Метэаралогія



Дата канвертавання06.12.2017
Памер203.04 Kb.
#14959
П. А. КАЎРЫГА


МЕТЭАРАЛОГІЯ

Дапушчана

Міністэрствам адукацыі Рэспублікі Беларусь

у якасці вучэбнага дапаможніка для студэнтаў

геаграфічных спецыяльнасцей устаноў, якія

забяспечваюць атрыманне вышэйшай адукацыі

БДУ

2005

УДК 551. 5(075.3)

ББК 26.23я73


К

Р э ц э н з е н т ы:

доктар геаграфічных навук, прафесар Р. І. Сачок;


кандыдат геаграфічных навук, дацэнт І. І. Кірвель;

кандыдат філалагічных навук, дацэнт І. Л. Бурак

Каўрыга П. А.


Метэаралогія: Вучэб. дапам. / П. А. Каўрыга. – Мн.: БДУ, 2005. –185 с.

ISBN


У вучэбным дапаможніку выкладзена фізічная сутнасць атмасферных з’яў і працэсаў, якія фарміруюць надвор’е і клімат Зямлі. Разгледжаны фізічныя і хімічныя ўласцівасці паветра, склад і будова атмасферы, яе радыяцыйны і цеплавы рэжымы, вільгацезварот, вільготнасць паветра і працэсы кандэнсацыі вадзяной пары. Дадзена характарыстыка арганізацыі метэаралагічных назіран- няў – службы надвор’я – на глабальным і рэгіянальным узроўнях. Прааналізаваны магчымасці выкарыстання метэаралагічнай інфармацыі.

Для студэнтаў геаграфічных і экалагічных спецыяльнасцей устаноў, якія забяспечваюць атрыманне вышэйшай адукацыі.

Можа быць карысным для работнікаў сельскай гаспадаркі і прыродазнаўцаў.

УДК 551. 5 (075,3)

ББК 26. 23я73

© Каўрыга П.А., 2005

ISBN © БДУ, 2005




Прадмова


У вучэбным дапаможніку, напісаным ў адпаведнасці з праграмай курса «Метэаралогія і кліматалогія» выкладзены асновы метэаралогіі, якая вывучае атмасферу Зямлі, фізіка-хімічныя працэсы фарміравання надвор’я, радыяцыйны, цеплавы і водны рэжымы атмасферы і зямной паверхні. Ва ўсіх метэаралагічных раздзелах разам з аналізам фізіка-хімічных працэсаў, што адбываюцца ў паветранай абалонцы Зямлі, прыводзяцца геаграфічныя (кліматычныя) заканамернасці іх размеркавання.

У дапаможніку дадзены сучасныя ўяўленні аб атмасферных працэсах і заканамернасцях фарміравання надвор’я і клімату. З’яўленне новых даных, паняццяў і трактовак прывяло да ўзнікнення новых навуковых накірункаў: дыстанцыйныя метады даследаванняў, ядзерная і хімічная метэаралогія, метэаралогія азону, аэранамія, эканамічная метэаралогія і іншых, што запатрабавала перагляду ўсталяваных поглядоў на шматлікія вядомыя праблемы. Напрыклад, у падручніку выкладзены сучасны погляд на кліматычны феномен Эль-Ніньё – Паўднёвае хістанне, які кіруе не толькі надвор’ем Ціхага акіяна, але і шматлікімі пагодна-кліматычнымі працэсамі на ўсёй планеце.

На працягу апошніх дзесяцігоддзяў на аснове фізіка-матэматычнага мадэліравання атмасферных працэсаў, выкарыстання дыстанцыйных метадаў у гідраметэаралогіі, вынікаў міжнародных эксперыментаў і маніторынгавых назіранняў інтэнсіўна развівалася тэорыя клімату. Усё гэта ў той ці іншай меры знайшло адлюстраванне ў дапаможніку.

Асаблівая ўвага звяртаецца на тлумачэнне фізічнай сутнасці атмасферных з’яў і працэсаў, а таксама на прамыя і адваротныя сувязі, што існуюць паміж імі і асобнымі кампанентамі кліматычнай сістэмы – атмасферай, акіянамі, крыасферай і сушай. Такі сістэмны падыход забяспечвае больш глыбокае разуменне ўмоў фарміравання надвор’я і клімату.



Трэба зазначыць, што метэаралогія і кліматалогія маюць важ- нейшае значэнне ў вырашэнні экалагічных праблем, абумоўленых гаспадарчай дзейнасцю чалавека. Вядома, што атмасфера і яе склад, надвор’е і клімат з’яўляюцца важнейшымі абіятычнымі фактарамі развіцця біягеацэнозаў і існавання чалавека. У той жа час узмацненне антрапагеннай дзейнасці становіцца адным з найбольш магутных фактараў, які парушае прыродныя сувязі паміж кампанентамі кліма-тычнай сістэмы. У сувязі з гэтым у дапаможніку знайшлі адлюс-траванне ўяўленні аб фарміраванні надвор’я і развіцці кліматычнай сістэмы пад ўздзеяннем прыродных і антрапагенных фактараў.



Змест








Прадмова







Раздзел 1. Уводзіны







1. Прадмет вывучэння метэаралогіі і кліматалогіі







1.1. Атмасфера







1.2. Надвор’е







1.3. Кліматалогія







1.4. Кліматаўтварэнне







1.5. Народнагаспадарчае значэнне метэаралогіі і кліматалогіі







1.6. Задачы метэаралогіі і кліматалогіі







1.7. Кліматычныя рэсурсы







1.8. Сувязь метэаралогіі з іншымі навукамі. Дыферэнцыяцыя дысцыпліны







1.9. Асноўныя этапы гісторыі метэаралогіі і кліматалогіі







1.9.1. Даследаванні метэаралогіі і кліматалогіі ў Расіі і СССР







1.9.2. Даследаванні метэаралогіі і кліматалогіі на Беларусі







1.10. Метады даследаванняў у метэаралогіі і кліматалогіі







1.11. Арганізацыя метэаралагічных назіранняў. Служба надвор’я







1.11.1. Метэаралагічныя назіранні ў Рэспубліцы Беларусь







1.11.2. Міжнароднае супрацоўніцтва ў галіне метэаралогіі







Раздзел 2. БУДОВА АТМАСФЕРЫ І ХІМІЧНЫ СКЛАД ПАВЕТРА







2.1. Будова атмасферы






2.2. Хімічны склад паветра








2.2.1. Вадзяная пара ў атмасферы







2.2.2. Вуглекіслы газ ў атмасферы







2.2.3. Азонасфера







2.2.4. Атмасферная аэразоль







2.2.5. Змяненне хімічнага складу паветра з вышынёю







Раздзел 3. ФІЗІЧНЫЯ ЎЛАСЦІВАСЦІ ПАВЕТРА







3.1. Ціск паветра







3.2. Тэмпература паветра







3.3. Шчыльнасць паветра. Ураўненне стану газаў







3.4. Змяненне атмасфернага ціску з вышынёю







3.5. Асноўнае ўраўненне статыкі атмасферы







3.7. Барычная ступень







3.8. Адыябатычныя працэсы ў атмасферы







3.8.1. Сухаадыябатычныя змяненні тэмпературы паветра







3.8.2. Вільгацеадыябатычныя змяненні тэмпературы паветра







3.8.3. Псеўдаадыябатычныя працэсы







3.9. Патэнцыяльная тэмпература







3.10. Вертыкальнае размеркаванне тэмпературы. Тэрмічная стратыфікацыя атмасферы







3.11. Змяненні патэнцыяльнай тэмпературы ў залежнасці ад яе вертыкальнага градыента (стратыфікацыі)







3.12. Стратыфікацыя і вертыкальная раўнавага насычанага паветра







Раздзел 4. РАДЫЯЦЫЙНЫ РЭЖЫМ АТМАСФЕРЫ І ПАДСЦІЛАЮЧАЙ ПАВЕРХНІ







4.1. Сонечная радыяцыя







4.2. Энергетычная і прыродная асветленасць







4.3. Сонечная пастаянная







4.4. Прамая сонечная радыяцыя







4.5. Паглынанне сонечнай радыяцыі ў атмасферы







4.6. Рассеянне сонечнай радыяцыі







4.7. Закон аслаблення сонечнай радыяцыі ў атмасферы







4.8. Фактар мутнасці







4.9. Сумарная радыяцыя







4.10. Адбітая і паглынутая сонечная радыяцыя







4.11. Альбеда Зямлі







4.12. Доўгахвалевая радыяцыя зямной паверхні і атмасферы







4.12.1. Выпраменьванне зямной паверхні







4.12.2. Сустрэчнае выпраменьванне атмасферы







4.12.3. Эфектыўнае выпраменьванне







4.13. Цяплічны (парніковы) эфект атмасферы







4.14. Радыяцыйны баланс зямной паверхні







4.15. Радыяцыйны баланс планеты Зямля







4.16. Размеркаванне сонечнай радыяцыі на верхняй мяжы атмасферы







4.17. Геаграфічнае размеркаванне сумарнай радыяцыі







4.18. Геаграфічнае размеркаванне радыяцыйнага баланса







4.19. Цеплавы баланс зямной паверхні







4.19.1. Затраты цяпла на выпарэнне







4.19.2. Затраты цяпла на турбулентны цеплаабмен







Раздзел 5. ЦЕПЛАВЫ РЭЖЫМ АТМАСФЕРЫ І ПАДСЦІЛАЮЧАЙ ПАВЕРХНІ







5.1. Віды цеплаабмену атмасферы з навакольным асяроддзем







5.2. Цеплавы баланс сістэмы Зямля – атмасфера







5.3. Адрозненні ў цеплавым рэжыме глебы і вадаёмаў







5.4. Распаўсюджванне цяпла на глыбіню глебы







5.5. Характарыстыка тэмпературы паветра







5.6. Гадавая амплітуда тэмпературы паветра і кантынентальнасць клімату







5.7. Тыпы гадавога ходу тэмпературы паветра







5.8. Зменлівасць сярэдніх месячных і гадавых тэмператур







5.9. Інверсіі тэмпературы







5.9.1. Прыземныя інверсіі







5.9.2. Інверсіі ў свабоднай атмасферы







5.9.3. Франтальныя інверсіі







5.10. Геаграфічнае размеркаванне тэмпературы прыземнага слоя атмасферы







5.10.1. Геаграфічныя фактары размеркавання тэмпературы паветра







5.10.2. Размеркаванне сярэдніх гадавых тэмператур







5.10.3. Размеркаванне сярэдніх студзеньскіх тэмператур







5.10.4. Размеркаванне сярэдніх ліпеньскіх тэмператур







5.11. Тэмпература шыротных кругоў







5.11.1. Ізанамалы тэмпературы паветра







Раздзел 6. ВОДНЫ РЭЖЫМ АТМАСФЕРЫ







6.1. Выпарэнне і насычэнне вадзяной пары







6.2. Уласцівасці пругкасці насычэння







6.3. Закон выпарэння







6.4. Выпаральнасць







6.5. Геаграфічнае размеркаванне выпарэння і выпаральнасці







6.6. Характарыстыкі вільготнасці паветра







6.7. Сутачны і гадавы ход парцыяльнага ціску вадзяной пары







6.8. Сутачны і гадавы ход адноснай вільготнасці







6.9. Геаграфічнае размеркаванне парцыяльнага ціску вадзяной пары і адноснай вільготнасці







6.10. Кандэнсацыя вадзяной пары ў атмасферы







6.11. Ядры кандэнсацыі







6.12. Воблакі







6.13. Мікрафізічны склад (структура) воблакаў







6.14. Міжнародная класіфікацыя воблакаў







6.15. Генетычная класіфікацыя воблакаў







6.16. Геаграфічнае размеркаванне воблачнасці







6.17. Туманы--утварэнне і геаграфічнае размеркаванне







6.18. Атмасферныя ападкі







6.18.1. Ападкі, якія выпадаюць з воблакаў







6.18.2. Утварэнне ападкаў







6.18.3. Актыўнае ўздзеянне на воблакі







6.18.4. Ападкі, якія ўтвараюцца на паверхні Зямлі і яе прадметах







6.18.5. Сутачны ход ападкаў







6.18.6. Гадавы ход ападкаў







6.18.7. Геаграфічнае размеркаванне ападкаў







6.19. Гідраметэаралагічная ацэнка ўвільгатнення тэрыторыі







6.20. Водны баланс Зямлі







6.21. Снегавое покрыва







Літаратура



П. А. Каўрыга




К Л І М А Т А Л О Г І Я

Мінск


БДУ

2008

УДК 551.58(075.8)

ББК 26.237я73

К12

Р э ц э н з е н т ы:

кандыдат педагагічных навук, дацэнт Г. М. Каропа;

кандыдат геаграфічных навук В. І. Мельнік;

кандыдат філалагічных навук, дацэнт Л. У. Хрышчановіч

Каўрыга, П. А.

К12 Кліматалогія : вучэб. дапам. / П. А. Каўрыга. – Мн. :

БДУ, 2008. – 2008 с. : іл.

ISBN 985-485-375-6.


У вучэбным дапаможніку разгледжана барычнае поле, а таксама фізічная аснова фарміравання агульнай цыркуляцыі атмасферы – важнейшага кліматаўтваральнага працэса, за кошт якога адбываецца цеплаабмен і вільгацезварот у кліматычнай сістэме і фарміруецца глабальны клімат і геаграфічныя фактары клімату, што ствараюць яго разнастайнасць. Дадзена класіфікацыя і колькасная характарыстыка паясоў і тыпаў клімату на зямным шары. Асветлены пытанні змянення і вагання клімату ў геалагічным мінулым і ў гістарычны час.

Для студэнтаў геаграфічных спецыяльнасцей устаноў, якія забяспечваюць атрыманне вышэйшай адукацыі. Можа быць карысным для эколагаў і прыродазнаўцаў.



УДК 551.58(075.8)

ББК 26.237я73

© Каўрыга П. А., 2008

ISBN © БДУ, 2008

Да стагоддзя з дня нараджэння

майго настаўніка –

прафесара А. Х. Шкляра

прысвячаецца

ПРАДМОВА

У дапаможніку выкладзены асновы кліматалогіі – навукі, якая вывучае кліматаўтваральныя працэсы і геаграфічныя фактары клімату, яго размеркаванне, змяненне ў мінулым і ў будучыні па зямным шары. Кліматалогія, цесна звязаная з фізічнай навукай аб атмасферы – метэаралогіяй, адначасова з’яўляецца геаграфічнай навукай.

Разгледжаны ўласцівасці фарміравання агульнай цыркуляцыі атмасферы – галоўнага кліматаўтваральнага працэсу. Аналізуецца барычнае поле як фізічная аснова цыркуляцыі атмасферы. Вызначана роля цыркуляцыі атмасферы ў фарміраванні клімату Зямлі. Паказана, што любыя змяненні цыркуляцыі атмасферы ўплываюць адпаведна на пагодна-кліматычны рэжым (тэмпературу, ціск, умовы ўвільгатнення і інш.) як на глабальным, так і на лакальным узроўні. Пры гэтым адзначаецца важная роля атмасфернай цыркуляцыі ў працэсах кандэнсацыі, г. зн. ва ўтварэнні воблакаў і ападкаў, а таксама ў зменлівасці надвор’я.

Асаблівая ўвага звернута на існаванне ў атмасферы прамых і адваротных сувязей, а таксама рэчыўна-энергетычных узаемадзеянняў, што бесперапынна адбываюцца паміж рознымі кампанентамі кліматычнай сістэмы, у межах якой фарміруецца глабальны клімат. Важнае значэнне надаецца пытанням узаемадзеяння акіяна і атмасферы, якія з’яўляюцца асновай кліматычнай сістэмы і вызначаюць зменлівасць сучаснага клімату.

Вядома, што інтэнсіўнасць узаемадзеяння кліматаўтваральных працэсаў залежыць ад геаграфічных фактараў клімату. Таму ў дапаможніку разгледжаны тыя прыродныя фактары, пад уздзеяннем якіх глабальны клімат мадыфікуецца (распадаецца) на кліматычныя паясы і асобныя тыпы лакальных кліматаў. Акрамя таго, аналізуецца гідраметэаралагічны феномен Ла-Нінья – Эль-Ніньё – дзве процілеглыя фазы ў працэсах цепла- і вільгацеабмену, што адбываюцца паміж акіянам і атмасферай і вызначаюць пагодна-кліматычныя анамаліі на зямным шары.

Замест класіфікацыі клімату паводле Л. С. Берга, якая вывучаецца ў ландшафтазнаўстве, прапанавана класіфікацыя клімату зямнога шара А. І. Кайгарадава, а таксама агракліматычнае раяніраванне Беларусі паводле А. Х. Шкляра. Акцэнтуецца ўвага на прынцыпах буйна-маштабнага мікракліматычнага раяніравання, якое здзяйсняецца на аснове неаднароднасцей фізічных уласцівасцей падсцілачнай паверхні з улікам вопыту палявых назіранняў.

У вучэбным дапаможніку знайшлі адлюстраванне сучасныя ўяўленні аб клімаце і яго змяненнях. Для кожнага кліматычнага пояса і тыпу клімату вызначаны асноўныя колькасныя паказчыкі, якія характарызуюць заканамернасці іх размеркавання ў залежнасці ад шыраты, кантынентальнасці, вышыні месца, араграфіі, акіянічных цячэнняў і іншых геаграфічных фактараў.

Фізічнай асновай фарміравання клімату з’яўляецца цеплаабмен, што адбываецца паміж атмасферай і паверхняй акіянаў і кантынентаў. Таму пры характарыстыцы клімату Зямлі разглядаецца структура цеплавога балансу, а таксама суадносіны яго галоўных кампанентаў: затрат цяпла на выпарэнне і турбулентны цеплаабмен.

У апошнія дзесяцігоддзі ўзрасла цікавасць грамадства да праблем змянення сучаснага клімату, абумоўленых дзейнасцю людзей, якая ўсё больш істотна парушае прыродныя сувязі, што ўсталяваліся паміж кампанентамі кліматычнай сістэмы. У сувязі з гэтым прыводзяцца звесткі пра ўздзеянне не толькі прыродных, але і антрапагенных фактараў на фарміраванне і развіццё глабальнага клімату.

Пры складанні вучэбнага дапаможніка выкарыстаны вынікі сусветнага вопыту па вывучэнні клімату і перш за ўсё міжнародных кліматычных праграм.


Літаратура
Будыко, М. И. Изменения климата / М. И. Будыко. Л., 1974.

Береснева И. А. Климаты ариднай зоны Азии. М., 2006.

Глобальное потепление. М., 1993.

Гулев, С. К. Синоптическое взаимодействие океана и атмосферы в средних широтах / С. К. Гулев, А. В. Коменко, С. С Лаппо. СПб., 1994.

Динамика и взаимодействие атмосферы и гидросферы / под ред. чл.-корр. РАН Н. С. Касимова. Т. VI. – М., 2004.



Захаров, В. Ф. Морские льды в климатической системе / В. Ф. Захаров. СПб., 1996.

Зверев, А. С. Синоптическая метеорология / А. С. Зверев. 2-е изд. Л., 1977.

Золотокрылин, А.Н. Климатическое опустынивание / А. Н. Золотокрылин. М., 2003.

Изменения климата Беларуси и их последствия / под общ. ред. В. Ф. Логинова. Минск, 2003.

Изменения климата и использование климатических ресурсов / под общ. ред. П. А. Ковриго. Минск, 2001.

Кайгородов, А. И. Естественная зональная классификация климатов Земного шара / А. И. Кайгородов. М., 1955.

Каўрыга, П. А. Метэаралогія / П. А. Каўрыга. Мінск, 2005.

Кислов, А. В. Теория климата / А. В. Кислов. М., 1989.

Климат Беларуси / под ред. В. Ф. Логинова. Минск, 1996.

Климатология / под ред. О. А. Дроздова, Н. В. Кобышевой. Л., 1989.

Ковриго, П. А. Микроклимат болотных экосистем и его оптимизация / П. А. Ковриго. Минск, 1995.

Кондратьев, К. Я. Глобальный климат / К. Я. Кондратьев. СПб., 1992.

Леонович, И. И. Дорожная климатология / И. И. Леонович. Минск, 2005.

Логинов, В. Ф. Причины и следствия климатических изменений / В. Ф. Логинов. Минск, 1992.

Матвеев, Л. Т. Теория общей циркуляции атмосферы и климата Земли / Л. Т. Матвеев. Л., 1991.

Монин А. С. Введение в теорию климата / А. С. Монин. Л., 1982.

Переведенцев, Ю. П. Теория климата / Ю. П. Переведенцев. Казань, 2004.

Погосян, Х. П. Планетарные фронтальные зоны в Северном и Южном полушариях/ Х. П. Погосян. Л., 1995.

Полтараус, Б. В. Климатология / Б.В.Полтараус, А. В. Кислов. М., 1986.

Ражкоў, Л. М. Экалогія з асновамі метэаралогіі / Л. М. Ражкоў. Мінск, 1995.

Смирнов, Н. П. Североатлантическое колебание и климат / Н. П. Смирнов, В. Н. Воробьев, С. Ю. Кочанов. СПб., 1998.

Современные глобальные изменения природной среды. В 2 т. Т. 1. М., 2006.



Хромов, С. П. Метеорология и климатология / С. П. Хромов, М. А. Петросянц. М., 2001.

Шкляр, А.Х. Климатические ресурсы Белоруссии и использование их в сельском хозяйстве / А. Х. Шкляр. Минск, 1973.

Ясаманов, Н. А. Древние климаты Земли / Н. А. Ясаманов. Л., 1985.

ЗМЕСТ


ПРАДМОВА ……………………………………………………………………………. 3

1. КЛІМАТАЎТВАРЭННЕ……………………………… 5

1.1. ПАНЯЦЦЕ АБ КЛІМАЦЕ …..……………………………………………...……. 5

1.2. КЛІМАТЫЧНАЯ СІСТЭМА …………………………………………………….. 6

1.3. КЛІМАТАЎТВАРАЛЬНЫЯ ПРАЦЭСЫ ……………………….………………. 9

1.4. ГЕАГРАФІЧНЫЯ ФАКТАРЫ КЛІМАТУ ………………….…………………. 10

1.4.1. Геаграфiчная шырата ……………………………………………….. 10

1.4.2. Вышыня над узроўнем мора і араграфiя ………………….……….. 11

1.4.3. Размеркаванне сушы i мора ………………………………………… 12

1.4.4. Марскія цячэнні ………………………………………...…………… 13

1.4.5. Гідраметэаралагічны феномен Ла-Нінья–Эль-Ніньё ……………… 13

1.4.6. Расліннае покрыва …………………………………………………... 18

1.4.7. Снегавое і ледзяное покрыва ……………………..………………… 19

1.4.8. Вулканізм ……………………………………...……………………... 20


2. БАРЫЧНАЕ ПОЛЕ І ВЕЦЕР ………………………… 21
2.1. ПОЛЕ МЕТЭАРАЛАГІЧНЫХ ВЕЛІЧІНЬ ………………………………………... 21

2.2. БАРЫЧНАЕ ПОЛЕ ……………………………………………………………….. 22

2.3. БАРЫЧНЫЯ СІСТЭМЫ ……………………………….………….……………… 24

2.4. КАРТЫ БАРЫЧНАЙ ТАПАГРАФІІ …………………..…….………………….. 25

2.4.1. Карты адноснай барычнай тапаграфіі ………………….……...……….…... 26

2.5. ГАРЫЗАНТАЛЬНЫ БАРЫЧНЫ ГРАДЫЕНТ ……………….……………….... 28

2.5.1.Змяненні барычнага градыента з вышынёй …………….…………………...29

2.6. ЧАСАВЫЯ ЗМЯНЕННІ ЦІСКУ ……………………………….………….…….. 30

2.7. ІЗАЛАБАРЫЧНАЕ ПОЛЕ …………………………………….……………...…… 31

2.8. ВЕЦЕР…………………………………………………………….….………….…… 32

2.9. СЫХОДЖАННЕ І РАЗЫХОДЖАННЕ ЛІНІЙ ТОКУ ………..………...…….. 33

2.10. СІЛЫ, ЯКІЯ ЎЗДЗЕЙНІЧАЮЦЬ НА СКОРАСЦЬ І .

НАПРАМАК ВЕТРУ ……………………………………....……………………. 34

2.10.1. Сіла Карыяліса ………………………………….…….………………….. 34

2.10.2. Сіла трэння ……………………………………….….…………………... 35

2.10.3 Геастрафічны вецер ……………………………….………………...…… 36

2.10.4. Уплыў сілы трэння .……………………………….…………….………. 37

2.11. ГРАДЫЕНТНЫ ВЕЦЕР ………………………………………………………… 37



2.12. РУХ ПАВЕТРА Ў ЦЫКЛОНАХ І АНТЫЦЫКЛОНАХ У

СЛОІ ТРЭННЯ ………………………………………………………………….. 39

2.13. ВУГАЛ АДХІЛЕННЯ ВЕТРУ АД БАРЫЧНАГА ГРАДЫЕНТА ……….… 40

2.14. АТМАСФЕРНЫЯ ФРАНТЫ …………………………………………….…….. 41

2.14.1. Тыпы франтоў ……………………………………………………. 43
3. ЦЫРКУЛЯЦЫЯ АТМАСФЕРЫ ………………….. 45
3.1. РОЛЯ ЦЫРКУЛЯЦЫІ АТМАСФЕРЫ Ў ФАРМІРАВАННІ КЛІМАТУ …… 45

3.2. УЛАСЦІВАСЦІ ЦЫРКУЛЯЦЫІ АТМАСФЕРЫ …………………………..…. 46

3.3. ГЕАГРАФІЧНАЕ РАЗМЕРКАВАННЕ АТМАСФЕРНАГА ЦІСКУ ………... 48

3.3.1. Цэнтры дзеяння атмасферы ………………………………………… 50

3.4. ЦЫРКУЛЯЦЫЯ Ў ПАМЕЖНЫМ СЛОІ АТМАСФЕРЫ ……………………. 52

3.5. ЦЫРКУЛЯЦЫЯ Ў ТРАПАСФЕРЫ І СТРАТАСФЕРЫ…….…………….…… 54


3.6. ЦЫРКУЛЯЦЫЯ Ў ТРАПІЧНАЙ ЗОНЕ ……………………………………..… 56

3.7. МУСОНЫ …………………..………………………………………………………. 61

3.8. ТРАПІЧНЫЯ ЦЫКЛОНЫ …………………..……………………………..……... 66

З.8.1. Будова трапічных цыклонаў …………………….………….………... 69

3.8.2. Надвор’е ў трапічных цыклонах …………………………….………. 71

3.9. ЦЫРКУЛЯЦЫЯ ВА ЎМЕРАНЫХ І ПАЛЯРНЫХ ШЫРОТАХ ……..…..….. 72

3.9.1. Цыклоны і антыцыклоны ўмераных шырот ………….………….….. 73

3.9.2. Надвор’е ў цыклонах …………..……………………….…………….. 75

3.9.3. Антыцыклоны ………………………………………….……………... 78

3.9.4. Змяненні барычнага поля з вышынёй ў цыклонах і антыцыклонах ... 80

3.10. ЦЫРКУЛЯЦЫЯ Ў РОЗНЫХ ФАЗАХ ПАЎНОЧНА–АТЛАНТЫЧНАГА ВАГАННЯ……………………………………………………………………………. 81

3.11. КЛІМАТАЛАГІЧНЫЯ ФРАНТЫ .…….………………………………………… 83


3.12. МЯСЦОВЫЯ ВЯТРЫ ……………………………………………….……….…... 86

4. ПРАГНОЗ НАДВОР’Я …………………..…………… 90


4.1. АГУЛЬНЫЯ ЗВЕСТКІ АБ СЛУЖБЕ НАДВОР’Я ……………………….…… 90

4.2. СІНАПТЫЧНЫ АНАЛІЗ …………………………………..…..…………………. 92

4.3. СПАДАРОЖНІКАВАЯ ІНФАРМАЦЫЯ Ў СІНАПТЫЧНЫМ

АНАЛІЗЕ ……………………………………………………..…………………..….. 96




  1. МІКРАКЛІМАТ ………………………………… 102

5.1. ВЫЗНАЧЭННЕ МІКРАКЛІМАТУ ……………………………………………….. 102

5.2. МЕТАДЫ ДАСЛЕДАВАНЯ …………………………….………………………... 103

5.3. ПРАГРАМА МІКРАКЛІМАТЫЧНЫХ НАЗІРАННЯЎ …………………...…… 106

5.4. КЛІМАТ ГЛЕБЫ …………………………………………………………………... 109

5.5. ФІТАКЛІМАТ ………………………………………………………………………. 110

5.6. МІКРАКЛІМАТ ВА ЎЗГОРКАВЫМ ЛАНДШАФЦЕ .………………...……… 112

5.7. МІКРАКЛІМАТ АСУШАНЫХ БАЛОТ …………………………………...……. 113

5.8. МІКРАКЛІМАТЫЧНЫЯ КАРТЫ …………………………………………..……. 114

5.8.1. Ацэнка замаразканебяспечнасці ………………………………….… 115

5.9. СІНТЭТЫЧНЫЯ МІКРАКЛІМАТЫЧНЫЯ КАРТЫ …………………….…….. 115

6. КЛАСІФІКАЦЫЯ КЛІМАТАЎ ………………………. 119


6.1. АСНОВЫ КЛАСІФІКАЦЫІ …………………………………………….…………….. 119

6.2. КЛАСІФІКАЦЫЯ КЁПЕНА – ТРЭВАРТА……………………………………………. 120

. 6.3. КЛАСІФІКАЦЫЯ А. І. КАЙГАРАДАВА ……………………………………….…… 123

6.4. КЛАСІФІКАЦЫЯ Б. П. АЛІСАВА ……………………………………………..…….. 125

6.5. АГРАКЛІМАТЫЧНАЕ РАЯНІРАВАННЕ ТЭРЫТОРЫІ БЕЛАРУСІ……....……... 126
7. КЛІМАТЫ ЗЯМЛІ ……….……………………………. 128
7.1. ЭКВАТАРЫЯЛЬНЫ КЛІМАТ …………………………………………………………. 128

7.2. СУБЭКВАТАРЫЯЛЬНЫ КЛІМАТ ……………………….…………………..……….. 133

7.3. ТРАПІЧНЫЯ КЛІМАТЫ …………………………………………………….…………. 139

7.4. СУБТРАПІЧНЫЯ КЛІМАТЫ ………………………………………...…………..……. 145

7.5. КЛІМАТЫ ЎМЕРАНЫХ ШЫРОТ …………………………………………………… 151

7.6. СУБАРКТЫЧНЫ І СУБАНТАРКТЫЧНЫ КЛІМАТЫ ………………….......……... 161

7.7. КЛІМАТ АРКТЫКІ ………………………………………………….…….…………… 163

7.8. КЛІМАТ АНТАРКТЫДЫ …………………………………………….……..…………. 164

7.9. КЛІМАТ БЕЛАРУСІ …………………………………………………..……….……….. 167
8. ЗМЯНЕННІ КЛІМАТУ ………………………….… 170
8.1. ЗМЯНЕННІ КЛІМАТУ Ў ГЕАЛАГІЧНЫМ МІНУЛЫМ …………….………...….. 170

8.1.1. Змяненні клімату ў дакембрыі ……………………..…….……….……… 170

8.1.2. Змяненні клімату ў фанеразоі ………………………….…………..…….. 171

8.1.3. Змяненні клімату ў чацвярцічным перыядзе …………….………………. 173

8.2. ПРЫЧЫНЫ ЗМЯНЕННЯЎ КЛІМАТУ …………………………………………….… 175

8.3. ЗМЯНЕННІ КЛІМАТУ ЗА ПЕРЫЯД ІНСТРУМЕНТАЛЬНЫХ

НАЗІРАННЯЎ ………………………………………………………………………... 176


    1. АНТРАПАГЕННЫЯ ЗМЯНЕННІ КЛІМАТУ …………….........………...…………. 178

8.4.1. Уплыў гарадоў на клімат …………………………………...…………… 181

8.4.2. Уплыў вадасховішчаў на мікраклімат …….………………...……..…… 182

8.5. НАСТУПСТВЫ ГЛАБАЛЬНАГА ПАЦЯПЛЕННЯ КЛІМАТУ ………….….……... 183

8.5.1. Кліматаапустыньванне …………………………………………..……. 187



8.6. ЗМЯНЕННІ КЛІМАТУ НА БЕЛАРУСІ ………………………………………..…. 187
ЛІТАРАТУРА ………………………………………………………….………….……………. 190


Каталог: bitstream -> 123456789
123456789 -> Салавей Г. С. Брэсцкі дзяржаўны ўніверсітэт імя А. С. Пушкіна, г. Брэст
123456789 -> Асэнсаванне навальніцы, грому І маланкі ў беларускіх народных уяўленнях І павер’ЯХ
123456789 -> Фальклор: традыцыі І сучаснасць
123456789 -> Метадычная школа прафесара марыі дудзік
123456789 -> Жанрава-стылёвая спецыфіка рамана м. Гарэцкага «віленскія камунары» (1931-1932)
123456789 -> Мятліцкая Ганна Мікалаеўна (бду, Мінск) унутраны свет героя-інтэлігента ў апавяданні м. Гарэцкага “у лазні”
123456789 -> Барычэўская І. БрДУ, г. Брэст
123456789 -> Мінскі дзяржаўны лінгвістычны ўніверсітэт, Рэспубліка Беларусь абрэвіяцыя як сродак эўфемізацыі
123456789 -> А. П. Бязлепкіна (Мінск) Трансгрэсія ў сучаснай беларускай
123456789 -> Т. М. Тарасава (Мінск) матыў парога, мяжы ў рамане


Поделитесь с Вашими друзьями:




База данных защищена авторским правом ©urok.shkola.of.by 2022
звярнуцца да адміністрацыі

войти | регистрация
    Галоўная старонка


загрузить материал