Змест Умовы пераходу ад вайны да міру. Асаблiвасцi пасляваеннай сiтуацыi ў рэспублiцы




Дата канвертавання04.04.2017
Памер445 b.



Змест

  • Умовы пераходу ад вайны да міру. Асаблiвасцi пасляваеннай сiтуацыi ў рэспублiцы.

  • Увядзенне новай эканамiчнай палiтыкi (НЭПа).

  • Нацыянальна-джяржаўнае будаўніцтва БССР. Удзел Беларусi ў стварэннi СССР.

  • Дзяржаўна-тэрытарыяльнае будаўніцтва БССР .

  • Пытанні і заданні для самаправеркі .





Асаблiвасцi пасляваеннай сiтуацыi ў рэспублiцы.

  • Асаблiвасцi пасляваеннай сiтуацыi ў БССР былі звязаны з тым, што за шэсць гадоў, у час якіх бесперапынна цягнулiся першая сусветная i грамадзянская войны, гаспадарка нашай кpaiны была цалкам разбурана. Па ўмовах Рыжскага мipy (caкaвік 1921 г.) Заходняя Беларусь апынулася ў складзе Польшчы, а Вiцебская i Мaгiлёўская губернi былi яшчэ раней (студзень 1919 г.) перададзены ў склад Расiйскай Савецкай Федэратыўнай Сацыялiстычнай Рэспублiкi – РСФСР. Становiшча пагаршалася ў вынiкy палiтыкi «ваеннага камунiзму», калi пры правядзеннi харчразвёрсткi ў сялянства забiраўся на патрэбы Чырвонай Аpмii амаль увесь ураджай, што выклiкала сялянскае незадавальненне.



Увогуле, на пачатку 20-х гг. ХХ ст. перад Беларуссю, як i перад РСФСР, паўстала пытанне аб аднаўленнi разбуранай гаспадаркi i выбары шляхоў мадэрнiзацыi (пераўладкавання) грамадства. Яна была звязана з магчымасцю захавання адмiнicтрaцыйна-камандных метадаў кiраўнiцтва «зверху», якiя ўжывалiся ў гады грамадзянскай вайны, або з выкарыстаннем матэрыяльнай зацiкаўленасцi i мясцовай iнiцыятывы «знiзу». Пры аднаўленнi гаспадаркi улiчваўся дробны i перапрацоўчы характар беларускай прамысловасцi, патрабаваннi сялянства адмянiць харчразвёрстку i дазволiць свабодны гандаль збожжам, штo вяло за сабой увядзенне таварна-грашовых aдносін замест адмiнiстрацыйнaгa размеркавання прадуктаў, якое панавала раней.

  • Увогуле, на пачатку 20-х гг. ХХ ст. перад Беларуссю, як i перад РСФСР, паўстала пытанне аб аднаўленнi разбуранай гаспадаркi i выбары шляхоў мадэрнiзацыi (пераўладкавання) грамадства. Яна была звязана з магчымасцю захавання адмiнicтрaцыйна-камандных метадаў кiраўнiцтва «зверху», якiя ўжывалiся ў гады грамадзянскай вайны, або з выкарыстаннем матэрыяльнай зацiкаўленасцi i мясцовай iнiцыятывы «знiзу». Пры аднаўленнi гаспадаркi улiчваўся дробны i перапрацоўчы характар беларускай прамысловасцi, патрабаваннi сялянства адмянiць харчразвёрстку i дазволiць свабодны гандаль збожжам, штo вяло за сабой увядзенне таварна-грашовых aдносін замест адмiнiстрацыйнaгa размеркавання прадуктаў, якое панавала раней.



Карыкатура на Рыжскі мірны дагавор



Увядзенне новай эканамiчнай палiтыкi (НЭПа)



Увядзенне новай эканамiчнай палiтыкi (НЭПа)

  • Увядзенне новай эканамiчнай палiтыкi (НЭПа) было, перш за ўсё, звязана з iмкненнем аднавiцъ разбураную вайной эканомiку. У 1921 г. было прынята рашэнне аб замене харчразвёрсткi натуральным харчпадаткам. Харчпадатак быў меншы за харчразвёрстку i аб'яўляўся сялянам загадзя, напярэдаднi сяўбы. У вынікy ў селянiна з'явiлiся лiшкi прадуктаў, якiя заставалiся пасля выплаты харчпадaткy. Ён мог прадацъ ix на рынку, aтpымaўшы за гэта грошы ва «ўласную кiшэню», бо ў кpaiнe ўводзiлася свабода гандлю. 3 увядзеннем харчпадатку павысiлася матэрыяльная зaцiкaўленасцъ сялянства ў вынiкax сваёй працы. Гэта дазволiла да 1927 г. поўнасцю аднавiць сельскую гаспадарку. Асаблiвасцю ў яе развiццi стала павелiчэнне колъкасцi хутароў, якiя стваралiся на былых памешчыцкiх землях.



Элементам НЭПа стала таксама развiццё сельскагаспадарчай кааnерацыi - добраахвотнага супрацоўнiцтва сялян пры вырошчваннi ўраджаю i арганiзацыi ягo продажу. Напрыклад, утваралiся таварыствы па сумеснай апрацоўцы зямлi. Развiццё прыватнага гандлю выклiкала неабходнасць лiквiдацыi розных гpашовых адзiнак, што існавалі раней, i ўвядзенне ў СССР у 1924 г. новай гpашовай адзiнкi - савецкага чырвонца намiналам 10 рублёў.

  • Элементам НЭПа стала таксама развiццё сельскагаспадарчай кааnерацыi - добраахвотнага супрацоўнiцтва сялян пры вырошчваннi ўраджаю i арганiзацыi ягo продажу. Напрыклад, утваралiся таварыствы па сумеснай апрацоўцы зямлi. Развiццё прыватнага гандлю выклiкала неабходнасць лiквiдацыi розных гpашовых адзiнак, што існавалі раней, i ўвядзенне ў СССР у 1924 г. новай гpашовай адзiнкi - савецкага чырвонца намiналам 10 рублёў.



Асаблівасці НЭПа ў Беларусі

  • У РСФСР буйныя фабрыкі і заводы аб’ядналіся ў дзяржаўныя трэсты, кіраўніцтва імі ажыццяўляў Вышэйшы Савет Народнай Гаспадаркі (ВСНГ). На Беларусі пераважала дробная прамысловасць і гэта не спрыяла стварэнню трэстаў. На самазабяспячэнне былі пераведзены многія прадпрыемствы, а каля 300 здадзены ў арэнду.

  • У адрозненне ад іншых савецкіх рэспублік у БССР на пачатку 20-х гадоў меўся арганізаваны прыватна-гандлёвы апарат, які за папярэдні перыяд выявіў здольнасці выжывання ў неспрыяльных умовах, а пры НЭПе пачалося яго хуткае развіццё.

  • Беларускае сялянства імкнулася да хутарской формы гаспадарчай дзейнасці. Гэта было абумоўлена наступнымі прычынамі: забяспечанасць зямлёй ніжэйшая, чым у сярэднім па СССР, неспрыяльныя прыродныя ўмовы: балоцістасць, лясістасць, нізкая якасць глебы. Развіццё хутарской формы землекарыстання забяспечыла хуткія тэмпы аднаўлення сельскай гаспадаркі Беларусі.



У снежнi 1920 года у мэтах аднаўлення разбуранай вайной гаспадаркi быў распрацаваны план дзяржаўнай электрыфiкацыi Расіі (ГОЭЛРО). Згодна з aдпaвeдным планам на тэрьтoрыi Беларусi да сярэдзiны 20-х гг. ХХ ст. было пабудавана больш за 20 электpастaнцый. Першай стала БелДРЭС каля Оршы, якая выкарыстоўвала ў якасцi палiва торф. Электрастанцыi з'яўлялiся крынiцай энергii для прамысловых прадпрыемстваў, што яшчэ адбудоўвалiся.

  • У снежнi 1920 года у мэтах аднаўлення разбуранай вайной гаспадаркi быў распрацаваны план дзяржаўнай электрыфiкацыi Расіі (ГОЭЛРО). Згодна з aдпaвeдным планам на тэрьтoрыi Беларусi да сярэдзiны 20-х гг. ХХ ст. было пабудавана больш за 20 электpастaнцый. Першай стала БелДРЭС каля Оршы, якая выкарыстоўвала ў якасцi палiва торф. Электрастанцыi з'яўлялiся крынiцай энергii для прамысловых прадпрыемстваў, што яшчэ адбудоўвалiся.

  • Пачалi працаваць мiнскiя чыгуналiцейны i машынабудаўнiчы заводы, крыштальны зарод «Барысаў», фабрыка запалак «Бярэзiна», лесапiльныя i гарбарныя заводы. У 1924 годзе прамысловасць, застаючыся дробнай, перавысiла даваенны ўзровень развiцця.



Прычыны згортвання НЭПа

  • НЭП стымуляваў сацыяльнае расслаенне грамадства, у чым бальшавікі бачылі пагрозу ажыццяўленню сваіх праграмных мэт. НЭПам аказалася незадаволенай як некаторая частка партыйных і дзяржаўных кіраўнікоў, прызвычаеных да камандных метадаў, так і частка простага насельніцтва, якое не магло дасягнуць таго багацця, якое было ў так званых нэпманаў (уладальнікаў невялічкіх прадпрыемстваў, хутаран і іншых). З усталяваннем асабістай улады І. Сталіна НЭП, як палітыка, паступова стаў згортвацца.





Этапы дзяржаўна-тэрытарыяльнага ўладкавання БССР



Дзяржаўна-тэрытарыяльнае ўладкаванне БССР. Удзел Беларусi ў стварэннi СССР.





30 снежня 1922 года на І Усесаюзным з'ездзе Саветаў у Маскве дэлегацыя БССР на чале з А. Чарвяковым падпiсала Дэкларацыю i Дагавор аб стварэннi Саюза Савецкіх Сацыялiстычных Рэсnублiк – СССР. Taкiм чынам, БССР аб'ядналася на раўнапраўных асновах з iншымi рэспублiкамi. СССР стаў адзiнай дзяржавай, якая склалася з некалькiх кpaiн, мела моцнае цэнтральнае кiраўнiцтва, адзiныя грошы, войска, праводзiла адзiную знешнюю палiтыку.

  • 30 снежня 1922 года на І Усесаюзным з'ездзе Саветаў у Маскве дэлегацыя БССР на чале з А. Чарвяковым падпiсала Дэкларацыю i Дагавор аб стварэннi Саюза Савецкіх Сацыялiстычных Рэсnублiк – СССР. Taкiм чынам, БССР аб'ядналася на раўнапраўных асновах з iншымi рэспублiкамi. СССР стаў адзiнай дзяржавай, якая склалася з некалькiх кpaiн, мела моцнае цэнтральнае кiраўнiцтва, адзiныя грошы, войска, праводзiла адзiную знешнюю палiтыку.

  • З улiкам нацыянальнага i эканамiчнага фактараў развiцця ў 1924 i 1926 гг. адбылося ўзбуйненне тэрыторыi БССР за кошт перадачы ёй шэрагу раёнаў Вiцебскай, Гомельскай, Смаленскай губерняў. У вынiку тэрыторыя БССР павялiчылася больш чым у два разы, а колькасць насельніцтва – амаль у тры разы і дасягнула 4,2 млн. чалавек. Узбуйненне БССР выклікала змяненні ў адміністрацыйна-тэрытарыяльным падзеле рэспублікі, што было замацавана ў Канстытуцыі БССР 1927 г.











Ва ўмовах пераходу ад вайны да міру і крызісу палітыкі “ваеннага камунізму” НЭП з яго першай антыкрызіснай мерай – заменай харчразверсткі харчпадаткам – стаў неабходнай мерай для аднаўлення разбуранай вайной гаспадаркі.

  • Ва ўмовах пераходу ад вайны да міру і крызісу палітыкі “ваеннага камунізму” НЭП з яго першай антыкрызіснай мерай – заменай харчразверсткі харчпадаткам – стаў неабходнай мерай для аднаўлення разбуранай вайной гаспадаркі.

  • Удзел Беларусі ў стварэнні СССР, узбуйненне БССР азначалі вырашэнне пытання аб нацыянальна-дзяржаўным ладзе краіны як федэрацыі дзяржаў, але з вельмі вялікай роляй цэнтра.





б) 1921 г.

  • б) 1921 г.



в) 30 снежня 1922 г.

  • в) 30 снежня 1922 г.



б) БелДРЭС каля Оршы.

  • б) БелДРЭС каля Оршы.



Харчпадатак, чырвонец, свабода гандлю, кааперацыя.

  • Харчпадатак, чырвонец, свабода гандлю, кааперацыя.






База данных защищена авторским правом ©urok.shkola.of.by 2016
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка