з устойлівай ідэнтычнасцю “саюзнага” грамадзяніна і настальгіяй старэйшага і сярэдняга пакаленняў (стаўленнем да распаду СССР як да “найвялікшай геапалітычнай катастрофы ХХ стагоддзя”). У гэты шэраг варта паставіць таксама адсутнасць на інтэгруемай тэрыторыі моўных бар’ераў, шырокае распаўсюджванне рускамоўных медыя, сталую практыку міждзяржаўнага вяшчання (ТРК “Мир”, спадарожнікавы канал Саюза Беларусі і Расіі “ТРА”) і стабільную аўдыторную цікавасць да падзей у дзяржавах былога СССР. З іншага боку, эканамічны фармат еўразійскай інтэграцыі для значнай часткі насельніцтва не з’яўляецца дастаткова зразумелым і адчувальным, а выгоды, якія нясе новае аб’яднанне, накіраваныя на доўгатэрміновую перспектыву. Да суб’ектыўных фактараў, якія перашкаджаюць стварэнню адзінай інфармацыйнай прасторы, мы аднясем несфармаванасць ў свядомасці грамадзян ўспрымання Арменіі, Беларусі, Казахстана, Кіргізіі і Расіі як краін, звязаных новым тыпам палітыка-эканамічных адносін, а таксама дэфармаванае ўяўленне аб Еўразійскім праекце як аб спробе рэанімацыі СССР у рынкавым фармаце ў процівагу росту ўплыву Еўрапейскага саюза.

Шмат у чым названыя супярэчнасці звязваюцца з непаслядоўнай пазіцыяй СМІ саюзных дзяржаў. З улікам таго, што Беларусь стала першай краінай, якая трымае старшынство ў ЕАЭС, рэспубліка непазбежна сутыкнецца з задачай выпрацоўкі стратэгіі інфармацыйнай інтэграцыі.

У гэтай сувязі дарэчы весці размову аб двух напрамках ўзаемадзеяння медыясфер саюзных дзяржаў: інтэграцыі “зверху”, якая вызначаецца ў асноўным палітычнымі рашэннямі, і інтэграцыі “знізу”, што адлюстроўвае пошук кропак сутыкнення ў лакальных структурах, арганізацыях грамадзянскай супольнасці. І калі першы напрамак звязаны з дзейнасцю агульнанацыянальных і міждзяржаўных медыяструктур, то другі ў большай ступені залежыць ад удзелу рэгіянальных СМІ, а таксама ад характару абмеркавання пытанняў інтэграцыі ў інтэрнэт-прасторы.

Інфармацыйная інтэграцыя “зверху” ўяўляецца нам задачай хутчэй палітычнай, чым медыйнай: краіны-члены ЕАЭС валодаюць магутным дзяржаўным рэсурсам рэгулявання дзейнасці вядучых СМІ, вызначэння вяшчальнай і рэдакцыйнай палітыкі і актуалізацыі прыярытэтнай інфармацыі пры фарміраванні парадку дня. Інтэграцыя “знізу” адлюстроўвае стыхійны медыякантэкст міждзяржаўных палітычных працэсаў і з’яўляецца больш карэктным крытэрыем ацэнкі іх эфектыўнасці, бо яна не падпадае пад уплыў палітычных рознагалоссяў, не мае жорсткай заканадаўчай рэгламентацыі і адлюстроўвае рэальныя патрэбы грамадзян.

Ва ўмовах паскоранага развіцця інтэграцыйных працэсаў адзначаецца тэндэнцыя да аб’яднання вышэйназваных накірункаў. Напрыклад, падчас 12 прэс-туру прадстаўнікоў рэгіянальных СМІ ў канцы 2014г. Беларусь наведалі больш за 100 журналістаў з 50 рэгіёнаў Расійскай Федэрацыі, якіх цікавілі ў тым ліку пытанні еўразійскай інтэграцыі. Падобнае ўключэнне ў дыскурс рэгіянальных СМІ праблематыкі ЕАЭС уяўляецца задачай, якая патрабуе аператыўнага рашэння, бо ў цяперашні час гэты магутны рэсурс выкарыстоўваецца недастаткова эфектыўна. Праведзены намі аналіз паказаў, што ў Рэспубліцы Беларусь лакальныя медыяструктуры часцей абмяжоўваюцца сухой рэтрансляцыяй афіцыйнай інфармацыі, не звяртаючыся да яе асэнсавання з улікам патрэб рэгіянальнай аўдыторыі. Як вынік, у апошняй фарміруецца пазіцыя дыстанцыравання ад палітычных рашэнняў цэнтра, замацоўваецца неразуменне выгады інтэграцыйных працэсаў з пункту гледжання надзённых праблем і патрэб. ЕАЭС застаецца “малапрыкметным” утварэннем для беларусаў яшчэ і з той прычыны, што рэспубліка на працягу двух дзесяцігоддзяў актыўна ўдзельнічае ў рэалізацыі міждзяржаўных праектаў ва ўсходнім напрамку, таму апошнія падзеі на “інтэграцыйным фронце” нясуць мала прынцыпова новай інфармацыі.

У публічнай свядомасці імідж еўразійскіх інтэграцыйных праектаў успрымаецца скрозь прызму іміджу Расіі – нефармальнага лідэра аб’яднанняў, які складваецца пад уплывам антырасійскай інфармацыйнай кампаніі, што актыўна праводзіцца Захадам на рубяжы 2014–2015 гг. У такіх умовах любая супярэчлівая інфармацыя можа стварыць перадумовы для інфармацыйнай агрэсіі. Паказальны прыклад адносіцца да канца 2014г., калі завяршалася падрыхтоўка да “запуску” ЕАЭС. На саміце ЕАЭС і АДКБ (23 снежня 2014г.) Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь Аляксандр Лукашэнка выступіў з крытыкай у адрас журналістаў, якія свядома абвастраюць супярэчнасці паміж СМІ і еўразійскай супольнасцю, што ў праўладнай расійскай газеце “Ведомости” было названа “абструкцыяй расійскім журналістам”. Пасыл быў імгненна падхоплены заходнімі СМІ: вядучыя выданні выйшлі з катэгарычнымі загалоўкамі, якія паказвалі на бесперспектыўнасць еўразійскай інтэграцыі (“ЕАЭС: мёртвы саюз?” – Руская служба Deutsche Welle, “Еўразійскае адзінства пад пагрозай, нягледзячы на пашырэнне блока” – Financial Times, “Саміт ЕАЭС пачынаецца з дэманстрацыі раз’яднанасці” – Euronews і інш.). Французская газета Le Monde ў адным з першых выпускаў 2015г. прыводзіць параўнанне ЕАЭС і Еўрасаюза, які стаў узорам для еўразійскай інтэграцыі: адзначаецца, што на долю Расіі прыпадае 85% насельніцтва і 80% валавога ўнутранага прадукту саюза, у той час як ЕС складаецца з параўнальна роўных дзяржаў. Таксама ў матэрыяле падвяргаецца сумневу праграмная грунтоўнасць новага аб’яднання (праект ЕС выношваўся больш за 40 гадоў, ЕАЭС – не больш за 5 гадоў) і г. д.

Безумоўна, падобная танальнасць паведамленняў у замежнай прэсе мае пад сабой падставы: у другой палове 2014г. эканамічныя адносіны Беларусі з Расіяй абвастрыліся на фоне сустрэчных санкцый, якія ўвяла Расія супраць заходніх краін. Масква абвінаваціла Мінск у пастаўках еўрапейскіх тавараў, якія падпадаюць пад харчовае эмбарга, і спыніла імпарт прадукцыі некаторых беларускіх прадпрыемстваў; Беларусь аднавіла мытны кантроль на мяжы з РФ. У гэтай сувязі ўзнікае неадназначнае пытанне: ці можна казаць аб выпрацоўцы адзінай інфармацыйнай стратэгіі ва ўмовах існавання ў рамках інтэграцыйных праектаў эканамічных супярэчнасцей, якія маюць палітычныя падставы? Бо агульныя перспектывы ЕАЭС ацэньваюцца неадназначна не толькі заходнімі медыя, але і аўтарытэтнымі інфармацыйнымі рэсурсамі саюза (танальнасць паведамленняў нярэдка насцярожананая і занепакоеная).

На наш погляд, першараднай задачай з’яўляецца ліквідацыя дэфіцыту аб’ектыўнай інфармацыі, якая закранае розныя аспекты інтэграцыі і падаецца ў адаптаваным для ўспрымання масавай аўдыторыяй выглядзе. Для гэтага неабходна пашырэнне прысутнасці ў рэгіянальным дыскурсе СМІ інфармацыі міжнароднага характару, а таксама адлюстраванне ў медыяпаведамленнях узаемадзеяння рэгіёнаў саюзных краін. Другі актуальны напрамак заключаецца ў стварэнні станоўчага іміджу інтэграцыйных аб’яднанняў. Гэта непазбежна прывядзе да актуалізацыі ролі міждзяржаўных медыя – ТРК “Саюз” і ТРК “Мир”, у перспектыве – да рэалізацыі праектаў грамадскага вяшчання ЕАЭС. З улікам таго, што саюз пазіцыянуецца як аб’яднанне хутчэй эканамічнае, чым палітычнае, у яго рамках цалкам можа быць рэалізавана заходняя мадэль грамадскага вяшчання. Нарэшце, найбольш аператыўным напрамкам аптымізацыі інфармацыйнай прасторы з’яўляецца пашырэнне прысутнасці інтэграцыйных праектаў у інтэрнэт-кантэнце. У якасці прыкладу прывядзем “Еўразійскі камунікацыйны цэнтр”, створаны інфармацыйным агенцтвам “Россия сегодня” і паліталагічным цэнтрам “Север – Юг” [1]. У межах работы па ўзмацненні інфармацыйнай падтрымкі еўразійскай інтэграцыі цэнтр ажыццяўляе ўзаемадзеянне з расійскай і замежнай экспертнай супольнасцю, а таксама з прадстаўнікамі СМІ: праводзіць круглыя сталы, відэамасты і прэс-мерапрыемствы па тэме інтэграцыі, рэалізуе камунікацыйныя і інфармацыйныя праграмы і г. д.

Фарміраванне інфармацыйнай прасторы ЕАЭС адбываецца ў парадаксальных ўмовах недастатковага разумення, але лаяльнага стаўлення насельніцтва краін-удзельніц да аб’яднання рынкаў. Праведзенае ў 2014г. даследаванне пазіцыі расійскага грамадства адносна інтэграцыйных працэсаў на еўразійскай эканамічнай прасторы паказала, што 70% апытаных станоўча ўспрымаюць праект ЕАЭС. Узровень падтрымкі ЕАЭС у Казахстане складае па розных дадзеных ад 55% (даследаванне пазіцыі інтэрнэт-карыстальнікаў) да 85% (дадзеныя Казахстанскага інстытута стратэгічных даследаванняў). Аднак каля 7% рэспандэнтаў выказалі асцярогу адносна траплення ў палітычную залежнасць ад Расіі (нягледзячы на адсутнасць у саюзе палітычных інстытутаў і парытэтны механізм прыняцця рашэнняў) [3]. Незалежнае даследаванне, праведзенае ў Беларусі, сведчыць, што большая частка насельніцтва рэспублікі падтрымлівае “інтэграцыю на Усход”: 44,4% ацэньваюць членства Беларусі ў Еўразійскім эканамічным саюзе станоўча, 31,5% – абыякава, 18,1% – адмоўна (6% не змаглі вызначыцца з адказам) [2]. Экспрэс-апытанні насельніцтва, праведзеныя журналістамі, сведчаць аб скажоным ўспрыманні беларусамі сутнасці еўразійскай інтэграцыі (распаўсюджаныя пазіцыі “ЕАЭС – гэта спроба аднавіць СССР”, “ЕАЭС ствараецца для ўзаемнай падтрымкі ва ўмовах крызісу”, “ЕАЭС – складаная і незразумелая палітычная з’ява”). На наш погляд, такія неадназначныя пазіцыі паказваюць на наяўнасць прабелаў у інфармацыйным забеспячэнні станаўлення ЕАЭС.

У кантэксце праблемы еўразійскай інтэграцыі ўзнікае пытанне самаідэнтыфікацыі: паняцце “еўразіец” чужое для масавай свядомасці (для параўнання, намінацыя “еўрапеец” для насельніцтва Еўрасаюза з’яўляецца звыклай). Замацаванне ў грамадскім дыскурсе паняцця еўразійскай грамадзянскасці будзе сведчаннем пераходу інтэграцыі з навуковага і палітычнага ўзроўню ў сферу рэальнасці, у тым ліку інфармацыйнай. У перспектыве мы можам казаць аб праявах ўзмацнення зваротнай сувязі ў сістэме інтэграцыйных утварэнняў, пры якой інфармацыйная інтэграцыя стварае базу для развіцця нефармальных сувязей на узроўнях ад рэгіянальнага да нацыянальнага, а далей гэтыя сувязі становяцца падставай для паглыблення інстытуцыйнага ўзаемадзеяння.
Літаратура

1. Евразийский коммуникационный центр [Электронный ресурс]. – 2015. – Режим доступа: http://eurasiancenter.ru. – Дата доступа: 04.01.2015.

2. Чуть дальше от России // НИСЭПИ: Независимый институт социально-экономических и политических исследований [Электронный ресурс]. – 2015. – Режим доступа: http://www.iiseps.org/analitica/821. – Дата доступа: 04.01.2015.

3. 70 процентов россиян поддерживают Евразийский экономический союз // Интернет-портал СНГ [Электронный ресурс]. – 2015. – Режим доступа: http://www.e-cis.info/news.php?id=9789. – Дата доступа: 04.01.2015.




Каталог: bitstream -> 123456789
123456789 -> Салавей Г. С. Брэсцкі дзяржаўны ўніверсітэт імя А. С. Пушкіна, г. Брэст
123456789 -> Асэнсаванне навальніцы, грому І маланкі ў беларускіх народных уяўленнях І павер’ЯХ
123456789 -> Фальклор: традыцыі І сучаснасць
123456789 -> Метадычная школа прафесара марыі дудзік
123456789 -> Жанрава-стылёвая спецыфіка рамана м. Гарэцкага «віленскія камунары» (1931-1932)
123456789 -> Мятліцкая Ганна Мікалаеўна (бду, Мінск) унутраны свет героя-інтэлігента ў апавяданні м. Гарэцкага “у лазні”
123456789 -> Барычэўская І. БрДУ, г. Брэст
123456789 -> Мінскі дзяржаўны лінгвістычны ўніверсітэт, Рэспубліка Беларусь абрэвіяцыя як сродак эўфемізацыі
123456789 -> А. П. Бязлепкіна (Мінск) Трансгрэсія ў сучаснай беларускай
123456789 -> Т. М. Тарасава (Мінск) матыў парога, мяжы ў рамане


Поделитесь с Вашими друзьями:




База данных защищена авторским правом ©urok.shkola.of.by 2022
звярнуцца да адміністрацыі

войти | регистрация
    Галоўная старонка


загрузить материал