Першая беларуская пісьменніца Алаіза Сцяпанаўна Пашкевіч, не пражыла І 40 год, напісала не вельмі многа, але ў гісторыі беларускай літаратуры, беларускім нацыянальным руху пачатку XX стагоддзя займае пачэснае месца




Дата канвертавання12.08.2018
Памер115.58 Kb.
Першая беларуская пісьменніца Алаіза Сцяпанаўна Пашкевіч, не пражыла і 40 год, напісала не вельмі многа, але ў гісторыі беларускай літаратуры, беларускім нацыянальным руху пачатку XX стагоддзя займае пачэснае месца.

А. Пашкевіч на працягу сваёй творчасці карысталася некалькімі псеўданімамі: Цётка, Гаўрыла, Гаўрыла з Полацка, Крапіўка, Мацей Крапіўка -- так былі падпісаны яе шматлікія паэтычныя і празаічныя творы, а пад псеўданімам М. Крапівіха яна выступала як актарка ў тэатры I. Буйніцкага. Аднак трывала замацаваўся ў літаратуры, арганічна зліўся з воблікам пісьменніцы псеўданім Цётка (так празваў яе сусед-зямляк Вацлаў Іваноўскі). Упершыню гэты псеўданім быў ужыты ў «Першым чатанні для дзетак-беларусаў», і пераважна ім карысталася пісьменніца ў апошнія гады творчай дзейнасці.

Цётка стварыла яркія і шчырыя лірычныя вершы, апавяданні, падарожныя нарысы, пісала падручнікі і навукова-папулярныя артыкулы, вывучала народны тэатр і фальклор, займалася перакладам, прымала актыўны ўдзел у выданні першых легальных беларускіх газет і часопісаў.

Рэкамендацыйны бібліяграфічны паказальнік “Кветка малой Радзімы” складзены з чатырох раздзелаў, ўключае ў сябе матэрыял аб жыцці і творчасці знакамітай ураджэнкі Шчучыншчыны. Дапоўнены імянным паказальнікам.

З літаратурнай спадчыны
Твая скрыпка грае нам;

Грае, грае, а ў ёй мова

Наша чуецца без плям…

Беларусь, яго старонку,

Славіш песнямі сваімі…

Я.Купала
1. Цётка. Выбраныя творы / Цётка . – Мн.: Беларускі кнігазбор, 2001. – 336 с.

2. Цётка. Выбраныя творы / Цётка. – Мн., 1952. – 147 с.

3. Тетка. Избранное. Стихотворения. Рассказы. Путевые очерки / Тетка. – М.: Худож. лит., 1976. – 221 с.

4. Тетка. Стихи / Тетка // Белорусские поэты (XIX-XXв.). - М.-Л., 1963. – С. 22-27.

5. Цётка. Апавяданні / Цётка // Беларуская дакастрычніцкая проза. – Мн., 1965. – С. 207-254.

6. Цётка. Вершы / Цётка // Беларуская дакастрычніцкая паэзія. – Мн., 1967. – С. 47-67.

7. Цётка. Вершы //Пяшчота верасу: Шчучыншчына літаратурная: паэзія, проза, публіцыстыка. – Мінск. – 2015. – С.99-117.

8. Цётка. Вершы / Цётка // Беларуская літаратура ХIX стагоддзя: хрэстаматыя. – Мн., 1988. – С. 395-401.

10. Цётка. Вершы / Цётка // Мой родны кут. – Мн., 1987. – С. 31, 33, 71, 161, 163.

11. Цётка. Вершы. Апавяданні / Цётка // Беларуская літаратура XIX – пачатку XX ст.: сборнік тэкстаў. – Мн., 1977. – С. 140-157.

12. Цётка. Вершы і апавяданні / Цётка . – Мн.: Юнацтва, 1990. – 108 с.: іл.

13. Цётка. Выбраныя творы / Цётка. – Мн., 2010. – 198 с.

14. Цётка. Выбраныя творы / Цётка. – Мн., 1952. – 147 с.

15. Цётка, Творы / Цётка. – Мн.: Маст. літ., 1976. – 306 с.: іл.

16. Цётка. Творы / Цётка // Беларуская мінуўшчына. – 1994. - №2. – С. 19.

17. Цётка, Шануйце роднае слова! / Цётка // Матчына слова: кніга пра беларускую мову. – Мн., 1991. – С. 30-32.

18. Цётка. Шануйце роднае слова! / Цётка // Уводзіны ў літаратуразнаўства: хрэстаматыя. – Мн., 1991. – С. 90.

19. Цьотка. Вібране /Цьотка. – Киів:Дніпро, 1976. – 135 с.


,,Ой, як люба родна хата!

Ой, як мілы родны край!”
Ой, мілыя, мілыя, снегам пакрыты

Загоны, лясочкі, дарожкі мае!

Эх, як вы у сэрцы маім не забыты,

Як часта абраз ваш у думцы ўстае!

Цётка
20. Алаіза Пашкевіч (Цётка; 1876-1916) // Беларуская літаратура: XI – XX стст. – Мн., 1999. – С.

21. Александрович, С. В борьбе за счастье народное: [творческий путь Тетки] / Степан Александрович // Тетка. Избранное: стихотворения. Рассказы. Путевые очерки. – М., 1976. – С. 3-16.

22. Александровіч,С. За народнае шчасце: [жыццё і творчая дзейнасць Цёткі] / Сцяпан Александровіч // Цётка. Вершы і апавяданні. – Мн., 1990. – С. 3-13.

23. Александровіч, С. Калі нараджалася песня: [жыццё і творчасць Цёткі] // Тут зямля такая... / Сцяпан Александровіч. – Мн., 1974. – С. 74-97.

24. Андрэева, Е. Педагагічная спадчына Цёткі / Е. Андрэева // Полымя. – 1986. - №7. – С. 208-212.

25. Арабей. Л. Боўгая дарога да дому...: шляхамі Цёткі / Л.Арабей // Літаратура і мастацтва. – 1990. – 2 лютага.

26. Арцюшкевіч, А. ,,Стану песняй у народзе...”: [Цётка] / А.Арцюшкевіч // Беларускі час. – 1996. – №29. – С. 8.

27. Багдановіч, І. ,,Дух народу я абняла б...“: літаратурны партрэт Цёткі (А.Пашкевіч) / Ірына Багдановіч // Роднае слова. – 1996. - №7. – С. 3-20; №8. – С. 22-29.

28. Багдановіч, І.Э. Цётка / І.Э.Багдановіч // Гісторыя беларускай літаратуры ХХ ст. У 4 т. Т. 1. – Мн., 1999. – С. 103-120.

29. Багдановіч, І. Цётка і Луцкевічы / Ірына Багдановіч // Полымя. – 1996. - №11. – С. 300-309.

30.Бярозкін. Р. Цётка // Кніга пра паэзію: літаратурна-крытычныя артыкулы / Рыгор Бярозкін. – Мн., 1974. – С. 124-153.

31. Бярозкін, Р. Цётка // Постаці: артыкулы пра паэтаў / Рыгор Бярозкін. – Мн., 1971. – С. 21-57.

32. Бярозкін. Р. Цётка / Рыгор Бярозкін // Пра таварышаў па пяру: зборнік крытычных артыкулаў. – Мн., 1976. – С. 36-60.

33. Вітан-Дубейкаўская, Ю. Успаміны пра Цётку – Алаізу Пашкевічанку-Кайрыс / Ю.Вітан-Дубейкаўская // Маладосць. – 1994. - №9. – С. 153-155.

34. Гілевіч, Н. ,”Веру, братцы: людзьмі станем!..”: да 100-годдзя з дня нараджэння Цёткі // Удзячнасць і абавязак: літ.-крытыч. артыкулы і нататкі / Ніл Гілевіч. – Мн., 1982. – С.3-6.

35. Гімпель, Т. Святло ”Лучынкі” / Таццяна Гімпель // Роднае слова. – 1994. - № 7-8. – С. 139-141.

36. Давідоўская, Л. Паэт і паэтка: [ Купала і Цётка: што іх аб’ядноўвала] / Людміла Давідоўская // Настаўніцкая газета. – 1998. – 2 ліпеня.

37. Звяровіч, Т.І. Цётка // Літаратурныя віктарыны / Звяровіч, Т.І., Гелер, М.Л.. – Мн., 1967. – С. 65-71.

38. Іванчук, Б.М. Выдатная паэтэса Алаіза Пашкевіч (Цётка): жыццё і літаратурная творчасць / Шчучыншчына: мінулае і сучаснасць. – Ліда, 1997. – С. 164-168.

39. Іванчук, Б. Стала песняй у народзе / Б.Іванчук // Гродзенская праўда. – 1996. – 2 ліп.

40. Кавелін, А. Застаецца памяць у вяках / А.Кавелін // Дзянніца. – 1996. – 13 ліпеня.

41. Кайрыс, С. З маіх успамінаў пра Цётку / Стэпонас Кайрыс // На суд гісторыі. – Мн., 1994. – С. 12-22.

42. Клімковіч, М. Цётка: [даецца падрабязны аналіз вершаў паэтэсы, некаторых апавяданняў] / М.Клімковіч // Цётка. Выбраныя творы. – Мн., 1952. – С. 3-30.

43. Коўтун, В. Было жыццё...! / Валянціна Коўтун // Алеся. – 2000. - №2. – С.6.

44. Коўтун, В. Жыве яе ліра нанова: творчасць Цёткі ў кантэксце станаўлення беларускай паэзіі / Валянціна Коўтун // Полымя. – 1998. - №6. – С. 274-291.

45. Коўтун, В. На касмічнай карце Бацькаўшчыны: з радаводу Цёткі / В.Коўтун // Роднае слова. – 1998. - №12. – С. 165-171.

46. Коўтун, В. Паэзія душы: [свята паэзіі, прысвечанае 120 угодкам Алаізы Пашкевіч] / В.Коўтун // Алеся. – 1996. - №10. – С. 10-11.

47. Коўтун, В. ,,Шчыру ахвярнасць клаў я для краю...”: літаратурна-архіўнае эсэ / Валянціна Коўтун // Полымя. – 1991. - №7. – С. 214-245.

48. Крень, И.П. Наши замечательные земляки // Щучин: историко-экономический очерк / И.П. Крень, Я.Н. Мараш.– Мн., 1989. – Из содерж.: Тетка. – С. 100-103.

49. Лойка, А.А. Цётка (1876-1916) // Гісторыя беларускай літаратуры. Дакастрычніцкі перыяд. У 2 ч. Ч. 2 / А.А.Лойка. – Мн., 1989. – С. 66-88.

50. Максімовіч, В. ,,Вялікая трагедыя схоплена тонамі”: навелістыка Цёткі / Валеры Максімовіч // Роднае слова. – 1999. - №7. – С. 66-88.

51. Максімовіч, В. Пераадоленне відавочнасцяў: эўрыстычны дослед паэзіі Цёткі / Валеры Максімовіч // Роднае слова. – 1998. - №12. – С. 5-14.

52. Максімовіч, В.А. Творчасць Цёткі (А.Пашкевіч) у грамадска-культурным кантэксце пачатку ХХ ст. // Беларуская літаратура першай трэці ХХ стагоддзя: вучэб. Дапам. Для студэнтаў філал. спецыяльнасцей ВНУ / В.А.Максімовіч. – Мн., 2006. – С. 171-207.

53. Марціновіч, А. ,,Веру, братцы, людзьмі станем...”: [Цётка ] / Алесь Марціновіч // Мы – беларусы. – Мн., 2003. – С. 19.

54. Марціновіч, В.А. Творчасць Цёткі ( А.Пашкевіч) у грамадска-культурным кантэксце пачатку ХХ ст. // Беларуская літаратура першай трэці ХХ стагоддзя: вучэб. Дапам. Для студэнтаў філал. спецыяльнасцей ВНУ / В.А.Максімовіч. – Мн., Бел. навука, 2006. – С. 171-232.

55. Налівайка, А.М. Цётка (1876-1916): біяграфія // Беларуская літаратура / А.М.Налівайка, Т.А.Бурэйка. – Мн., 1971. – С. 61-66.

56. Новік, М. Мова нарысаў Алаізы Пашкевіч (Цёткі) / Марыя Новік // Роднае слова. – 1993. - №6. – С. 26-32.

57. Паўловіч, А. Імпрэсіяністычныя тэндэнцыі ў малой прозе Марыі Канапацкай і Алаізе Пашкевіч (Цёткі) / Антон Паўловіч // Роднае слова. – 2010. - №10. – С.30-32.

58. Петрушкевіч, А. Яе дарогі: [жыццёвы і творчы шлях паэтэсы] / Ала Петрушкевіч // Літаратура і мастацтва. – 1996. - №28. – С.16.

59. Пяткевіч, А. Цётка // Людзі культуры з Гродзеншчыны: даведнік / Аляксей Пяткевіч. – Гродна, 2000. – С. 314-315.

60. Сабуць, А. “Лучынка” Алаізы Пашкевіч злучыла эпохі / Аліна Сабуць // Роднае слова .- 2014. - № 4. – С.13-17.

61. Снітко, Г.М. ,,... А звалі мяне Алаіза!”: [аналіз апавядання ,,Міхаська”] / Г.М.Снітко // Беларуская мова і літаратура. – 2000. - №3. – С. 24-36.

62. Старычонак, В.Дз. Цётка (Алаіза Пашкевіч) // Беларуская літаратура: для абітурыентаў / Старычонак В.Дз. – Мн., 2000. – С. 113-119.

63. Тетка // Беларуская ССР: краткая энциклопедия. – Мн., 1982. – Т.5. - С. 622-623.

64. Тетка // БСЭ. – Т.25. – М., 1976. – С.516.

65. Цётка // Асветнікі зямлі Беларускай: энцыкл. даведнік. – Мн., 2001. – С. 459-460.

66. Цётка // Беларуская ССР: кароткая энцыклапедыя.– Мн., 1981. - Т.5. – С. 636-637.

67. Цётка // Беларуская савецкая энцыклапедыя. – Мн., 1974. – Т. XI. – С. 108-109.

68. Цётка // Беларуская энцыклапедыя. У 18 т. Т. 17: Хвінявічы – Шчытні . – Мн., 2003. – С. 110-111.

69. Цётка // Беларускія пісьменнікі: біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. Т. 6. – Мн., 1995. – С. 216-222.

70. Цётка // Беларусь: энцыкл. давед. – Мн,. 1995. – С. 748.

71. Цётка (Алаіза Пашкевіч) // Гісторыя беларускай дакастрычніцкай літаратуры. – Мн., 1969. – Т. 2. – С. 279- 305.

72. Цётка (Алаіза Пашкевіч) (1876-1919) // Гісторыя беларускай літаратуры: XIX – пач. XX ст. – Мн., 1998. – С. 234-251.

73. Цётка // Энцыклапедыя гісторыя Беларусі. У 6 т. Т. 6. Кн. 2: Усвея – Яшын. – Мн., 2003. – С. 101-102.

74. Цётка (Алаіза Пашкевіч) // Шчучыншчына: карані і крона . – Мінск, 2015. - С.46-49.

75. Фіцнер, Т. Шлях да асобы: [асоба і творчасць Цёткі ў кантэксце станаўлення беларускай жаночай літаратуры] / Таццяна Фіцнер // Полымя. – 2001. - №7. – С. 246-262.

Мы падхапілі тваю песню”
Беларускі край ужо даўно сказаў сваёй таленавітай дачцэ ўсенародны дзякуй. І працягвае гаварыць сёння. І будзе гаварыць заўтра. Таму што кожнае новае пакаленне чытачоў з удзячнай пашанай прычашчаецца, як да жыватворнай крыніцы красы і сілы, да творчай спадчыны гэтага волата духу”

Ніл Гілевіч

76. Арабей, Л. На струнах бури: повесть // Череда: повести / Лидия Арабей. – Мн., 1981. – С. 258-443.

77. Арабей, Л. Стану песняй... Жыццё і творчасць Цёткі: дакументальная аповесць / Лідзія Арабей. – Мн.: Маст. літ., 1990. – 270 с.: іл.

78. Бібікава, А. “Мы падхапілі тваю песню…” / Ала Бібікава // Гродзенская праўда. – 2015. – 5 верас. – С.9.

79. Бічэль-Загнетава, Д. Цётка: верш // Даўняе сонца: лірыка / Данута Бічэль-Загнетава. – Мн., 1989. – С. 49-50.

80. Бяляўская, Г. Ля магілы Цёткі: верш / Г.Бяляўская // Дзянніца. – 1996. – 2 ліпеня.

81. Бялячыц, Р. Вершы аб Цётцы / Рычард Бялячыц // Дзянніца. – 1996. – 2 ліпеня.

82. Ермашкевіч, Б. Прысвячэнне [Алаізе Пашкевіч]:верш Браніслаў Ермашкевіч // Гродзенская праўда. – 2006. – 1 ліп. - С.6.

83. Ждановіч, Г. Зямля Цёткі: верш / Гвідон Ждановіч // Краю мой – Нёман. Гродзеншчына літаратурная: паэзія, проза, крытычныя артыкулы. – Мн., 1986. – С. 51.

84. Коўтун, В. Крыж міласэрнасці: раман. Кн. 1 / Валянціна Коўтун. – Мн.: Маст. Літ., 1988. – 302 с.

85. Ковтун, В. Крест милосердия: роман. Кн. 2 / Валентина Ковтун // Нёман. – 1985. - №6. – С. 7-115.

86. Коўтун, В. Суд Алаізы: драматычная паэма / Валянціна Коўтун // Полымя. – 1985. - №6. – С. 21-47.

87. Купала, Я. Аўтарцы ,,Скрыпкі беларускай”: верш // Выбраныя творы / Янка Купала. – Мн., 2002. – С. 56-57.

88. Локун, В. Пакліканая / Валянціна Локун // Полымя . – 2016. - № 2. – С.147-160.

89. Марціновіч, А. Сорак гадоў і вечнасць / Алесь Марціновіч // Пяшчота верасу: Шчучыншчына літаратурная: паэзія, проза, публіцыстыка. – Мінск. – 2015. – С.63-98.

90. ,,Палкая і вечна маладая маці беларускіх паэтэс”: [вершы, прысвечаныя Цётцы] // Роднае слова. – 2001. - №6. – С. 85-86.

91. Руцкая, А. Запавет Цёткі (Алаізы Пашкевіч) / Алена Руцкая // Шчучыншчына літаратурная: паэзія, проза, публіцыстыка. – Мінск. – 2015. – С.232.

92. Цётка. Вершы // Пяшчота верасу: Шчучыншчына літаратурная: паэзія, проза, публіцыстыка. – Мінск. – 2015. – С.99-117.



У вянок памяці
Прыходзім і прыходзіць будзем шчыра,

Не будзе нас – нашчадкі знойдуць шлях,

Бо родны край услаўляла твая ліра,

Агонь надзей запальвала ў вачах…”

Ганна Сцяпанчанка


  1. Астаповіч, Г. “Песня і кветка Айчыны” да 135-годдзя з дня нараджэння / Галіна Астаповіч // Алеся. – 2011. - №8. – С.22-24.

  2. Багданава, А. ,,...Жыве мая ліра нанова!”: вобраз Цёткі ў беларускай скульптуры 1950 – 1970 гг. / Аксана Багданава // Роднае слова. – 2001. - №6. – С. 82-84.

95. Бялячыц, Р. Наша Цётка / Рычард Бялячыц; фота аўтара // Дзянніца. – 2014. – 15 ліп. – С.3.

96. Бялячыц, Р. Побач з Алаізай Пашкевіч / Рычард Бялячыц; фота аўтара // Дзянніца. – 2015. – 14 ліп. – С.4.

97. Бялячыц, Р. У Стары Двор. Да Цёткі / Рычард Бялячыц; фота аўтара // Дзянніца. – 2015. – 9 верас. – С.4.

98. Віленцэвіч, Г. Гучыць яе ліра нанова… / Ганна Віленцэвіч // Дзянніца. – 2012. – 14 ліп.- С.3.

99. Дзежыц, Г. Свій скарб табе, народ, я аддаю: паэтычна-музычная гасцёўня / Г.Дзежыц // Бібліятэка прапануе. – 2012. - №8. – С.18-24.

100. Жалкоўскі, А. Песня і кветка роднага краю: з урачыстасцей да 120-годдзя Цёткі / Аляксандр Жалкоўскі // Гродзенская праўда. – 1996. – 11 ліпеня.

101. Жалкоўскі, А. Сцежкамі Цёткі: [фотарэпартаж са Шчучына] / Аляксандр Жалкоўскі // Голас Раддзімы. – 1996. - №50. – С.1, 8.

102. Карэліна, М. Жаночыя вобразы ў графіцы Міколы Купавы: ілюстрацыя да твораў Цёткі / Марыя Карэліна // Роднае слова. – 2006. - №1. – С.79.

103. Каспер, Г. Гучыць Цётчына ліра / Ганна Каспер // Дзянніца. – 2016. – 19 крас.(№30) – С.1.

104. Каспер, Г. Стала песняй у народзе / Ганна Каспер; фота аўтара //Дзянніца. – 2016. – 7 мая (№35) . – С.9.

105. Макаранка, Л. Сорак гадоў і вечнасць / Л.Макаранка // Бібліятэка прапануе. – 2006. - №3. – С.17-20.

106. Марціновіч, А. ,,А дзе ж шчасце, братцы, наша?”: да 125-годдзя з дня нараджэння Цёткі / Алесь Марціновіч // Літаратура і мастацтва. – 2001. – 20 ліпеня. – С. 6-7.

107. Марціновіч, А. Стала песняй у народзе: [аб святкаванні ў г. Шчучыне 120 угодкаў з дня нараджэння Цёткі ( А. Пашкевіч)] / Алесь Марціновіч // Літаратура і мастацтва. – 1996. - №29. – С. 2-4.

108. Менская, Т. Цётка – наш гонар і слава / Т.Менская // Дзянніца. – 2015. – 18 ліп. – С.4.

109. Ступакевіч, Т. Алаіза – наша песня і кветка / Таццяна Ступакевіч; фота з архіва Алы Бібікавай // Дзянніца.- 2011. – 2 ліп.- С.3.

110. Тараканава, М. Гісторыя ў мастацтве Абрама Кроля: карціна ,,Янка Купала і Цётка ў Пецярбургу ў 1913 годзе” / Марына Тараканава // Роднае слова. – 2003. - №5. – С. 86-87.

111. Уладзімірава, А. Алаіза… наша песня і кветка: фотарэпартаж з абласнога свята паэзіі прысвечанага 130-годдзю А.С.Пашкевіч (Цёткі) / А Уладзімірава // Дзянніца.- 2006. – 8 ліп. – С.3.

112. Уладзімірава, А. Школа чакае гасцей: [пра музей Цёткі, які знаходзіцца ў Астрынскай школе] / А.Уладзімірава // Дзянніца. – 1996. – 2 ліп.

113. 15 ліпеня - 140 гадоў з дня нараджэння Цёткі (А.С.Пашкевіч) (1876-1916), грамадска-культурнай дзяячкі, пісьменніцы, асветніцы, педагога, выдаўца, удзельніцы рэвалюцыйнага руху // Новыя нкігі. Па старонках беларускага друку. — 2016. -- №5. -- С.7-12.

Імянны паказальнік


У імянны паказальнік уключаны прозвішчы аўтараў артыкулаў


Александрович, С. – 20, 22,23

Андрэева, Е. – 24,

Арабей, Л. – 25, 76, 77,

Арцюшкевіч, А. – 26

Астаповіч, Г. – 93

Бярозкін, Р. - 30, 31, 32

Багданава, А. – 94

Багдановіч, І. – 27, 28, 28, 29

Бібікава, А. – 78

Бічэль-Загнетава, Д. – 79

Бяляўская, Г. – 80

Бялячыц, Р. – 81, 95, 96, 97

Віленцэвіч, Г. - 98

Вітан-Дубейкаўская, Ю. - 33

Гілевіч, Н. – 34

Гімпель, Т. – 35

Давідоўская, Л. – 36

Дзежыц, Г. – 99

Ермашкевіч, Б. – 82

Жалкоўскі, А. 100, 101

Ждановіч, Г. – 83

Карэліна, М. – 102

Каспер, Г. – 103, 104

Коўтун, В. – 43, 44, 45,4 6, 47,84, 85, 86

Крень, И.П. – 48

Купала, Я. – 87

Лойка,А.А. – 49

Локун, В. – 88

Макаранка, Л. – 105

Максімовіч, В. – 50, 51, 52

Марціновіч, А. – 53, 54, 89, 106, 107

Менская, Т. – 108

Налівайка, А.М. – 55

Новік, М. – 56

Паўловіч, А. – 57

Петрушкевіч, А. – 58

Звяровіч, Т.І. – 37

Іванчук, Б.М. – 37, 38

Кавелін, А. – 40

Кайрыс, С. – 41

Клімковіч, М. – 42

Пяткевіч, А. – 59

Руцкая, А. – 91

Сабуць, А. – 60

Снітко, Г.М. – 61

Старычонак, В.Д. – 62

Ступакевіч, Т. – 109

Тараканава, М. – 110

Уладзімірава, А. – 111, 112



Фіцнер, Т. – 75




База данных защищена авторским правом ©urok.shkola.of.by 2016
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка