Валерый Варганаў Тэма: «у старажытнай Александрыі Егіпецкай»



Дата канвертавання12.01.2017
Памер212.19 Kb.
#1349
Валерый Варганаў
Тэма: «У Старажытнай Александрыі Егіпецкай»
Якім цудоўным будзе свет,

калі знікнуць межы паміж народамі...

Аляксандар Македонскі
Мэты і задачы:


  • праз знаёмства вучняў з Александрыяй Егіпецкай сфармаваць уяўленне аб развіцці грэчаскай культурыі і такой з’яве, як эліністыная культура;

  • падвесці вучняў да разумення таго, што Александрыя Егіпецкая з’яўляецца не проста часткай эліністычнага свету і культуры, але і галоўным культурным цэнтрам тагачаснай цывілізацыі;

  • пазнаёміць вучняў з важнейшымі дасягненнямі і помнікамі старажытнай Александрыі Егіпецкай;

  • развіваць здольнасці пошуку і прадастаўлення дадатковай інфармацыі;

  • садзейнічаць развіццю эстэтычнага густу вучняў праз уздзеянне на іх ўяўленне і эмоцыі.

Метадычныя прыёмы, метады, тэхналогіі: завочнае (віртуальнае) падарожжа з аповядам настаўніка, гутарка з пастаноўкай праблемнага пытання, паведамленнямі вучняў, выкарыстаннем камп’ютарнай прэзентацыі (па магчымасці).

Форма ўрока: віртуальнае падарожжа.

Тып уроку: вывучэнне новай тэмы.

Забеспячэнне ўрока: падручнік, карта, мультымедыйная прэзентацыя (калі ёсць магчымасць, альбо малюнкі, прапанаваныя ў тэксце ніжэй).
Ход урока:

І. Арганізацыйны момант. Стварэнне псіхалагічнага настрою.

Настаўнік: дарагія сябры – мудрэйшыя настаўнікі і дзеці! Вас вітаю я, багіня історыі Кліа! (Вучаніца, апранутая ў строй багіні Кліа). Я вельмі рада сустрэчы з вамі. Спадзяюся, што яна будзе цікавай і захапляючай! Гісторыя – навука для цікаўных! Хачу расказаць вам нашу старажытную легенду:

"Прагульваючыся ў цяністым гаі, грэчаскі мудрэц гутарыў са сваім вучнем. "Скажы мне, - спытаў юнак, - чаму цябе часта асільваюць сумннні? Ты пражыў доўгае жыццё, прымудроны досведам і вучыўся ў вялікіх элінаў. Як жа так, што і для цябе засталося гэтак шмат нявырашаных пытанняў?" У роздуме філосаф накрэсліў кіем перад сабой два кругі: маленькі і вялікі. "Твае веды - гэта маленькі круг, а мае - вялікі. Але ўсё, што засталося па-за гэтымі кругамі, - невядомасць. Маленькі круг мала датыкаецца з невядомасцю. Чым больш круг ведаў, тым больш яго мяжа з невядомым. І надалей, чым больш ты станеш пазнаваць новага, тым больш у цябе будзе ўзнікаць нявырашаных пытанняў".

– Давайце сёння і мы пашырым сваеведы. Для гэтага мы адпраўляемся ў займальнае вандраванне па старажытным горадзе Александрыі Егіпецкай. Вандраванне гэта незвычайна тым, што здзейснім мы яго віртуальна. Ды – у добры шлях!

ІІ. Вывучэнне новага матэрыялу.


  1. Што такое эліністычная культура (паведамленне вучня).

Элінізм, з пункту гледжання гістарычнай навукі - гэта перыяд у гісторыі антычных дзяржаў Міжземнаморскага рэгіёна, пачаткам якога прынята лічыць заваявальныя паходы Аляксандра Македонскага, а канцом - падзенне пталямееўскага Егіпту і поўнае ўсталяванне панавання дзяржаў Старажытнага Рыма (каля 30 гады нашай эры).

Галоўнай асаблівасцю элінізму прынята лічыць вялікае распаўсюджванне грэчаскай мовы і ладу жыцця на тэрыторыях, заваяваных Аляксандрам Македонскім, а таксама ўзаемнае пранікненне і ўзаемны ўплыў дзвюх вялікіх антычных культур - персідскай і грэчаскай.

Напачатку эліністычнага перыяду адбыўся пераход ад дэмакратыі старажытнагрэчаскіх незалежных полісаў да грэчаскіх манархій, якія згуртавалі вялікія тэрыторыі і цэнтралізаваную уладу ў некалькіх гарадах. Цэнтар эканамічнай, палітычнай і культурнай актыўнасці перамясціўся з Грэцыі ў Малую Азію і Егіпет.

Паходы Аляксандра Македонскага спрыялі таму, што грэчаская культура распаўсюдзілася на вялікіх тэрыторыях ад Малой Азіі да меж Індыі і ад Чорнага мора да пустыні Аравійскага паўвострава. Гэта была самая вялікая імперыя, датуль вядомая чалавецтву, аднак яна апынулася нетрывалай і хутка распалася.

На яе развалінах утварыліся некалькі імперый з цэнтрамі ў Егіпце, Сірыі і Македоніі. Іх кіраўнікі з'яўляліся вярхоўнымі ўласнікамі падкантрольнай імперыям зямель, якія апрацоўваліся цалкам залежнымі сялянамі і рабамі. Рабаўладанне шырока распаўсюджваецца, у выніку чаго абвастраецца розніца паміж вялікім багаццем прыдворнай знаці і агульнай галечай пераважнай большасці насельніцтва.

Развіццё гандлёвых адносін спрыяе хуткаму росту і развіццю новых гарадоў. Цэнтрамі грэчаскага ўплыву становяцца Александрыя, Антыёхія і Пергам. У гэтых сталіцах узводзяцца багатыя царскія палацы, храмы, тэатры, раскошныя прыватныя вілы. Упершыню ў гісторыі чалавецтва з'яўляюцца помнікі інжынернага мастацтва, напрыклад Фароскі маяк.

Для эпохі элінізму характэрна было імкненне да манументальнасці. Ствараюцца велізарных памераў статуі, тыповы прыклад - Радоскі калос, постаць бога Геліяса вышынёй 32 метра.

Тыповая характарыстыка эпохі элінізму - спалучэнне і ўзаемапранікненне грэчаскай і ўсходніх культур і сістэматызацыя назапашаных ведаў.



  1. У Александрыі Егіпецкай.

Апавядае настаўнік: Александрыя была заснавана Аляксандрам Македонскім у 332 - 331 гг да н. э. яшчэ падчас паходу супраць Дарыя. Аляксандр заклаў горад і назваў яго сваім імем - Александрыяй.

Александрыя размяшчаецца на ўзбярэжжа Міжземнага мора, на месцы вёскі Ракода, на касе, паміж Міжземным морам і возерам Марэотыс .


d:\документы с.а\уроки 5 класс\александрия египетская\македонский.jpg

Аляксандар Македонскі Статуя Аляксандра Македонскага.

Луўр. Калекцыя Альбані

Адразу пасля смерці Аляксандра Македонскага ў 323 году да н. э. пачалася барацьба паміж палкаводцамі. Спачатку яны адымалі адзін у аднаго цела Аляксандра, потым землі і дзяржавы. Цела мёртвага цара дасталася палкаводцу Пталямею I (III ст. да н э.). Пасля войн і частак зямлі ён авалодаў Егіптам. Тут у залатой труне і быў пахаваны вялікі заваёўнік.

Горад стаў помнікам Аляксандру. Дзякуючы старанням Пталямея і яго нашчадкаў яна ператварылася ў сталіцу грэчаскай і сусветнай культуры, навукі і гандлю. Менавіта дзякуючы гандлю, якому надзвычай спрыяла выгоднае месцазнаходжанне горада, Александрыя расла і ўзвышалася.

Здзейснім і мы гістарычную экскурсію, пазнаёмімся з выдантымі месцамі Александрыі.

Александрыя будавалася па плане архітэктара Дэйнакрата, сябра Аляксандра Македонскага - горад (5,5км х 1,7км), акружаны магутныммурам.

Мноства гандлёвых караблёў прыбывала ў сталіцу Егіпту. Ужо здалёку, нават у непагадзь, маракі бачылі маяк, размешчаны на ўсходнім ускрайку выспы Фарос.

Александрыя злучалася з востравам Фарос дамбай з працяглым молам Септастадыён (грэч. "Сем стадый"). Мела дзве гавані - Вялікую, ці Новую, на паўночным усходзе і Старую, ці гавань Эйнаста, на паўднёвым захадзе.

План Александрыі Егіпецкай

Паведамленне вучня: “Маяк быў пабудаваны ў 280 г да н. э., ляжаў у моры на адлегласці 7 стадый (1290 м) ад Александрыі і ўяўляў сабою вежу вышынёй 135 метраў (40-павярховаезбудаванне). Яго святло было бачнае на адлегласці да 60 км (па іншых сведчаннях, да 100 км). Ніжняя частка ўяўляла сабою чатырохкантовую прызму 60-мятровай вышыні з квадратнай аснаваннем.

Ва ўнутраных памяшканнях захоўваўся інвентар, а плоскі дах, упрыгожаны па кутах велізарнымі статуямі Трытона, служыў аснаваннем для сярэдняй

часткі маяка. Гэта была 40-мятровая васьміграневая прызма - вежа,

абліцаваная белым мармурам. Верхняя (трэцяя) частка маяка была

збудавана ў форме цыліндрычнай каланады - 8 калон неслі купал,

увянчаны 7-мятровай бронзавай постаццю ўладара мораў Пасей-

Александрыйскі маяк

дона. Крыніцай святла было вялікае вогнішча, якое пастаянна гарэла усярэдзіне каланады.

Якім жа чынам дасягалася дзіўная яркасць і далёкасяжнасць свячэння, сапраўды не высветлена. Па адной версіі, гэты эфект дасягаўся з дапамогай велізарных люстэркаў з паліраванай бронзы і шкла. Па іншай, дзякуючы выкарыстанню празрыстых шліфаваных камянёў-лінзаў.

Гаручы матэрыял дастаўлялі па пакатых шрубападобных усходах, пабудаваных усярэдзіне маяка.

Гісторыя захавала імя стваральніка Фаросского маяка: на адной з пліт навукоўцы выявілі надпіс "Састрат, сын Дэкстыфона, прысвяціў багам - выратавальнікам дзеля мараплаўцаў". Надпіс захаваўся дзякуючы знаходлівасці архітэктара - ён зачыніў напісанае пластом тынкоўкі, на якой напісаў імя кіраўніка Егіпту.

На працягу многіх стагоддзяў маяк паказваў маракам шлях у александрыйскую гавань. Моцным землятрусам у маі 1100 г. (паводлде іншых крыніц, у 1326 годзе) ён быў разбураны амаль дашчэнту. На руінах маяка пазней, у XV ст., султан Ашраф узвёў крэпасць з круглымі вартаўнічымі вежамі, якая часткова захавалася да нашых дзён.”



Настаўнік: Абыходзячы маяк, заходзім у гавань. Тут судны са многіх краін дастаўлялі нямала людзей і тавару.

Шумны натоўп напаўняў вуліцы і плошчы. Паглядзім цяпер на планіроўку вуліц. Александрыя была пабудавана па адзіным плане, яе вуліцы перасякаліся пад прамымі вугламі. Даўжыня галоўнай вуліцы дасягала 6 км. Яна была выбрукавана мармуровымі плітамі і была настолькі шырокай, што па ёй вольна маглі праехаць некалькі вазоў.

На плане горада можна ўбачыць: гімнасій, тэатар, стадыён.

Гістарычная даведка ад вучня (апераджальнае заданне):

Гімнасій - дзяржаўная навучальна-выхаваўчая ўстанова, у яго паступалі пасля палестры (гімнастычнай школы для хлопчыкаў 12 - 16 гадоў) юнакі 16 гадоў са знатных сем'яў і да 18 гадоў займаліся ў ім гімнастыкай, атрымлівалі літаратурную, філасофскую і палітычную адукацыю.



Стадыён - месца для спаборніцтваў, комплекснае спартыўнае збудаванне, уключала спартыўнае ядро (поле, бегавыя дарожкі, месцы для скачкоў і кіданняў), акружанае трыбунамі для гледачоў, пляцоўкі для спартыўных гульняў і гімнастыкі.

Тэатар (месца для відовішчаў), род мастацтва, сродкам выраза якога з'яўляецца сцэнічнае дзеянне, якое ўзнікае падчас гульні акцёра перад публікай, існавалі розныя віды тэатра са сваімі традыцыямі, сцэнічнай тэхнікай.

Сучасны музей – навукова-даследчая ўстанова, якое здзяйсняе захаванне і вывучэннепомнікаў гісторыі.”

d:\документы с.а\уроки 5 класс\александрия египетская\греч театр.jpg d:\документы с.а\уроки 5 класс\александрия египетская\греко-римский музей.jpg d:\документы с.а\уроки 5 класс\александрия египетская\морской порт.jpg

Гречаскі тэатар Грэка-рымскі музей Марскі порт

У III ст. да н.э. Музей – Музейён – Дом музаў (апякунак паэзіі і навукі). Музейён быў вялікімі прыгожым будынкам, акружаным зелянінай. Там працавалі вучоныя і паэты па запрашэнні цара. У Доме Муз ім давалі бясплатнае жыллё іхарчаванне.

Вучоныя і паэты сустракаліля ў порціках і знаёмілі адзін аднаго са сваімі адкрыццямі. Пазнаёмімся і мы з некаторымі з іх.

У Музейёне была абсерваторыя, там працавала нямала астраномаў. З астраномаў Александрыі самым вядомым быў Арыстарх Самоскі.



Арыстарх Самоскі і цар Пталямей



Гістарычная даведка ад вучня (апераджальнае заданне):

«АРЫСТАРХ САМОСКІ (310-230 гг. да н. э.), грэчаскі матэматык і астраном. Паспрабаваў вылічыць адлегласць ад Зямлі да Месяца і Сонцы, а таксама іх памеры, і ўжыў цалкам правільны метад, аднак, атрымаў недакладныя вынікі.

Назіраючы за нябеснымі свяціламі, Арыстарх заўважыў, што падчас зацьменняў Сонца Месяц закрывае сабой сонечны дыск, такім чынам, ён знаходзіцца бліжэй да Зямлі.

Прыводзіў ён у сваіх сачыненнях і меркаванне пра тое, што зоркі знаходзяцца, сама меней, у дзевяць разоў далей ад Зямлі, чым Сонца. Пытанні пра адлегласці і пра памеры нябесных целаў былі вельмі сур'ёзныя.d:\документы с.а\уроки 5 класс\александрия египетская\система мира а. самосского.jpg

Вучоны першым выказаў здагадку, што Сонца – цэнтр

Сусвету (ГЕЛІЯЦЭНТРЫЧНАЯ ТЭОРЫЯ); аднак ідэя не была

ўспрынята, таму што яна ніяк не палягчала разлікаў становішча

планет. Сістэма, прапанаваная Арыстархам, была ў прын –

цыпе правільнай, але яна з'явілася заўчасна. Хоць длячасу

Арыстарха Самоскага гэта быў выдатны вынік, бо зтых часоў

прайшло больш 2000 гадоў”

Сістэма свету А. Самоскага


Жыў і працаваў у Александрыі старажытнагрэчаскі географ і астраном Эратасфен з Кірэны. Эратасфен вылічыў дыяметар Землі, дапусціўшы памылку толькі ў 75 метраў. Ён прадказаў таксама магчымасць кругасветных вандраванняў.
d:\документы с.а\уроки 5 класс\александрия египетская\эратосфен.jpg d:\документы с.а\уроки 5 класс\александрия египетская\географическая карта эратосфена.jpg

Эрастафен Геаграфічная карта Эратасфена

Александрыйскія астраномы адкрылі шмат новых сузор'яў. Адно з сузор'яў яны назвалі ў гонар жонкі Пталямея III "Валасы Берэнікі" ("Валасы Веранікі" - сузор'е Паўночнага паўшар'я, у якім знаходзіцца нябачнае няўзброеным вокам незаўважная зорная скупнасць.). Сузор'ю прысвечаны таксама і міф.

Паведамленне вучня (“гэта цікава”): “Калі цар Пталямей III сышоў на вайну ў Сірыю, яго жонка, царыца Вераніка паклялася ўскласці свае валасы на алтар багіні прыгажосці і кахання Афрадыты, калі муж вернецца з вайны цэлым. Пталямей вярнуўся. І валасы царыцы былі ўскладзены на алтар, але неўзабаве знікліадтуль. Тады царскія астраномыназвалі сузор'е "Валасамі Веранікі", а царскі паэт Калімах у царыцывершах услаўляў валасы, узятыя багамі на неба.”

Настаўнік: Галоўнымі прадстаўнікамі александрыйскай паэзіі акрамя Калімаха з'яўляюцца: Феакрыт, Апалоній Радоскі, Леанід Тарэнтскі. Адметныя рысы паэзіі: грамадзянскасць і манументальнасць формы, цікавасць да прыватнага жыцця, вучонасць, вытанчана-загадкавае выражэнне думкі.

Пры Музейёне знаходзілася бібліятэка. Там захоўваліся творы Еўкліда. Еўклід - старажытнагрэчаскі навуковец быў родам з Афін, жыў у Александрыі, выкладаў матэматыку, астраномію. Вядомыя яго 15 кніг па матэматыцы пад агульнай назвай "Пачаткі", якія змяшчаюць асновы антычнай матэматыкі, элементарнай геаметрыі, тэорыі адносін і метаду вызначэння пляцаў і аб'ёмаў. Еўклід аказаў вялікі ўплыў на развіццё матэматыкі. Вядомыя яго працы па оптыцы, тэорыі музыкі. Прачытаўшы працы Еўкліда, Архімед, самы знакаміты з усіх навукоўцаў старажытнасці, даказаў шмат новых тэарэм. Навуковыя геаметры ўмелі знаходзіць плошчу

трокутніка, квадрата, а вось вылічыць плошчукруга c:\users\валерий\desktop\средневековый портрет архимеда.gif

не мог ніхто, бо акружнасць не вымерацьлінейкай.

Архімед вылічыў такі лік (гэты лікцяпер завецца

лікам "пі"), памножыўшыякое нарадыус – адлег –

ласць ад цэнтра кругада акружнасці, можна атрымаць

плошчу круга. Вызначэнне ліку "пі" было адным з

самых вялікіх адкрыццяў у геаметрыі. Ды і сама геа –

метрыя лічылася галоўнай сярод навук, бо вывучала

законы, якія ўжываюцца ў любых выпадках.
Сярэдневявовая выява Архімеда

d:\документы с.а\уроки 5 класс\александрия египетская\гомер.jpg d:\документы с.а\уроки 5 класс\александрия египетская\софокл.jpg d:\документы с.а\уроки 5 класс\александрия египетская\евклид.jpg

Гамер Сафокл Еўклід

Іншым вядомым адкрыццём Архімеда стаў закон пра суадносіны шара і цыліндру аднолькавых памераў, гэта значыць шара, які змяшчаецца ў цыліндар. Архімед даказаў, што аб'ёмы такога шара і цыліндру ставяцца адзін да аднаго як два да трох. Ён так ганарыўся гэтым законам, што жадаў, каб на яго магіле паставілі помнік з чарцяжом шара, упісанага ў цыліндар. Гэты выдатны вучоны загінуў пры штурме рымлянамі Сіракуз, дзе пры абароне выкарыстроўваліся механічныя прыстасаванні, прыдуманыя Архімедам. (Калі дастаткова часу на ўроку, то настаўнік можа скарыстаць дадатковы матэрыял пра Архімеда. Гл. дадатак).

Таксама можна было пазнаёміцца з творамі Гамера і Сафокла, Эзопа. Гэтыя творы былі напісаны на папірусных світках ці на пергаменце (апрацаваная шкура маладых жывёл.). Пергамент быў зручней папірусу. Ён выцесніў папірус і стаў асноўным матэрыялам для пісьма. Усяго каля 700 тысяч скруткаў захоўвалася ў бібліятэцы Александрыі.



Гістарычная даведка ад вучня (апераджальнае заданне): “Александрыйская бібліятэка, найболей вядомая бібліятэка антычнасці, найбуйнае сховішча антычных кніг. З'яўлялася часткай Музейёна.Яна была створана ў часы кіравання ў Егіпце Пталямея І напачатку ІІІст. да н. э., а пашырана ў часы кіравання сына Пталямея І - Пталямея ІІ. Першапачатковая структура бібліятэкі была распрацавана Дэметрыем Фалерскім, добра знаёмым з уладкаваннем бібліятэкі ў Афінах. І музей, і бібліятэка былі свайго роду навучальна-навуковымі ўстановамі, на чале якіх стаяў вярхоўны жрэц, і знаходзіўся на поўным утрыманні егіпецкіх цароў. Бібліятэка галоўным чынам была грэчаскай, але па паведамленнях антычных аўтараў, уключала таксама і грэцкія пераклады з іншых моў. Першым бібліятэкарам быў Зенадот Эфескі, які спецыялізаваўся на класіфікацыі твораў антычнай паэзіі. Доўгі час захавальнікам бібліятэкі быў знакаміты паэт і навуковец Калімах (III ст. да н.э.), кіраўнік александрыйскай школы паэзіі. Ён склаў грунтоўнае апісанне якія знаходзіліся ў бібліятэцы рукапісаў. Пасля Калімаха бібліятэку ўзначальвалі вялікі географ і матэматык Эратасфен, рэдактары і філолагі - Арыстафан і Арыстарх Самоскі.

У бібліятэцы перапісваліся кнігі, а таксама падрабязна каментаваліся сачыненні грэчаскіх аўтараў, быў падзел твораў на секцыі, якое мы цяпер завём "кнігамі" (магчыма, для забеспячэння стандартнай даўжыні скруткаў), і паслядоўна ўводзілася сістэма пунктуацыі.

Музейён і бібліятэка праіснавалі аж да III стагоддзя н. э., яны былі ліквідаваны пры імператары Аўрэліяне ў 272 - 273 гг. н. э. Рэшткі некалі найбагацёшага збору кніг былі спалены ў IX ст. ў часы заваёвы Александрыі арабамі. Большасць антычных скруткаў захавалася ў выглядзе копій, якія ў свой час рассеяліся па бібліятэках цывілізаванага свету. Менавіта дзякуючы копіям, стовораным ў бібліятэцы Александрыі Егіпецкай, многія працы антычных навукоўцаў і пісьменнікаў і дашлі да нашых дзён.

Настаўнік: Сябры, падумайце, ці справядлівыя наступныя словы: “Александрыйская бідліятэка - мудрасць старажытнага свету!?

У складзе Рымскай імперыі ( з 30 г. да н. э.) і Візантыі (з канца ІVст. н. э.) Александрыя працягвала заставацца буйным культурна-эканамічным цэнтрам. У Іст. н. э. Александрыя з насельніцтвам каля 1 млн. чалавек была другім па велічыні (пасля Рыма) горадам Рымскай імперыі. Адзін з галоўных цэнтраў ранняга хрысціянства, пазней цэнтр хрысціянскага багаслоўя і месца знаходжання патрыярха. Менавіта з Александрыі ў Іст. н. э. пачалася хрысціянізацыя Егіпту, але і ганенні на хрысціян пры імператару Дыяклетыяне, які ў 295 г. загадаў разбурыць горад. З гэтага часу пачаўся заняпад Александрыі, які ўзмацніўся з узвышэннем Канстанцінопаля. У сярэднія вякі Александрыя застаецца гандлёвым горадам Візантыйскай імперыі.

Адно з г. зв. выдатных месцаў Александрыі - Калона Пампея, узведзеная на месцы меркаванай гібелі Гнея Помпея. 27 - мятровая калона з асуанскага граніту.

Калона Гнея Пампея

Скончыць нашу экскурсію па Александрыі хочыцца пушкінскімі радкамі:



И вот уже сокрылся день,

Восходит месяц златорогий.

Александрийские чертоги

Покрыла сладостная тень.

Фонтаны бьют, горят лампады,

Курится легкий фимиам,

И сладострастные прохлады

Земным готовятся богам.

Імчаць гады і сагоддзі, мяняецца старажытны горад, але яго жыхары заўсёды будуць памятаць і захоўваць гісторыю ўзнікнення Александрыі, яе гістарычныя помнікі для нашчадкаў.



ІІІ. Замацаванне новага матэрыялу.

  1. Дзе знаходзіцца старажытная Александрыя Егіпецкая?

  2. Якой была гісторыя яе стварэння?

  3. Чаму Аляксандар Македонскі пабудаваў горад Александрыю, падобным на грэчаскія гарады?

  4. Какое з сяміцудаў свету знаходзіласяў Александрыі? Хто яго стварыў?

  5. Слова «фара» пайшлі ад назвы вострава каля Александрыі. А якая сувязь паміж аўтамабільнымі фарамі і назвай вострава?

  6. У чым розніцаў планіроўцы афінскіх вуліцаў івуліцаў і плошчаў Александрыі?

  7. Узгадайце знакамітыя месцы старажытнай Александрыі Егіпецкай.

  8. Назавіце імёны вучоных, якія праславілі Александрыю. Чым яны праславіліся?

  9. Чамы александрыйскі музей і сучасныя музеі называюць адным і тым жа словам?

  10. Якія значныя культурныя аб’екты знаходзіліся ў Музейёне?

Настаўнік: Давайце зробім вывад: чаму Александрыю Егіпецкую называюць тагачасным цэнтрам развіцця культуры?

ІV. Падвядзенне вынікаў. Рэфлексія.

V. Дамашняе заданне. &16 (частка 2), пытанні і заданні на стар. 59, паўт. && 1 – 15, падрыхтоўка да гульні “Падарожжа па Старажытнай Грэцыі” (абагульненне раздзела “Старажытная Грэцыя”).
Літаратура


  1. «Античный мир». Словарь-справочник по истории и культуре Древней Греции и Рима И. А.Лисовский, К. А.Ревяко. Минск: «Беларусь», 1997.

  2. Древняя Греция. Книга для чтения. Под ред. С.Л. Утченко. М.: Просвещение, 1974.

  3. Карпушина С., Карпушин В. История мировой культуры. Учебник для вузов. М., 1998.

  4. http://www.antica.lt/list-c-ellinism.html

  5. http://ancientmyth.ru/history.php?m=4_06.xml

  6. http://biopeoples.ru/genius/506-arkhimed.html


Дадатковы матэрыял

Архімед (ок. 287-212 да н.э.)

Біяграфія

Грэчаскі механік, фізік, матэматык, інжынер. Нарадзіўся і правёў вялікую частку жыцця ў Сіракузах (Сіцылія). Вучыўся ў Александрыі (Егіпет). Быў дарадцам цара Сіцыліі Гіерона II. Паводле легены, ён з дапамогай сістэмы люстэркаў, якія адлюстроўваюць сонечныя прамяні, спаліў рымскі флот, што асадзіў Александрыю (гэта гісторыя адлюстроўвае яго поспехі ў оптыцы). Лічыцца вынаходнікам катапульты. Устанавіў правіла рычага, у сувязі з чым яму прыпісваюць выслоўе: "Дайце мне кропку апоры, і я ссуну Зямлю".

Архімед бліскуча спалучаў таленты інжынера-вынаходніка і навукоўца-тэарэтыка. Акрамя ваенных машын сканструяваў планетарый і шрубу для ўздыму вады, якія выкарыстоўваюць і дагэтуль. Напісаў трактаты: "Пра спіралі", "Пра шар і цыліндры" (гэтыя фігуры надлюстраваны на яго магільнай пліце), "Пра рычагі", "Пра плывучыя целы" і інш. Вылічыў аб'ём сферы і значэнне ліку "пі". Падлічыў лік пясчынак у аб'ёме зямнога шара (трактат "Пра пясчынкі").

Аднойчы цар Гіерон II прапанаваў Архімеду вызначыць, ці не падмяшалі ювеліры срэбра да золата, калі рабілі яго карону. Для гэтага трэба было пазнаць не толькі вага, але і аб'ём выраба. Архімед вырашыў няпростую задачу вытанчана: апусціў карону ў ваду і вызначыў аб'ём выцесненай вадкасці. Кажуць, думка пра гэта прыйшла да яго тады, калі ён прымаў ванну. Радасны, ён выскачыў на вуліцу ў чым быў (гэта значыць без нічога) з крыкам: "Эўрыка!" (знайшоў, адкрыў).

З імем Архімеда звязана нямала легенд, сапраўднасць якіх ці наўрад можна пацвердзіць. Безумоўна, ён не мог з дапамогай люстэркаў спаліць варожыя караблі. А вось гісторыя з царскай каронай цалкам праўдападобная (але ці была ванна?).

Распавядаюць, што Гіерон прапанаваў яму падняць вялікую частку малой сілай. Навуковец вынайшаў механізм (ці паліспаст, складаны блок?), з дапамогай якога выцягнуў на бераг тяжканагружаную трыеру. Адзін з гісторыкаў навукі выказаў здагадку, што Архімед ужыў сваю шрубу ў злучэнні з сістэмай зубчастых колаў. Праўда, хутчэй за ўсё дадзеная гісторыя выдумана для таго, каб ярчэй прадставіць інжынерны геній Архімеда. Грэчаскія маракі, відаць, умелі выцягваць на бераг нават буйныя судны з дапамогай рычагоў і блокаў, а вось ці здольны быў адзін Архімед справіцца з такой задачай? Наўрад.

Больш пэўнымі лічацца чуткі пра створаны ім планетарый. У цэнтры знаходзілася Зямля, Сонца, Месяц і некалькі планет круціліся вакол яе, якія рухаюцца нейкім механізмам (магчыма, вадзяным рухавіком). Пра гэта збудаванне з захапленнем згадаў Цыцэрон, не пакінуўшы падрабязнага апісання. Мяркуецца, што па ўзоры архімедовага планетарыю ў Сярэднія вякі стваралі падобныя.

Аднак калі ў памяці пакаленняў імя Архімеда звязана з дзівоснымі вынаходствамі, то гісторыкі навукі вылучаюць першым чынам яго матэматычныя адкрыцці. У складанні пра вымярэнне акружнасці ён вылічыў лік "пі", выкарыстоўваўшы дасціпны метад "подчерпывания", збліжэнні перыметраў упісанага ў круг і апісанага вакол яго шматкутнікаў. Вывучаючы плоскія постаці, ён выйшаў за межы элементарнай матэматыкі, вучыў вызначаць плошчу парабалы і эліпса, адкрыў уласцівасці крывых вышэйшага парадку, напрыклад спіраляў. Уразілі сучаснікаў яго працы пра шар і цыліндры, вылічэнне іх паверхняў, стаўленне аб'ёмаў цыліндру і шара, упісанага ў яго (як 3x2) і г.д.

Паводле падання, рымскі вайскаводзец Марцэл, войска якога абклала Сіракузы, вельмі высока шанаваў геній Архімеда, нягледзячы на тое што вынайдзеныя навукоўцам кідальныя прылады прычынялі вялікія страты якія нападалі. У адрозненне ад іншых сіцылійскіх гарадоў, Сіракузы трымаліся доўга, некалькі месяцаў. Шматпудовыя камяні, выкінутыя з архімедавых катапульт, змяталі дзясяткі рымлян, разбуралі іх аблогавыя збудаванні. Караблі, якія нападалі спалілі, відаць, "агністыя снарады" (пасудзіны з гаручай сумессю), якія кідалі тыя ж катапульты, што, дарэчы, магло паслужыць нагодай для фантазій пра "запальныя люстэркі" Архімеда.

Калі Сіракузы ўпалі пад націскам рымлян, раз'юшаныя захопнікі ўладкавалі страшную разню, ахвярай якой стаў і Архімед. Распавядалі, быццам ён падчас штурму быў заняты рашэннем геаметрычнай задачы. Па адной версіі, калі рымскі салдат занёс над ім свой кароткі меч, навуковец сказаў: "Не чапай маіх чарцяжоў", а па іншай версіі: "Пачакай, цяпер я вырашу задачу".

Даведаўшыся пра смерць Архімеда, Марцэл нібы вельмі засмуціўся і загадаў на магіле мысляра паставіць камень, на якім высечаны шар, упісаны ў цыліндр (такое было завяшчанне вучонага). Ці так усё гэта было, сказаць цяжка. Аднак Цыцэрон, які наведаў праз паўтара стагоддзі Сіракузы, распавёў, што на закінутым участку могілак ён убачыў маленькую калону, ледзь што ўзвышалася над хмызняком, а на ёй малюнак шара з цыліндрам. Знакамітага аратара суправаджалі знатныя сіракузцы, па загадзе якіх быў адкапаны ўвесь помнік, які ўжо напалову пагрузіўся ў зямлю. І тады адкрылася вершаваная эпітафія, прысвечаная Архімеду (яна была вядомая па літаратурнай крыніцы). З гонарам Цыцэрон завяршыў сваё апавяданне: "Такім чынам найслынны і некалі гэтак утвораны горад Вялікай Грэцыі не меў бы паняцці пра магілу свайго найвялікага мысляра, калі б чужынец не паказаў яе яго грамадзянам". Ці трэба нагадваць, што забойца Архімеда быў, як і Цыцэрон, грамадзянінам Рыма.

(http://biopeoples.ru/genius/506-arkhimed.html)


СМЕРТЬ АРХИМЕДА

К. Анкундинов


Он был задумчив и спокоен,

Загадкой круга увлечен...

Над ним невежественный воин

Взмахнул разбойничьим мечом.


Чертил мыслитель с вдохновеньем,

Сдавил лишь сердце тяжкий груз.

«Ужель гореть моим твореньям

Среди развалин Сиракуз?»


И думал Архимед: «Поникну ль

Я головой на смех врагу?»

Рукою твердой взял он циркуль —

Провел последнюю дугу.


Уж пыль клубилась над дорогой,

То в рабство путь, в ярмо цепей.

«Убей меня, но лишь не трогай,

О варвар, этих чертежей!»


Прошли столетий вереницы.

Научный подвиг не забыт.

Никто не знает, кто убийца.

Но знают все, кто был убит!

___________________________

Цікава ведаць

У 324 г. да н.э. у городе Сузы згодна з загадам Аляксандра Македонскага адначасова адбыліся 10 000 вяселляў. Гэтым самым цар імкнуўся аб’яднаць мясцовае насельніцтва і заваёўнікаў-грэкаў. Пабраліся шлюбам, яго палкаводцы і простыя воіны.





Каталог: vornovka -> library
library -> Ці адказная Каталіцкая царква за мільёны загінулых ад чумы?
library -> Грэнск і грэнская археалагічная культура
library -> Гісторыя беларусі (са старажытных часоў да пачатку ХХ ст.)
library -> Валерый варганаў “чорная смерць” у еўропе
library -> Беларусь у другой палове ХІІІ – ХVІІІ ст. Сацыяльна-эканамічнае развіццё
library -> Беларусь у другой палове ХІІІ – ХVІІІ ст. Культура Беларусі
library -> Iмёны свабоды Тадэвуш Рэйтан
library -> Матэрыялы па гісторыі Беларусі (ХХ – п. ХХІ стст.)
library -> Беларускае дойлiдства
library -> Раённая краязнаўчая алімпіяда. 2015 г. Пытанні да віктарыны


Поделитесь с Вашими друзьями:




База данных защищена авторским правом ©urok.shkola.of.by 2022
звярнуцца да адміністрацыі

войти | регистрация
    Галоўная старонка


загрузить материал