Палiтыка беларусiзацыi I развiццё культуры ў бсср ў 1920-я 30-я гады Змест: Палiтыка беларусiзацыi




Дата канвертавання06.02.2017
Памер445 b.


Палiтыка беларусiзацыi i развiццё культуры ў БССР ў 1920-я - 30-я гады


Змест:

  • Палiтыка беларусiзацыi.

  • Развiццё культуры Беларусi ў канцы 20-х-30-я гады ХХ ст.

  • Пытанні і заданні для самаправеркі.



Палiтыка беларусiзацыi

  • Палiтыка беларусiзацыi – гэта дзейнасць Камунiстычнай партыi (бальшавiкоў) Беларусi - КП(б)Б i ўрада БССP па развiццi культуры Беларусi, беларускай мовы i школы ў перыяд 1924-1929 гг. У гэтыя гады быў праведзены шэраг мерапрыемстваў.

  • Дзяржаўнымi мовамі былi абвешчаны адразу чатыры – беларуская, руская, яўрэйская i польская. Адбываўся перавод навучання ў школах пераважна на беларускую мову (да 1928 г. было пераведзена каля 80% школ). Часцi Чырвонай Apмii, што размяшчалiся ў Беларусi, таксама пераводзiлiся на беларускую мову i камплектавалiся беларусамi. Мовай справаводства, якой карысталiся служачыя дзяржаўных органаў улады, таксама стала пераважна беларуская. Наладжваўся выпуск газет, часопiсаў, падручнiкаў i кнiг на беларускай мове. Было створана выдавецтва «Савецкая Беларусь», адкрыта Беларуская дзяржаўная бiблiятэка (зараз Нацыянальная бiблiятэка Рэспублiкi Беларусь).



Беларуская дзяржаўная бібліятэка

  • Беларуская дзяржаўная бібліятэка



Палiтыка беларусiзацыi ў БССР спрыяла лiквiдацыi неnicьмeннacцi дарослага насельнiцтва (сталi пiсьменнымi каля 200 тысяч дарослых людзей). Пачалася падрыхтоўка спецыялiстаў, неабходных для прамысловага развiцця кpaiны i аднаўленне народнай гаспадаркi, развiццё пачатковай, сярэдняй i вышэйшай aдyкaцыi. У 1921 годзе адкрыўся Беларускi дзяржаўны унiверсiтэт (БДУ), у наступным годзе - сельскагаспадарчая акадэмiя ў Горках i ветэрынарны iнcтытyт у Вiце6ску. Стваралiся рабочыя факультэты (рабфaкi) для падрыхтоўкi рабоча-сялянскай моладзi да паступлення ў вышэйшыя навучальныя ўстановы.

  • Палiтыка беларусiзацыi ў БССР спрыяла лiквiдацыi неnicьмeннacцi дарослага насельнiцтва (сталi пiсьменнымi каля 200 тысяч дарослых людзей). Пачалася падрыхтоўка спецыялiстаў, неабходных для прамысловага развiцця кpaiны i аднаўленне народнай гаспадаркi, развiццё пачатковай, сярэдняй i вышэйшай aдyкaцыi. У 1921 годзе адкрыўся Беларускi дзяржаўны унiверсiтэт (БДУ), у наступным годзе - сельскагаспадарчая акадэмiя ў Горках i ветэрынарны iнcтытyт у Вiце6ску. Стваралiся рабочыя факультэты (рабфaкi) для падрыхтоўкi рабоча-сялянскай моладзi да паступлення ў вышэйшыя навучальныя ўстановы.

  • Пачалося вылучэнне на адказную работу ў партыйныя i савецкiя органы ўлады прадстаўнiкоў карэннай нaцыi, гэта значыць беларусаў. Такая палiтыка атрымала назву карэнiзацыi. Да канца 20-х гадоў доля беларусаў у адмiнiстрацыйных установах перавысiла 50%.



Арганiзоўвалася навукова-даследчая дзейнасць па ўсебаковым вывучэннi Беларусi. У 1922 г. быў адкрыты Iнcmытут беларускай культуры (Iн6елкульт), ператвораны ў 1929 годзе у Беларускую акадэмiю навук. Яе ўзначалiў вядомы гісторык Усевалад Iгнатоўскi. Першымi акадэмiкамi сталi Янка Купала, Якуб Колас, Цiшка Гартны (Змiцер Жылуновiч). У кiраўнiцтве акадэмii быў Вацлаў Ластоўскi, якi ў той час з'яуляўся кipaўнiкoм Беларускага дзяржаўнага музея.

  • Арганiзоўвалася навукова-даследчая дзейнасць па ўсебаковым вывучэннi Беларусi. У 1922 г. быў адкрыты Iнcmытут беларускай культуры (Iн6елкульт), ператвораны ў 1929 годзе у Беларускую акадэмiю навук. Яе ўзначалiў вядомы гісторык Усевалад Iгнатоўскi. Першымi акадэмiкамi сталi Янка Купала, Якуб Колас, Цiшка Гартны (Змiцер Жылуновiч). У кiраўнiцтве акадэмii быў Вацлаў Ластоўскi, якi ў той час з'яуляўся кipaўнiкoм Беларускага дзяржаўнага музея.



У гады беларусiзацыi паспяхова развiвалася тэатралънае мастацтва. Пад кiраўнiцтвам выдатнага беларускага рэжысёра Е. Мiровiча адбывалася станаўленне Першага Беларускага Дзяржаўнага тэатра (БДТ -1), вядомага сёння як Нацыяналъны Акадэмiчны тэатр iмя Я. Купалы.

  • У гады беларусiзацыi паспяхова развiвалася тэатралънае мастацтва. Пад кiраўнiцтвам выдатнага беларускага рэжысёра Е. Мiровiча адбывалася станаўленне Першага Беларускага Дзяржаўнага тэатра (БДТ -1), вядомага сёння як Нацыяналъны Акадэмiчны тэатр iмя Я. Купалы.

  • Значныя поспехi былi дасягнуты ў развiццi беларускай лiтаратуры. У 20-я гады былi апублiкаваны паэмы «Новая зямля» i «Сымон-музыка», у якiх Я. Колас адлюстраваў жыццё, працу i духоўны свет простых людзей дарэвалюцыйнай Беларусi. Выйшлa другая частка трылогii Я. Коласа «На ростанях» - aповесць «У глыбi Палесся». Meнaвiтa ў гэты перыяд урад БССР прысвоiў Я. Купалу i Я. Коласу гaнapoвыя званнi народных. У гэты час з'явiлiся творы маладых белаpycкix пiсьменнiкаў М. Чарота, К. Чорнага, М. Лынъко, К. Крапiвы i iнш.



  • У гады беларусiзацыi адбывалася станаўленне беларускага caвeцкaгa кiнo. У 1926 г. па матывах аповесцi М. Чарота «Свiнапас» быў створаны першы беларускi мacтaцкi героiка-патрыятычны фiлъм аб грамадзянскай вайне «Лясная быль». Ягo рэжысёр Юрый Тарыч унёс вялiкi ўклад у развiццё кiнематографа. У 1928 годзе у Ленiнградзе адкрылася кінастудыя мacтaцкіx фiльмаў «Савецкая Беларусь».

  • Перыяд беларусiзацыi аказаўся вельмi кароткiм. Змена палiтычнага курсу кіруючымi коламi краiны, звязаная з адмовай ад НЭПа, прывяла да спынення палiтыкі беларусiзaцыi.



Развiццё культуры Беларусi ў канцы 20-х-30-я гады ХХ ст.

  • Развiццё культуры Беларусi ў канцы 20-х-30­гадоў атрымала назву «культурнай рэвалюцыi». У яе вынiку была лiквiдавана непiсьменнасцъ, уведзена ўсеагульнае i абавязковае пачатковае, а затым i сямiгадовае навучанне.

  • Важнай падзеяй у галiне музычнага мастацтва стала адкрыццё ў 1932 г. Беларускай дзяржаўнай кaнcepвaтoрыi. Праз год пачаў дзейнасцъ Беларускi тэатр оперы i балета. У 1937­1938 гг. была заснавана Беларуская дзяржаўная фiлармонiя. У 30-я гг. былi створаны вядомыя беларускiя оперы «У пушчах Палесся» А. Багатырова, «Кветка шчасця» А. Туранкова, першы нацыянальны балет «Салавей» М. Крошнера.



Стаў гyкaвым беларускі кiнематограф. У гэты час з'яўляюцца фiльмы для дзяцей, экрaнiзуюцца лiтаратурныя творы. Пануючай з'яўлялася тэматыкa, звязаная з будаўнiцтвaм у рэспублiцы сaцыялiзму. Развiццё беларускага кіно было звязана з iмeм славутага рэжысёра У. Корш-Саблiна.

  • Стаў гyкaвым беларускі кiнематограф. У гэты час з'яўляюцца фiльмы для дзяцей, экрaнiзуюцца лiтаратурныя творы. Пануючай з'яўлялася тэматыкa, звязаная з будаўнiцтвaм у рэспублiцы сaцыялiзму. Развiццё беларускага кіно было звязана з iмeм славутага рэжысёра У. Корш-Саблiна.

  • Развiццё арxiтэктуры значна змянiла знешняе аблiчча гарадоў. Па праектах арxiтэктара І Лангбарда i з яга ўдзелам у Мiнcкy былi пабудаваны Дом урада, Дом Чырвонай Apмii, будынак Акадэмii навук.

  • У галiне лiтаратуры i мастацтва ўлады праводзiлi ў жыццё прынцып сацыялiстычнага рэалiзму. Згодна з iм адбывалася iдэалiзацыя рэвалюцыйных падзей i iснуючага ў кpaiне грамадскага ладу. Савецкi чалавек стаў паказвацца як творца i гаспадар новага жыцця. Адлюстроўвалiся пераважна падзеi сацыялiстычагаa будаўнiцтва. А творчасцъ тых дзеячаў культуры, якія не прытрымлiвалiся гэтага прынцыпу, была абмежавана, ix культурныя ўстановы, напрыклад, тэатр У. Галубка, расфармiраваны.



Дом урада

  • Дом урада



У 30-я гады ў кpaiнe ўсталёўваецца сталiнскі палiтыны рэжым. Тых дзеячаў культуры, якiя прынялi актыўны ўдзел у рэалiзацыi палiтыкi беларусiзацыi, абвiнавацiлi ў «нацыянал-дэмакратызме», пад якiм разумелася нiбыта варожая савецкаму ладу дзейнасць з мэтай адналення капiталiстычнага ладу ў Беларусi. У 1931 г. шэраг дзеячаў культуры быў асуджаны за быццам бы прыналежнасць да «Саюза вызвалення Беларусi» (СВБ) - арганiзацыi, якой у сапраўднасцi нiколi не iснавала. Роля кiраўнiка СВБ адводзiлася Я. Купалу, якi пасля чарговага допыту зрабiў спробу самагубства. Самагубствам скончыў сваё жьщцё У. Ігнатоўскі. Супярэчлiвасцi ў развiццi культуры Беларусi праявiлiся ў палiтыцы абмежавання выкарыстання беларускай мовы. У 1933 г. была праведзена рэформа беларускага правапiсу, у выніку якой беларуская мова была штучна наблiжана да рускай.

  • У 30-я гады ў кpaiнe ўсталёўваецца сталiнскі палiтыны рэжым. Тых дзеячаў культуры, якiя прынялi актыўны ўдзел у рэалiзацыi палiтыкi беларусiзацыi, абвiнавацiлi ў «нацыянал-дэмакратызме», пад якiм разумелася нiбыта варожая савецкаму ладу дзейнасць з мэтай адналення капiталiстычнага ладу ў Беларусi. У 1931 г. шэраг дзеячаў культуры быў асуджаны за быццам бы прыналежнасць да «Саюза вызвалення Беларусi» (СВБ) - арганiзацыi, якой у сапраўднасцi нiколi не iснавала. Роля кiраўнiка СВБ адводзiлася Я. Купалу, якi пасля чарговага допыту зрабiў спробу самагубства. Самагубствам скончыў сваё жьщцё У. Ігнатоўскі. Супярэчлiвасцi ў развiццi культуры Беларусi праявiлiся ў палiтыцы абмежавання выкарыстання беларускай мовы. У 1933 г. была праведзена рэформа беларускага правапiсу, у выніку якой беларуская мова была штучна наблiжана да рускай.



Гісторыя і славутыя імёны Бацькаўшчыны



Жывапіс 20-30-х гадоў









Вывады

  • Палітыка беларусізацыі стварыла важнае перадумовы для разгортвання нацыянальна-культурнага будаўніцтва ў рэспубліцы.

  • Значнымі падзеямі ў развіцці беларускай культуры сталі ліквідацыя массавай непісьменнасці сярод дарослага насельніціва, творчасць такіх дзеячаў культуры, як Я. Колас, Я. Купала, Л. Міровіч, У. Галубок, Ю. Тарыч і інш.



Пытанні і заданні для самаправеркі

  • 1. Палiтыка беларусiзацыi была распачата ў:

  • а) 1922 г.; б) 1924 г.; в) 1926 г.

  • 2. Праекты Дома урада, Дома Чырвонай Aрмii, будынка Акадэміі навук распрацаваў архiтэктар:

  • а) А. Бембель; б) З. Азгур; в) І. Лангбард.

  • 3. Дзяржаўнымi мовамi ў час беларусiзацыi былi абвешчаны:

  • а) беларуская;

  • б) беларуская i руская;

  • в) беларуская, руская, яўрэйская, польская.

  • 4. Назавiце прозвiшчы дзеячаў культуры:



б) 1924 г.

  • б) 1924 г.



в) І. Лангбард.

  • в) І. Лангбард.



в) беларуская, руская, яўрэйская, польская.

  • в) беларуская, руская, яўрэйская, польская.






База данных защищена авторским правом ©urok.shkola.of.by 2016
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка