Перспектывы развіцця тэхналогій у паліграфіі




Дата канвертавання18.11.2017
Памер67.35 Kb.
Перспектывы развіцця тэхналогій у паліграфіі
1. Існуе меркаванне, што XXI стагоддзе – гэта стагоддзе інфармацыйных тэхналогій, таму традыцыйная паліграфія і, у прыватнасці, кнігі, надрукаваныя на паперы, не маюць перспектыў.

Вядома, у СМІ у якасці агульнай негатыўнай тэндэнцыі ў паліграфічнай прамысловасці, а таксама сітуацыі, якая складаецца на кніжным рынку Беларусі, Расіі, Украіны і нават эканамічных развітых краін, называюць электронныя кнігі і прылады для іх чытання – рыдары. Для аб'ектыўнай ацэнкі ўплыву гэтага фактару давайце прааналізуем факты, вядомыя з гісторыі кнігі і кнігадрукавання.

Сучасная кніга, з пункту гледжання яе структуры, склалася ў Старажытнай Грэцыі, хоць фізічна яна ўяўляла сабой рукапісны скрутак і ў той час яшчэ не з'яўлялася таварам. У тыя ж часы ўзнік і тэатр. На працягу ўсёй гісторыі і нават пасля ўзнікнення кнігадрукавання тэатр і кніга суіснавалі побач і гісторыкі не адзначалі, каб у грамадстве ўзнікала дыскусія аб перавазе кнігі ці тэатра. Супрацьпастаўлення двух відаў мастацтва не існавала. 

Калі ў канцы XIX стагоддзя з'явілася кіно, а ў сярэдзіне XX стагоддзя тэлебачанне, то некалькі разоў «прыгаворвалі» тэатр да знікнення , асабліва ў сувязі з вынаходствам пульта для тэлевізара. Цкава прасачыць, як гэтыя новыя віды мастацтва адбіліся на кнізе. Экранізацыя папулярнага літаратурнага твора фактычна заўсёды давала яму другое жыццё, узнікаў усплёск цікавасці і, адпаведна, выходзілі або яго новыя выданні, або выпускаліся паўторныя і дадатковыя тыражы. Сцэнарыі папулярных серыялаў, як правіла, апублікаваны ў выглядзе кніг у шматлікіх перакладах, незалежна ад краіны, дзе яны пастаўлены.

Са з'яўленнем Інтэрнэту «прысудзілі» да знікнення адразу ўсе,: і тэатр, і кнігу, і тэлебачанне. Але, калі знікнуць усе віды мастацтва, – з чым застанецца Інтэрнэт? Інтэрнэт якраз і прадэманстраваў адну з магчымасцяў развіцця традыцыйнай кнігі ў перспектыве. Гэтая магчымасць звязана з гіпертэкстам, калі частка слоў на старонцы з'яўляецца актыўнай і яе можна пераходзіць на іншыя старонкі. У выніку адыходзім ад традыцыйнай лінейнай структуры – кніга становіцца шматмернай. Але для таго, каб з'явіліся такія кнігі, павінен быць попыт і пісьменнікі, здольныя іх напісаць.

З канца 90-х гадоў мінулага стагоддзя электронная кніга распаўсюджвалася ў асноўным з дапамогай рыдараў.  Паводле ацэнак аналітыкаў кніжнага рынку, менавіта яны неслі найбольшую «пагрозу» для паліграфіі і традыцыйнай аддрукаванай на паперы кнігі. Аднак электронны рыдар – гэта функцыянальная прылада, якая дазваляе толькі чытаць электронныя тэксты. Нават пры спробах наладзіць іх масавую вытворчасць не ўдалося істотна знізіць цану.

У цяперашні час сітуацыя істотна змянілася. На змену функцыянальным рыдарам у выніку развіцця сотавых тэлефонаў і камп'ютараў прыйшлі шматфункцыянальныя мультымедыйныя прылады – смартфоны і планшэтныя камп'ютары. У рамках набору ў некалькі сотняў функцый гэтыя прылады дазваляюць чытаць і электронныя тэксты. Аднак іх ніхто ўжо не пазіцыянуе, як альтэрнатыву традыцыйнай кнізе.

А што ж рыдар? Прадпрыемствы-вытворцы монапрадукцыі – рыдараў – ужо збяднеліі. Прылады, якія рэалізуюць монафункцыю,  практычна зніклі з рынку электроннай тэхнікі. На піку продажу цяпер смартфоны і планшэтныя камп'ютары. Новыя мадэлі выходзяць на фоне ажыятажнага попыту, напярэдадні пачатку продажу ў чарзе стаяць начамі, дарэчы, як за бэстсэлерамі. Менеджары кампаній-вытворцаў "купаюцца" ў праменях СМІ. Як ні сумна электронным лобі і яго адэптам, але жыццёвы цыкл рыдараў склаў усяго толькі 10 гадоў.

Але. можа быць, у выніку сінтэзу Інтэрнэту і сотавай сувязі (што ўласна і рэалізуюць смартфоны і планшэтныя камп'ютары) у чарговы раз «прыгаворана» тэлебачанне? Фактычна ўжо ў цяперашні час гэтыя прылады дазваляюць праз Інтэрнэт глядзець да 1000 тэлевізійных каналаў. Наўрад ці, нават у 90-я гады, тэлебачанне магло хоць бы марыць аб такіх магчымасцях.

Усе пералічаныя прыклады сведчаць па сваёй сутнасці толькі аб адным. Узнікненне і развіццё новых відаў мастацтва, як і іншых відаў камунікацыі, а таксама сродкаў іх прадстаўлення, візуалізацыі, не адбываецца лінейна і шляхам простага замяшчэння адных іншымі. Гэта супярэчыць  законам дыялектыкі. Працэс развіцця ў разгледжанай вобласці не з'яўляецца лінейным. У аснове развіцця ляжыць сінтэз і сінэргія, як ўзаемнае дапаўненне і стымуляванне эфектыўных, карысных уласцівасцяў. Гісторыя пісьменства налічвае 5000 гадоў, гісторыя кнігі больш за 3 тысячы гадоў. завяршэнне жыццёвага цыкла кнігі, як агульначалавечага феномену, азначала б  «канец гісторыі», прычым не толькі новага часу.



2. Давайце больш падрабязна пагаворым пра электронную кнігу. Якое яе месца ў сучасным кніжным «акіяне»?

Спецыфіка электроннай кнігі цесна звязана са спецыфікай яе носьбіта – электроннай прылады. А што адрознівае такія прылады?

Па-першае, хуткая змена элементнай базы ў выніку інтэнсіўнага развіцця мікраэлектронікі. Кардынальныя змены тут адбываюцца за 5–7 гадоў.

Па-другое, змяняюцца фарматы прадстаўлення тэксту, аперацыйныя сістэмы, у цэлым праграмнае забеспячэнне.

У якасці прыкладу можна прывесці электронныя кнігі на лазерных дысках. У 90-я гады XX стагоддзя назіраўся вялікі энтузіязм у плане перакладу папяровых кніг у лічбавыя фарматы. У многіх краінах вядучыя бібліятэкі, і не толькі яны, выконвалі велізарныя праграмы, якія каштавалі ў некаторых выпадках дзесяткі і нават сотні мільёнаў долараў.

Усіх уражвала ёмістасць лазерных носьбітаў тэксту. Шматтомную энцыклапедыю можна было «спакаваць» практычна на адным дыску. Аднак для чытання лазернага дыска патрэбны персанальны камп'ютар (ПК) або наўтбук. Персанальныя камп'ютары ў цяперашні час амаль не выпускаюцца, за выключэннем спецыялізаваных прылад, напрыклад, для сістэм кіравання і г. д. У хатніх умовах ПК гадоў праз 10 ужо немагчыма будзе падтрымліваць. Не будзе ні запасных частак, ні праграмнага забеспячэння. Успомнім "лёс" ПК 80-х гадоў мінулага стагоддзя.

Застаюцца бібліятэкі. Такім чынам, электронныя кнігі зоймуць месца на паліцах побач з папяровымі кнігамі.

У цяперашні час асаблівую папулярнасць набылі кнігі, якія можна скачаць на смартфоны або планшэтныя камп'ютары з Інтэрнэту. Але гэта ў асноўным масавая папулярная літаратура. Сапраўды ў дадзеным сектары кніжнага рынку электронная кніга істотна пацясніла папяровую. Па мэтавым прызначэнні ўсе кнігі падзяляюцца на 14 відаў. Выданні для шырокага кола чытачоў адзін з іх. Але і раней гэта былі па сутнасці кнігі «аднаразовага карыстання». Рэдка іх ставілі на паліцу і перачытвалі па шмат разоў. Таму, калі  белетрыстыка перайшла ў электронны фармат, гэта станоўчая з'ява.

Трэба разумець, што любая кніга з'яўляецца ў выдавецтве спачатку ў электронным выглядзе. Такая сучасная рэдакцыйна-выдавецкая тэхналогія. Таму, калі па тэхналогіі электронная кніга існуе, яе выкарыстоўваюць на кніжным рынку. Напрамкі такога выкарыстання разнастайныя. Напрыклад, для ацэнкі ёмістасці кніжнага рынку. Паколькі ў электронным выглядзе канкрэтнае выданне з'яўляецца раней за папяровае, то яго авансуюць, яно паступае ў продаж праз інтэрнэт-крамы, і па інтэнсіўнасці продажу прагназуюць тыраж і цану папяровага варыянта кнігі.

Такім чынам, электроннае і папяровае выданні кніг ідуць побач. Яны дапаўняюць адзін аднаго.



3. А што ж традыцыйная паліграфія, ці ёсць у яе патэнцыял развіцця ў стагоддзе інфармацыйных тэхналогій?

Пачатак XXI стагоддзя паказаў, што абысціся без паліграфіі не атрымацца. Для таго, каб XXI стагоддзе сапраўды стала стагоддзем інфармацыйных тэхналогій, гэтыя тэхналогіі павінны стаць масавымі. Гэта значыць электронныя прылады павінны ўкараніцца ва ўсе сферы жыцця і дзейнасці чалавека. Але тут з'яўляецца праблема маштабаў вытворчасці – існуючыя тэхналогіі цвёрдацельнай электронікі не могуць забяспечыць выпуск такіх прылад у патрэбных масавых аб'ёмах.



Адказам на запыты грамадства ў гэтай галіне стала з'яўленне прынцыпова новых тэхналогій – друкарскай электронікі і тэхналогіі 3d-друку.

Друкарская электроніка – сукупнасць друкарскіх тэхналогій, якія выкарыстоўваюцца для стварэння электронных прыбораў .

З'яўленне друкарскай электронікі звязана з распрацоўкай новых матэрыялаў, якія здольны замяніць крэмній у электронных і камп'ютарных тэхналогіях. Аказалася, што такія новыя матэрыялы, як аморфны крэмній,  арганічныя палімеры і наначасціцы металічных злучэнняў , можна дадаваць у вадкасці, якія выконваюць функцыі друкаваных фарбаў або чарніла , якія затым наносяцца на падкладку і такім чынам фармуюцца электронныя прылады.

Перавагамі выкарыстання друкарскіх тэхналогій пры вытворчасці электроннай тэхнікі з'яўляюцца высокая прадукцыйнасць і нізкі кошт. Развіццё друкарскай электронікі ідзе адразу па некалькіх накірунках: 1) дысплеі, індыкатары і іншыя прылады адлюстравання; 2) сістэмы радыёчастотнай ідэнтыфікацыі, якія забяспечваець бескантактавую ідэнтыфікацыю тавараў у галіне гандлю і транспартнай лагістыкі; 3) вытворчасць святлодыёдаў ; 4) гнуткія сонечныя батарэі, крыніцы харчавання; 5) друкарскія платы, транзістары і іншыя прылады электронікі.

Тэхналогія 3d-друку. На думку многіх незалежных экспертаў, тэхналогія 3d-друку – гэта індустрыяльная рэвалюцыя, якая адбываецца зараз у нас перад вачыма.

У аснове друку па тэхналогіі 3d ляжыць прынцып папластовага нанясення (вырошчвання) аб'екта. Вобласці прымянення тэхналогіі актыўна развіваюцца. У цяперашні час гэта тэхналогія дазваляе вырабляць дэталі і корпусы рознай эксперыментальнай тэхнікі, радыёэлектроннага абсталявання, тэлефонаў, аўтамабіляў, беспілотных самалётаў, макетаў пры праектаванні і будаўніцтве будынкаў і збудаванняў. Тэхналогія знаходзіць прымяненне ў мікрабіялогіі, медыцыне, напрыклад, пры пратэзаванні і вырабе імплантатаў, у тэхналогіі харчовай прамысловасці – найбольш шырока ў цяперашні час выкарыстоўваецца ў кандытарскай вытворчасці. Існуюць прынтары для вырабу розных дробных вырабаў і дэталяў у хатніх умовах.



4. Якое адлюстраванне знаходзяць гэтыя сапраўды фантастычныя тэхналогіі пры падрыхтоўцы спецыялістаў? Калі студэнты змогуць з гэтым пазнаёміцца?

Студэнты, якія навучаюцца на кафедры паліграфічных вытворчасцей па спецыяльнасці «Тэхналогія паліграфічных вытворчасцей», вывучаюць друкарскую электроніку, тэхналогію і матэрыялы для яе вытворчасці ўжо цяпер у рамках курса «Тэхналогія друкарскіх працэсаў». У цяперашні час на кафедры распрацоўваюцца лекцыйныя і іншыя матэрыялы па тэхналогіі 3d-друку. Актыўна абмяркоўваюцца магчымасці пачатку падрыхтоўкі спецыялістаў у дадзеных галінах сучасных тэхналогій.


База данных защищена авторским правом ©urok.shkola.of.by 2016
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка