Пролетары ўсіх краёў, злучайцеся! Маладняк




старонка2/8
Дата канвертавання14.02.2019
Памер1.88 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8

Аркадзь Моркаўка

*

* *


Пашчапалі ў бойцы шмат касьцей,

У дажджы зялезным вар‘яцелі,

А любоў, як равіца, цьвіце,

А любоў, як смага тая ў целе.

Ды навошта кос—ручаек-зьмей 3-пад хусьціны, як з-пад хмары, гляне, Каб тады ўсім церніцам надзей Ў ёўні сэрца рыпаць да сьвітаньня...

Ты казала... шмат казала ты,

Але ростань нас дарыла болем.

Дзён тваіх напарстак залаты Ня трымаць мне ўжо ніколі болей.

Травень... травень... хай гусьцее ліст, Хай вішэньня ліст гусьцее новы. Скажам потым мы: і мы жылі I ў дажджы зялезным, і ў любові.




Ў чорных забатсьняў лужын Ружавей...


  • Мой любы, мой дасужы, Абагрэй.

  • Як сваю дарагую, Пацалуй.

  • Песьню чула я злую На галу...

  • Быццам ходзяць туманы Па зямлі...

Прытулі, мой каханы, Прытулі...

Плыла зорка і згасла Ля сяла.

Залатым перавяслам Абняла.

Гралі тут за балотам Струны мар.

I стаялі за плотам Сьцены хмар.

Залатымі шнурамі Лес аброс...

Тут пабеглі па раме Кроплі сьлёз.

Задзівіўся я ніцы Ля вакон—

Ў вір сплывай крыніцай, Шум і звон...


Васіль Каваль

Залатыя агні

(Вершы ў прозе)

„Ня спыніць, ня стрымаць ў падарожжы

Хто агнём гэтай сілы сагрэт.

Пабядзіць дух паўстанчанскі зможа —

Комсамолец, бунтар і поэт“!..

М. Чарот.

I

Вясна мая!

Пад акном маім дзьве бярозкі.

Шумяць-шумяць...

Простыя станы дзяўчын—беланогія бярозкі. Скручаны ўверсе зялёныя пальцы іх з белымі пярсьцёнкамі, чуць рас- квітнелымі; прыхарошаны маладухі—з каралямі і ў блакітнай саматканай намётцы; шыі павязаны іх бяростай-карой.

Схілілася набок адна бярозка, мусіць нягоды жыцьця спаткалі яе, калі маленькай расла, убіраючы слодыч зямлі— бо зямля гэта радасьць дала і жыцьцё, бо ў зямлі многа со- каў і здольнасьцяй.

Другая—тонкая, роўная—цягнецца ўверх галавой ды кра- суецца: можа думае, можа не—

Вясёлая такая,

Кудравая такая,

Прыгожая ды прыбраная—у красе маладосьці...

Бярозкі мае—думы мае.

Беластаныя ды вясёлыя—

Шумяць... шумяць!

Дый як ня шумець, як дум ня гнаць, калі ў шуме— гаворцы іх—

Радасьць.

Калі ў словах пераплецены дзіўныя зыкі—


16



ВАСІЛЬ КАВАЛЬ

Песьні-мэлёдыі...

От і вятры коўзаюцца па блоньню, сушаць зямлю халод


ную, прыгравае сонца—агністае сонца, палкае...

I сонца, і вецер, і шум-цішыня...

Гэта вясна йдзе.

Вясна мая—віхрастая, зялёная!

Гразка і брудна глядзіць-выглядае вясковая вуліца, глу-

шыць гоманам, крыкам, рыканьнем кароў.

Круглы твар сонца касьнікамі азалаціў хату, дзе радзіўся
і ўзрос я, дзе стрэхі з саломы, дзе сьвятло з лучыны цьмяна

сьвяціла і газа чарніць сьцены...

Пацякло па рэчцы разводзьдзе, зламаліся раптам крыгі д

нясуцца нястрымана ўніз, ламаюцца крыгі. Ходзяць людзі гля


дзець на разводзьдзе.

Я гляджу. Ня ведаю. Думаю—так у жыцьці ці ня так..

Ой, жыцьцё—шырачэзнае поле—не разгоніш ты дум!

Хай зялёньі за вёскаю гай сумуе—буду я сумаваць, хай


раскінецца рунь вялікая—будуць людзі сьмяяцца, буду вя-

сёлы я.


А там—межы, мурог ды трава расістая.

I горкім палыном пахне часта...

Поле няроўнае за вёскай.

I далі-далі.

Такія прыгожыя, сонечныя такія далі вясною.

Ды не заўсёды й далі яскравы: то туман пасьцеліцца ды

зачыніць іх, то навальніцы і хмары пялёнкай засьцеляць.

I ніколі не забыць мне пра тое, што было, бо вельмі-ж


моцна яно ўелася, і ня вырвеш, хоць-бы й хацеў, кавалкі тых
пачуцьцяў—пра бярозкі ды далі...

Вясна мая—зялёная, віхрастая!

Колькі я вёсен перажыў, колькі перажыву іх,—і кладуц-
ца на голаў яны зелянінаю, туляць і гоняць мінулае...

У казках вятроў, у шуме бяроз—ясны вобраз.

Пасьвіў я статак, нібеў, дамагаўся ў жыцьці прыгожага,
хацеў збавіцца крыўды, слухаў ды думаў, як людзі вучылі
жыць.

Пад жалейку з вярбы, пад пальцамі дзеда, плакала песьня

дзявочая разам у лузе з жалейкай.

— Ой, жалейка, жалейка, чаму навучыла ты?!



ы I

У

ШЯт

ЗАЛА'ГЫЯ АГНІ

17

Палюбіць жыцьцё і размах, сілу сталёвую, сьлёзы

і радасьць шчырую.

Жалейка, жалейка!



II

М а ц і

Плача старэнькая хатка.

Дробным дажджом, завірухай гадоў разбурана.

Так плача жаласьлівая маці, выціраючы сьлёзы, калі не-

хаця выпраўляе сына ў далёкі край, а сын—любы—нялюбы ідзе

амохаць шукаць далёкага, не зважаючы на горкія мукі маці,

на ціхія сьлёзы...

і помню я, помню.

Гаварыла маці свайму еыну ў такі дзень казку, як раней,


дзяцінстве, гладзіла жорсткія валасы грубавата-пяшчотнай

рукой, гаварыла такія ўдалыя словы.

— Любы мой, добры сын!

Ня стара яна, толькі шмат маршчын, ды вочы глядзяць з каханьнем, з пакорам.

Гаварыла яна і думала ў казцы:

„Ой, ці будзе што з сына?

Ці знойдзе шлях свой шырокі?

А мо‘ заблудзіцца ў віры, у разводзьдзі.

І ня знойдзе, чаго шукаў?..“

Вырасьце сын, пойдзе сын з гнязда роднага ў нязнаныя мясьціны, бо любіць змалку вандраваць па сваіх і чужых разо- рах, любіць распытваць людзей.

Чаго ён шукае, чаго ён хоча?

Ня можа зразумець маці.

Пойдзе сын у чужую краіну, як упесьні тэй—за Дунай... Дунай. Будзе хадзіць-валацужыць з нахіленай галавою, бо шмат у яго дум, неразьвеяных ветрам, незамеценых сьцю- жамі, як дзеразой абвіваюць розум.

Можа забудзе родных і маці.

Ой, як шкода!

Ды ня будзе таго ніколі: слодыч матчынага малака з грудзей прыкуе к зянялі, ня зьменіць ён роднай краіне, хоць і абойдзе ён шмат зямель, хоць і будзе краІнЯ ' ў чгго -бяз-



*ТЧ

>


- Іл '

: і ^


, м. [- О'

ХО

межау.

і»


18



ВАСІЛЬ КАВАЛЬ

А жыцьцё ён любіць так...

Але-ж прыдзе—вернецца назад.

*

* *


У зялёным і жоўтым садзе, дзе прыляцела зязюля лічыць гады і салавейка сьвішча так слаўна—

Спаткае маці сына.

Абветраны твар, пакалоты ў яго ногі.

I спытае з сьлязьмі на вачох маці:



  • Сын мой родны, што табе лепш: ці маці твая, ці краіна?

І скажа сын:

  • Аюблю краіну і маці, што дала мне жыцьцё.

  • Дык кінь ты ўсё!

Няхай маладая галава ня вісьне на грудзі...

Ты паслухай толькі, што шумяць нашы бярозкі, ты зра зумей каласіцца як наша збожжа!

О, як добра сьвішча салавейка!

Мы з табою вось тут—у садзе, на прызьбе—толькі ўдвухі Ня думай хоць зараз аб сьвеце вялізным і крыўдным, а паслу- хай мяне. Часта ўначы, над малым пралівала я горкія сьлёзы, думала ўсё аб табе, гадала; прарочылі людзі шчасьце, а ягс няма і няма, і ня будзе, мусіць.

Я засьпяваю табе, каб суцешыць, тую песеньку—помніш?— сьпявала ў дзяцінстве. Тады слаўны ты быў, вясёлы ты быў ня вешаў, як цяпер, кудлатай галавы і ня было таго яркага агню і вочы гарэлх тады ня так.

Пакладзі на калені галаву і ня сумуй, я абаўю шыю ру камі, буду рашчосваць валасы няпрыгладжаныя—о, яны заста ліся такімі-ж жорсткімі.

Я надзела сумысьля кужэльную вышываную кашулю чырвоным палікамі, каб лепш спаткаць цябе.

Лісты скора пажаўцеюць; так і волас мой русы жаўцее каса абсеклася.

А ты помніш—якой вясёлай была твая маці?

Яна так рада за сына і да труны будзе радавацца—толь кі ты не забывай.

Ты спазнаў сьвет. Які ён там, шырокі, як поле, ці вузкі як нашы загоны?

— Сьвет, матуля, адным—поле, другім—загоны...

Ня ўздыхай ты так. А мо‘ плакаць хочаш—ня тоэба!

3 А Л А Т Ы Я

А Г Н І

19

Ці не пакрыўдзіў хто на чужыне? Можа кахаў каго ў ка- менных сьценах гораду (там-жа шум вялізны!), ды зьмяніла яна на другога? Дык выкінь з галавы яе ймя і прыгожае абліч- ча. Забудзь ты яе!

Я пачастую цябе самай лепшай страваю, надзену вышы- ваную кашулю, што сястрыца твая вышывала. Неяк наская кашуля, вышываная, больш падыходзіць табе, чымсь гэты кась- нік-гальштук і модная гарадзкая кашуля.

От вечар хутка надыйдзе. Бачыш, заходзіць сонца ўкры- вяным бляску; лес заірдзеўся; на нашых гонях, дзе ты араў, цені забегалі...

Цяпер жніво. Прыдуць з поля дзяўчаты, яшчэ ў полі за- сьпяваюць дажынковую песьню.

Слаўна так.

Песьня будзе пярэсьціцца і дрыжэць.

Тады і заплакаць ня грэх.

Гэта добра, калі чалавек плача ад смутку-радасьці, калі ныльле ён лішнія слёзы...

На вуліцы заграе гармонік, загаворыць—ой, вясёла як!— і мне, старой, хочацца ісьці скакаць... Шма ту нас добрых дзяў- чат, асуседава даўно аб табе ўспамінае. Выбераш ты па сабе дзяўчыну—русакудрую, чарнавокую, і пойдзеш пад гармонік ў карагод. А то забыў можа?

Доўга будуць сьпяваць дзяўчаты і доўга будзе гармонік граць...

Забудзь ты пра ўсё, хоць і пакрыўдзілі цябе (ты-ж пом- сты ня церпіш).

Ня сумуй, галавы ня вешай!

Ты пойдзеш на вуліцу, там сустрэнуць цябе равесьнікі— хлопцы з дзяўчатамі (ведаеш, некаторыя комсамольцамі сталі), будуць пра ўсё распытваць...

А заўтра й мне раскажаш, як жывеш ты ў гарадзкім грукаце, бо навука, людзі кажуць, розум заядае, і з навукі людзі ўсё знаюць.

Я, старая, пайду—заўтра на жніво трэба раненька, але спаць ня буду, цэлую ночаньку аб табе ўсё думаць буду, гадаць...

А напасьледак сьпяю табе песеньку, тую, што ў калысцы

РкППпо /•• -


I

20 ВАСІЛЬ КАВАЛЬ

„Ёсьць у заюхны ды тры сьцежачкі.

Адна сьцежачка—у асіньнічак,

Другая сьцежачка—у бярэзьнічак,

Трэцяя сьцежачка—ў чыста поле...“

I засінее вечар.

Доўгія цені пакладуцца на вуліцы.

Гурбою прыдуць з пакосаў.

Чуеш, жніўная песьня на загонах!

III

Горад

Вечар на вуліцы.

У горадзе—гром, камяніцы стукаюць.

Зорнаю сеткай неба навісла.

Электро-ліхтары гасяць зоркі, [мітусяцца ў вачох. Радыё-словы носяцца над бляшанымі дахамі.

Моцна і ўпарта гавораць з напружанай думкаю, нясуцца аднекуль здалёк моцныя словы аб перамозе ў жыцьці праўдай, што нястрыманай хваляй ахапіла сусьвет.

Радыё-словы прыносяць ды разносяць па ўсяму сьвету 4 весткі.

3-за мора сіняга.

На Ўсход і на Захад.

На Ўсходзе жоўтыя людзі твораць вялікую справу выз- валеньня з прыгнёту стагодзьдзяў.

У той краіне высокія горы і скалы; там акіян-мора гулкім прыбоем аддаецца ў горад жоўтых людзей—Кантон.

I цягнуцца з рабочых кварталаў міліёны скручаных рук з бляскам у вочах, сьціскаюцца кулакі...

То раптам заводзкі гудок прагудзіць.

Сырасьцю і жарам пахне ад каменных будынкаў.

Людзі ходзяць, зная-ня-зная куды, і што яны гавораці чаго яны хочуць, калі галасы пераплятаюцца ў рытме жалеза I губяцца яны, і не знаходзяць адказу, бо ў горадзе—

Гром, камяніцы стукаюць...

Горад—жалезны асілак!

Знаю: стальны паравік цягне здабыткі ў вёску—з фа(




ЗАЛАТЫЯ АГНІ

21

Гэтымі плугамі ўзаруць аблогі, тымі сярпамі жыта паж- нуць, сенажаці будуць гудзець ад касілкі, кніжкі й газэты па- кажуць шляхі...

* *

Я іду па бруку.

Іду ды думаю...

А мне здаецца, што ў гэту пору, у новых цяжкіх ботах,
я іду па зялёна-квяцістым лугу.

Тапчу мядуніцу з рамашкамі, пракладаю ботамі сьлед у


пысокай траве.

І сьляды застаюцца, і шкода зялёнай травы.

Сьвішчуць косы, птушкі сьпяваюць.

Сонца над галавою.

Аюблю я палкае сонца, калі грэе яно зямлю—і рады я,
што пад сонцам, а не ў цяні...

Толькі не—гэта гулка адбіваюцца крокі.

Перарэзаў аўтобус вуліцу.

Я іду, а мары спадаюць.

Устрывожыў мяне прарэзьліва-гулкі заводзкі гудок.

Я люблю і заводзкі гудок.

Я люблю і шырокае поле.

На шырокім прывольлі радзіўся, горад паклікаў.

Толькі—ой, як!—люблю я прасторы палёў, музыку слухаць,
хоць на час адарвацца туды...

I раптам, уздрыгваю...

3 трэцяга паверху дому, у расчыненае вакно, даносяцца
незразумелыя, вострыя гукі роялю.

I растуць... і растуць...

I шырацца... шырацца...

Вочы туманяцца, людзі глядзяць на мяне.

А мне здаецца, што гуляюць ды скачуць на вясельлі,
піто гармонік з цымбаламі дружна-ладна вядуць гаворку... Пла-
ча маладая, капаюць на грудзі сьлёзы...

Скачуць на вясельлі ды граюць музыкі.

Сьпяваюць вясельныя песьні...

I зьнікае з вачэй туман.

Толькі бачу я вуліцу, запруджаную людзьмі.

I от падняў я галаву дый слухаю. І адчуваю я ў


сілу яшчэ непатрачаную...

сабе




22

ВАСІЛЬ КАВАЛЬ

Скора ня буду ў горадзе.

Выйду я раненька, на зары, у сваёй вёсцы на пакос, скіну боты цяжкія, абую, як раней, лазовыя лапці, ды пайду сьвіс- таць па лузе касою, па расе шырокімі махамі траву раскіды- ваць. Гіаклоняцца краскі, ніцма падуць травы густыя, будзе сажэнны пракос...

А цяпер у мяне галава баліць, а ня рукі.

Ой, як моцна стукаюць крокі...

Ня шумяць пад акном маім дзьве бярозкі.

Можа бацька на дровы пасек.

А калісьці...

Шумелі-шумелі...

Часам хочацца захлібнуцца ў грукаце ды жыць імкнень нем, часам забудзеш поле.

І далі-далі...

Такія прыгожыя, сонечныя такія далі вясною...

А ў горадзе—гром, камяніцы стукаюць.

IV

Залатыя агні

У карагодзе вялікіх дзён,—

Мы ідзем па шырокай дарозе...

А йшлі далёка, ішлі мы доўга.

Часам нудна было, і чорны змрок слаўся.

Часы ня лічаны, дарогі ня мераны.

І прышлі мы...

Агні гараць, ляцяць іскры бліскавіцай, вясёлкай,

Разгараюцца іскры ў полымя.

Ярка гарыць агонь, паблесквае, залаты агонь—няўміручьі

І жаданьні таксама гараць.

Тады хоць і ноч, хоць ноч без прасьвету і цемень, алі моцна еьвятло—-душа чалавека,—будзе кверху імкнуцца: да меі сяца й зорнага неба, сьвяціць у далі, куды ходзіць чалавек чаго шукае там.

I ўбачыш тады, калі золатам сьвецяць агні, дарогу про стую, залітую сьветам сініх дзён маладых.

Хай гараць і ня тухнуць агні—

Залатыя агні...

Менск, май 1927 г.




Н. Вішнеўская

*

* *



За вакном уночы зашумела бура І сады пакорна гнуцца да зямлі.

Абарваны строі сілаю панурай,

Кволыя пялёсткі травы замялі.

Прашумела шчасьце, і з ружовых мараў Пазрьізана наквець не дацьвіўшых сноў... Дагарае сьБечка ў медзяной аправе І ня трэба песень, і ня трэба слоў.

Так жыцьцё ў віхурах дагарыць і згасьне,

І сплывуць надзеі воскам ў нябыцьцё. Серабрацца мары, дарагое шчасьце...

Наквець пацалуе кволае лісьцё?


3. Бандарына

Звоны


*

* *


Звоны эвоняць, звоняць, звоняць У час начны...

Грукат, гоман, звоняць ў звоны Званары.

Зоры сьвецяць, месяць сьвеціць Залаты...

Гэй да сонца, гэй ў дарогу,

Малады!..

Звоны звоняць, звоняць, звоняць Уначы.

Грукат, гоман, звоняць ў звоны Званары.

Навальнічыць, навальнічыць неба сінь,

Даўны звычай, дзіўны звычай Уначы.

Звоняць звоны гулка, звонка,

Дзіўным плачам, дзіўным гукам,

Дзіўным днём...

Звоняць звоны гулка, звонка — Мы ідзём...

Грукат, гоман, звоняць звоны Да зары.

Дзіўным сказам, дзіўным гукам:

Волі шыр.

Б'юць сталецьці, б‘юць гадзіны У званы,

Даўны звычай, дзіўны звычай Уначы...




Кляшторны

Бачу і чую,—чую і бачу

(3 народнага)

*

* *



Любая пчолка!

Ці за гарамі,

Ці за барамі,

Зіму адчуваеш?

Што ты сягоньня

Вечарам росным,

Вечарам сінім

К вульлю прыліпаеш?! Чую—ня чую,

Бачу—ня бачу...

Нават у дую,

Нават у вею Я не заплачу.

Хай сабе веіць,

Хай сабе плача Сьнежная замець;

I заквітнеюць,

I загамоняць Вёсны з палямі...

*

* *



Ой, ты, дзяўчына!..

Ці за гарамі,

Ці за барамі

Страціла долю?!

Што ты сягоньня

Вечарам росным

Русыя косы

Хіліш да долу?!


26


В Е Р Ш Ы

Так ці ня гэтак, Вашы спагады Чую—ня чую,

Бачу—ня бачу... Любаму другу Здраду дарую, Крыўду дарую,

I не заплачу.

*

Там за гаямі



Ня воўкі завылі,

Зоры дзяньніцы

У туман ня зблудзілі,— Гэта зара

Над краінаю сьвеціць, Сьвеціць праз чорныя

Хмары сталецьцяў... ...Хмары разыйдуцца

Дымам-туманам,

Воўкі згрызуць

На палёх дурнап'яны. Доля ліхая

3 туманамі зблудзіць... Нашыя душы

Нішто не астудзіць.

Хай сабе плача,

Хай сабе веіць Сьнежная замець.

I заквітнеюць,

I загамоняць Вёсны з палямі...

Чую і бачу,

Бачу і чую Нашага часу Вясну залатую.


Над вазёрамі



Чуць хістаюцца сінія асокі,

Над вазёрамі дымная муць. Паглядзі, як у небе высокім Зоры золатам кросны снуюць.

А у далях сівыя асіны Нячуваным акордам зьвіняць, Б'юцца вёслы ў вадзе цёмна-сіняй, Месяц бераг ласкава абняў.

Туманы шэры змрок разаслалі... Змоўкла ўсё, нават вецер сьціх... Ціха к берагу човен прьічаліў, Золак раніцы ўсход асьвяціў.,.




М. Нікановіч

Залатыя званочкі

Туманамі кураць верхаводкаю залітыя паплавы, плыве востра-шырокі й здаровы пах ад тлуста-прэлай зямлі, глыбока ўліваецца ў грудзі сьвежае вясновае паветра; узбуджае яно і адначасна заспакойвае...

Як кінуць вокам, на вялікі разлог, аж да лесу сіня-смут- нага—толькі дзе-ні-дзе кавалкамі-лапінкамі блішчыць цёмны сьнег, ды дарога, высока падняўшыся над загонамі, шэра-бруд- най істужкай-аборынай круціцца кудысьці па-за сівы туман.. Пад нагамі гразка-клейкая чорная зямля...

Дарога месцамі ачысьцілася ад сьнегу і ўжо трохі пра сохла, і я стараюся- ісьці па цьвёрдай зямлі, з вострымі ўспа- мінамі аб вясьне ў кветках, з ружовымі вечарамі, з раніцамі мядовымі...

Яшчэ зусім рана, вось толькі нядаўна што патухлі зоркі й месяц абамлеў, за ноч трохі падмерзла, але вязнуць ногі ў чорным клеі, а мне хочацца, каб гэта так і было, і я іду па сьцежках палявых, п'ючы прыемны гнойны пах зямлі...

— Эх, родная, дарагая ты, зямля!..

Здаецца, маўчыць ўсё навокала, а прыслухаешся—гамоніці усё і сьпявае свае вялікія песьні радасьці.

...Малінавым сокам разьлілося сонца на блакітнай хустцы сьвежа-сакавітага неба... Пырснула, разьлілося, шырока разь беглася на вялікім абшары, замітусілася, заскакала і пацягну лася к вачам маім доўгімі залатымі стрэламі...

Жмурацца і адначасна сьмяюцца вочы.

А насустрач гэтаму раскрываюць свае абыймы: поле, паплавы, дарога, лес і з вясёлай песьняй жыцьця прыціскаюць к сабе гэтую любую красуню—сонца...

Хочацца слухаць гамонку прьтроды...

1 поўняць паветра цецярукі-балбатуны, што заспрачаліс) на палянцы за гаем, які за поплавам кудрамі сваімі прыпаў і




ЗАЛАТЫЯ ЗВАНОЧКІ

29

мяккай вадзяной падушцы. І ўяўляецца мне: каля хвоі на па- гурку, яшчэ ў змрочным тумане, драсуючы пажоўкла-мокрую леташнюю траву, напыжыўшыся, надзьмуўшыся, шаруюць скрыдламі сваімі каля цяцёркі самцы... І 6‘юцца пасьля за- ўзята, доўга, з крыкам,. з форсам... Проста нявымоўна, якая вялікая і дарагая гэта мінута для паляўнічага.

Гэты малюнак бярэ для сябе ад стральца: і пачуцьці, і душу, і думкі, і розум, астаўляючы за ім, праўда, толькі адно вострае жаданьне:



  • Ня спужаць хаця-б... Заўчасьне на мушку ўзяць...

І ў маёй душы варушыцца недзе гэтае неміласэрнае жа- даньне і ўжо хочацца быць там, каля „такуючых“ цецярукоў, сядзець у будцы, трымаць на прыгатове стрэльбу...

І яшчэ вушы ловяць зыкі; розныя яны бываюць і шмат іх. Гэта зыкі прабуджэньня, і затым вялікія яны ды дарагія...

Сярод іх, спачатку ледзь чутна, неразборліва, нясьмела, абрыўкамі (проста ня верыцца) нясуцца з глыбіні неба бязьмерна любыя, сэрцахвалюючыя, мілыя—

Залатыя званочкі!..

Першыя вястуны вясны, яны ўжо граюць гімн маладой чырвонай вясьне, выліваюць сваю чула-мяккую душу ад доў- гага маўчаньня ў прыгожыя палявыя мэлёдыі, поўныя кіпучай 1>адасьці й вясельля да новага жыцьця, і тады хочацца мне, разам з гэтымі жаваранкамі, крыкнуць ад непамернай буры ў душы, у сінь-вясноўскія прасторы:


  • Эх, радасьць ты глыбока-бязьмежная з шырынёю вес- навых напеваў!.. Эх, жыцьцё ты маё дарагое!..

*

# *


Усю тую ноч мне сьніліся шырокія, неабдымныя прасторы свабоднай ад ледзяных сковаў зямлі, ружова-сьветлыя далі, віхрастыя бярозы і песьні... званочкі, званочкі й песьні...

Гэтымі песьнямі, здаецца, быў запоўнен увесь абшар і таму так глыбока яны ўрываліся ў мае пачуцьці...

Як прачнуўся, дык зразу і кінуўся к вакну...

А за вакном траслася ў нейкай дзіка-кіпучай злосьці па- васеньняму прыбраная раніца. Халодны сіверны вецер шкама-

ТаУ 1 ТООР ГПІЫО О д оаі^цп» ^тглты і ттм чтп г»«г»лтіг.і лпаші

М. НІКАНОВІЧ



гольлем-драцінкамі аб шкло, жаласна бяз сьлёз енчылі-плакалі; мо‘ ад гэтых зыкаў раджалася ў маіх пачуцьцях уяўленьне за- латых званочкаў!.. Чорна-гразнымі ахапкамі нізка беглі за вет- рам дажджлівыя хмары, і, ападаючы на небасхіле адна на адну( рабілі там злавесна-чорны фон, вось такі, як бывае калі ад наплыву вялікіх хмар летам у навальніцу. Плакала раніца. Толькі, зірнуўшы на зямлю, мне здалося, што яна сьвяткавала сваю перамогу, і што тое, што робіцца пад ёю—гэта ўсё ча- совае, няпэўнае, пераходнае, а яна застанецца і назаўсёды не- парушнай, пастаяннай, вось такой вясёлай, як выглядае цяпер пад апошнімі сьлязьмі зімы...

Гэта падкрэсьлівала і чарада гракоў, якія ўвесь час кру- ціліся над ральлёю, ве'села і гучна крычалі, садзіліся на загоны, нешта шукалі, узноў з радасным'крыкам узьляталі і, шпарка ма- хаючы мокрымі, сырымі крыльлямі, ляцелі адна за другою к гаю.

Сярод іх былі і вароны, і мне падумалася:


  • Гэта-ж і вароны ўмяшаліся ў сям‘ю гракоў, каб паў- ней і глыбей адчуць радасьць сьвежа-новых веснавых часоў жыцьця... Цэлую зіму халодную жылі яны тут бяз уцехі, і ад- ным ім гэты прыход вясны будзе будным, а вось з новымі жыхарамі—глыбей вясельле!..

Пачаў сьвістаць вецер, яшчэ горш і цямней пачало хму- рыцца і насуплівацца цёмна-вадзянымі хмарамі неба, зарумзалі, закачаліся кусты, і сама-сабою, неўзаметку пачала ўлівацца ў маё сэрца нуда, пачало ўяўляцца васеньняе, адміраючае...

! вось сярод усіх зыкаў гэтых вуха ўлавіла далікатныя, слаба чутныя—



  • Залатыя званочкі!..

1 змахнуўшы з сэрца свайго ўсю нуду, нездавольнасьць, маланкай асьвяціла думка:

  • Жыцьцё новае нараджаеццаі.. Ня зломіць яго ні бура- сівер, ні чорныя хмары, ні адміраючая бясьсільна-злосная зіма. Першыя іскры ўжо паляцелі...

  • Эх, вясельле ты шырокае, шчасьце жыцьця майго!..

I я патануў у прасьцягах сьветлага, радаснага, бурна- захліпаючага ўсю маю душу, вясёлага.

А званочкі залатыя дробна-раскаціста звоняць, звоняць і звоняць!..

22-ІІІ—27.




Ўот Ўітмэн

Песьня пра вольны шлях*)

1

Пехатой, з лёгкім сэрцам я пачынаю шырокі шлях—



Вольны, прасторны; сьвет прада мною.

Доўгая жоўтая сьцежка мяне павядзе куды я захачу.

Дзеля гэтага я не прашу шчасьлівага лёсу,

Я сам—шчасьлівы лёс.

Дзеля гэтага я ня нуджуся больш, я больш не чакаю, мне ня

трэба нічога. Моцны і задаволены я іду па шырокім шляху.

Зямля, даволі й гэтага.

Я ня імкнуся бліжэй да сузор'яў;

Я ведаю, яны надта добрыя на сваім месцы;

Я ведаю, яны задавальняюць тых, хто да іх належыць.

Спакойна нясу я свае даўнішнія прывабныя прыпевы.

Я нясу іх, мужчыны і жанкі, я нясу іх з сабою куды-б ні

пайшоў.

Да-душы, не магу я пазбавіцца іх.



Я повен імі і іх я напоўню ў сваю чаргу.

2

1 асьцінец, я вышаў на цябе і азірнуўся,



Я спадзяюся, што ты далёка вядзеш,

Я спадзяюся, што тут ёсьць яшчэ поўна нябачанага.

Тут прымаюць усіх, ніхто ня мае перавагі, нікога не адхі-

ляюць,


Нэгр з галавою шаршавай, злодзей, хворы, няпісьменны—не

адкідаюцца.



*) 8оп<і оГ Ніе Ореп Ііоаіі Ьу \Уа1і ЛУІіНтап

32


Ў О Т Ў і т м э н
1   2   3   4   5   6   7   8


База данных защищена авторским правом ©urok.shkola.of.by 2016
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка